leygardagur 23. mai 1981síða 8

Síða 8 Framhald av síðu 7 sag, at identifisere perso- nerne. Ingen følgeskrivel- se, ingen forklaring om, hvad oplysningerne skulle bruges til. Nogel vil finde oplysningerne ligegyldige, andre personlige og der- med vægre sig for at give dem videre, som man i Danmark ser mange mod- sætte sig anvendelsen af personnumre. Kernen er altså ikke edb registrering eller ej, men behandlingen og anven- delsen af oplysningerne, hvadenten dette sker manuelt eller ved hjælp av automatisk udstyr som edb maskiner. Dette være sagt rent principielt vel vi- dende, at mulighederne for videregående informa- tionsbearbejdning er langt større med datamas- kiner og netop dette for- hold har sat focus på be- hovet for lovgivning på dette område Merklin udtryk- sin artikel tanker, hvoraf det fremgår, at edb registre først og fremmest er beregnet som et politisk instrument, snarere end et administrativt redskab. Det kommer tydeligt til udtryk, når han betegner sygedageregisteret som et ledelsesvåben, som på et eller andet tidspunkt vil blive misbrugt imod de ansatte, samt at disse skal oprustes til forsvar. Disse udtalelser om registrering af sygedage for hospitalsansatte siger mig, at vi er gået fra et administrativt til et poli- tisk plan, hvor også hospi- talsledelsen må være brik- ker i andres spil. Selvfølgelig kan edb be- nyttes politisk. Endnu har vi demokrati (folkestyre) og centrale/decentrale ad- ministrative myndig- heder, der hver især har deres egne registre til brug for deres arbejde, som gennem demokratisk besluttede love er pålagt dem. Sålænge mange be- stemmer og udøver hver sine rettigheder over egne registre er der ikke de store grunde til nervøsitet over fare for misbrug. Hos P/F DATA har vi mange registre over fæ- røske personer og virk- somheder. Disse er først og fremmest den virksom- heds eller institutions ejendom for hvem vi som servicebureau, udfører en edb opgave. Det er natur- ligvis også ejeren som bes- temmer, hvad de regis- trerede oplysninger må og skal bruges til. Denne de- centrale beslutningstagen sikrer mod misbrug af data fra nogle »centrale magthavere«, hvem disse end måtte være. Ingen af de tilstedeværende regis- tre har fælles identifika- tion og en eventuel samkøring af oplysnin- gerne er derfor heller ikke mulig. Dernæst er ingen oplysninger til stede i al- mindelig tilgængelig Jussi ker i form, men alt opbevares på datamedier, der kun via specielle edb program- mer kan læses af data- maskinen. Når der tales om data- misbrug glider debatten ofte over i mere abstrakte vendinger uden faste holdepunkter og resul- tatet er, at man efterlades med det indtryk, at noget stort, uhyggeligt og ufor- klarligt noget kan overgå os, hvis vi ikke passer på i tide. Holdningen bliver derfor oftest, at det er bedst at sige nej straks, så risikerer vi ikke noget. Vort samfund har en overskuelig størrelse og ligeledes de opgever vi be- arbejder eller kan tænkes at ville bearbejde i kom- mende år. Når talen derfor bliver om brug eller mis- brug af data, skulle det ikke være vanskeligt at være konkret i sine udta- lelser. Opfattelsen blandt folk om, hvad der vil være korrekt brug eller misbrug af data, vil være forskel- lig, og det er derfor vig- tigt at en tænkt anven- delse af data udtrykkes så konkret som muligt, så en lige så klar stillingtagen for eller imod kan diskute- res. Al tågesnak og skræk- forestillinger bliver der- ved overflødig. I beskrivelsen af det demokratiske samfund fjerner Jussi Merklin sig fra virkeligheden og glem- mer de praktiske opgaver, der skal til for at få ethvert velordnet samfund til at fungere. Han skriver bl. a. »I det demokratiske samfund har man derfor aldrig plikt til at lade sig registrere i et centralt Edb-register, og her kan man kun tænke sig offentlige edb registre, hvis alle borgere får samme ret til at benytte registrets oplysninger. På Færøerne har vi haft et centralt folkeregister siden hjemmestyrelovens indførelse i 1948. Det vil være ulogisk, hvis folk med henvisning til oven- stående overførsel til ovenstående kan nægte at lade sig registrere ved dette kartoteks overførsel til edb. Det vil ligeledes af hensyn til andre borgere være urimeligt, hvis alle får samme ret som myn- dighederne — (registereje- ren) til at benytte regis- terets oplysninger. Til gængæld kunne man godt forestille sig et vist samarbejde mellem myn- dighederne for at udnytte oplysningerne på en for- nuftig måde så dobbelt- arbejde undgår for både borgerne og administra- tionen, og her vil det naturligvis være på sin plads at definere disse rammer. Det er nu snart 20 år siden de første skridt til etableringen af Færøernes første edb virksomhed P/F Data blev taget op og i de ca. 17 år virksomheden har fungeret er mange registre blevet etableret og benyttet. Det er vort indtryk at ledelsen i såvel private virksomheder som offentlige onstitutioner behandler disse registre og deres indhold på en fornuftig og kompetent facon. Den stigende automati- sering vi oplever i sam- fundet i disse år, vil kunne stille de iinplicerede parter i en vanskelig beslutnings- situation, hvor de vil være godt hjulpet med en regis- terlovgivning, men først SOSIALURIN og fremmest er det en sådan lovs formål at be- skytte det enkelte individ. Imidlertid har flere af den sidste tids indlæg haft en smule karakter af at ville gøre en mus til en elefant, idet der helt har manglet en saglig begrundelse for nogle af de fremførte hold- ninger. En debat om et så vig- tigt emne kan naturligvis kun hilses velkommen, men det er mit indtryk at Jussi Merklin med sin ar- tikel har skudt over målet. AAAAAAy[yyyAyyyyy AAA yyyyyy[yyyy,y,yyyyyyyy[yyyyAyyyyA,yyyyyy[yyy [fy y[yy ye) Framhald av sidu 5 mannahavn, og sum átti at verid betur umbodad i »projekt- nevndini« (hetta er nevnd, ið arbeiðir við projekti av nýggjum føroyskum húsum í Keyp- mannahavn. Her hevur Húsafel- agið eitt umboð). Henda nevnd hevur higartil arbeitt ógvuliga fjart frá útisetum og ynskjum teirra Hann nevndi millum annað, at húsið í Rantzausgade var nógv brúkt og, at nevndirnar vóru aktivar. Arbeitt var eisini fyri at fáa betri samband við skúlan, og ynski var frammi um at fáa eina lesistovu og eitt minni føroyskt bókasavn. Tó var hetta ógvuliga torført hjá Husafelagnum at rekja, ti hølini vóru trong og tær figgjarligu umstødurnar = ov vánaligar Húsafelagið hevur bert umi 50.000 kr. árliga at reka hølini fyri Torfinn segði, at Húsafelagið var positivt innstillað fyri upp- skotum, men at tað ikki treyta leyst vildi ganga undir krøv frå m. a. landsstýri ella óviðkom andi felagsksapi. Húsafelagið má viðurkennast sum tað felag, tað er, nevniliga umboð føroyinga i Keypmanna havn Vidari segði hann, at Husa- felagið ikki kundi góðtaka, at P. Ellefsen, sambært Skegganum, vildi byggja eina sjómanskirkju í Keypmannahavn. Harafturat vildu føroyingar ikki lata seg stýra av tilvildarligum umsjónarmonnum. Hann helt tað vera skomm, at føroyingar, sum stersti tjóðskaparligi minni lutabólkur, ikki høvdu hóskandi tilhaldsstað At enda meinti hann, at tað fóru at ganga mong ár áðrenn nýggju húsini blivu veruleiki. Og hann vónaði, at tað, um tað bleiv bygt, bleiv eitt hús fyri allar føroyingar, og ikki eitt tómt monument yvir skeivan útiseta politikk Vid istedgade Næsti talari var Jåkup Linden skov. Hann segði, at fyrrverandi Landsstýri hevði arbeitt aktivt við málinum um eitt nýtt Foroya hús. Tí var tað spell, at tað hevði gingist so striltið at komið víðari Hann segði annars, at enda málið við einum Feroya húsi mátti vera at rúm var fyri ollum aktivitetum, og hann vónaði at møguligur niðurskurður ikki fór at leggja málið um eitt Føroya hús á ís At enda hevði Rógvi Thom- sen frá ti føroyska skúlanum orðið. Hann segði, at skúlin lá á Gasværksvej nær Istedgade, og at børn, ið komu á skúlan, oftani skuldi koyrast hagar av foreldrunum. Einki høli var til vega hjá foreldrunum at bíða i, so tey vóru noydd at spáka sær ein túr, meðan bernini vóru í skúla. Tá ein hugsar um, at skúlin liggur vid Istedgade, so kann ein gera sær eina mynd av, hvussu lítlan hug foreldrini hava at senda børn síni í skúla eitt slíkt stað, og sjálvi ganga runt í kvarterinum og bíða upp til fleiri tímar Hann segði eisini, at nógv av foreldrunum ætlaðu sær heim- aftur til Føroya. Ti var tað av stórum týdningi, at børnini dugdu føroyskt og kendu til foroysk viðurskifti. Hann meinti ti, at tað var neyðugt, at børn sum foreldur komu í nærri sam- band við føroyskt virksemi, eitt nú, at skúlin møguliga flutti inn í helini í Rantzausgade. Hetta fór tó at vera torført vegna hølis- trupulleikar, vånaligan økonomi og å vetri eisini kulda Rógvi meinti eisini, at fleiri av útisetunum, ið komu í samband við skúlan, vóru flutt av land inum vegna átrúnaðarligt snævurskygni, og tað tí var eitt vánaligt hugskot at lata eina kirkju og harav ein prest hava so stóra ávirkan á projektið og dagligu leiðslu tess At enda meinti hann, at stuðul átti at verða givin til nú verandi høli ella betur hevði verið, um nýggj sterri og betri høli fingust til vega, har pláss var fyri øllum útisetatiltokum. Aftaná, at panelluttakararnir høvdu havt orðið, var høvi til at seta spurningar til teirra Ivi um samarbeiði Fyrstur at taka orðið var Dánjal Jákup Thomsen, formaður í »Føroyskt felag í Hvidovre«. Hann helt, at tjakið hevði snúð seg nokk so nógv um tey ungu og teirra trupulleikar. Hann vildi bert siga, at tað vóru eisini tilkomin fólk millum útisetarnar í Keypmannahavn, og hesi vildu gjarna sleppa upp í part Marjun Sigurðsdóttir, ið hevur sosialu vegleiðingina, meinti, at tað var meira tørvur á hesi vegleiðing enn á einari kirkju, ið álíkavæl fór at standa tóm Spurdur, um hann ætlaði at útihýsa teir politisku felagsskap- irnar frá einum Feroya húsi svaraði Pauli Ellefsen, at teir ikki áttu at vera umboðaðir í husanevndini, men at teir gjarna máttu húsast har, so leingi teir goldu leiguna Løgmadur meinti annars, at eini nýggj hús at byggja fóru at kosta einar 10 mill. kr., um íkki meira. Ti meinti hann, at ein fyribils loysn hevði verið, at myndugleikarnir hjålptu úti setum at leiga onnur høli. So mikið meinti hann, at Lands stýrið kundi ganga við til Hann skjeyt upp at halda ein fund við umboðum fyri útisetar um spurningin Hesum tilboði tók fundurin av við Karl Nolsøe meinti, at spur ningurin um húsið ikki skuldi stýrast av følilsum ella poli tiskum målsetningum Harafturímóti må húsið hava ein ávísan karm, har rúm verður fyri øllum útisetum. Dagliga leiðslan átti at ligið i hondunum á felagsskapunum, ið nýta tað. Vit ynskja ikki at koma undir formyndaraskap, endaði Karl Nolsøe. Fleiri áhoyrarir hildu, at vit máttu kunna samarbeiða við respekt fyri hvørjum ødrum Uppá fyrispurning svaraði Petur A. Petersen, at hann íkki meinti, at føroyingar kundu ganga inn í ein breiðari felags skap. Hetta visti hann frá roynd um hjá m. a. grønlendingum Til hetta svaraði Torfinn, at tað higartil íkki hevur verið nakar trupulleiki at reka húsið í Rantzausgade av tí, at teir ymisku bólkarnir arbeiddu við respekt fyri hvørjum øðrum. Hann kundi siga, at húsið í núverandi líki ikki varð styrt av politiskum bólkum. Petur A. Petersen segði einaferð aftur, at hann ívaðist i, at allir felagsskapir kundu vera í sama høli At enda hevði P. Ellefsen orðið. Hann metti sum Petur A. Petersen, at allir foroyingar íkki kundu trívast undir somu lon Annars takkaði hann fyri, at hann varð bjóðaður á fundin, tá hann meinti at Skilja húsaspurn- ingin betur nú enn áður. Fundurin lokin kl. 23,00. Tvey hús Ein legði til merkis, at tjakið snúði seg um tvey hús, nevni- liga, hvussu eitt komandi føroyskt hús møguliga skuldi síggja út, og, hvussu spurning- urin viðvíkjandi núverandi húsi kundi loysast. Fólk vóru flest all á einum máli, um, at tað fóru at ganga mong ár, áðrenn tey nýggju húsini blivu veruleiki, um tey nakrantíð komu upp at standa. Seinni partur av tjakinum snúði seg tí mest um megu- leikan at leiga nýggj høli. P. Ellefsen segði seg ganga inn fyri hesum, og sum tað skiltist á honum, vildi Landsstýrið stuðla tiltakinum. Tað skal at enda sigast, at tað vóru væl yvir 100 fólk á fund inum, og vóru tey væl nøgd við tiltakið og vónaðu bert, at nakað spurdist burturúr. Setið peningin Í FØROYA SPARIKASSA fólk síns peningastovn Framhald av síðu 2 teir koma í tíð og úrtíð við drúgvum greinum, sum skulu eiga fyrsta rætt — so sektin á tíðindunum. Hetta áttu aktivir blaðmenn ikki at funnið seg í. Og so er tað hitt heilt »spesiella« slagið av politikk- arum, sum tá ið val er fyri hond fylla blødini á tremur fyri at gagna seg sjálvar — og tá ið valið er av og menn eru slopnir inn á ting, býráð og kommunustýri, lyfta teir ikki hond frá síðu, hvorki figgjarliga ella á annan hátt at veita til blaði, ið hevur tryggjað teimum eitt feitt politiskt bein, nakran stuðul. Hetta hevur tíverri verið eitt eyðkenni oll tey mongu ár, eg havi starvast sum blaðmaður Til teir ungu, virkisfúsnu foroysku blaðmenn vil eg siga: varðveiti pressu-etikk- in, vevji ikki reportasju og viðmerkingar EM persón- ligum ella politiskum inni- haldi saman við reportasjuna tað hoyrir íkki heima, men púra ókent er tað íkki um okkara leiðir. Eitt annað : verið reiðuligir, tá ið frá- søgnir og interviews verða tíkin og tá ið tit referera frá løgtingi ella ødrum al- mennum samkomum; ylitiða ikki hesi referat — tað kemur aftur um brekku. Eitt triðja og kanska íkki hitt minst avgerandi: verjið um keldur tykkara sum úlvar á skóg. Keldan eigur rætt at vera anonym — og minnist til, at kvinna ella maður, ið letur blaðnum keldutilfar, og sum síðani verða hongd út av ósketni ella ðrum orsøk- um, tann kelda er tømd fyri alla framtíð ! Í Noreg hevur beint í hesum døgum verið eitt aktuelt dømi, har ein óheftur free lance blaðmaður, Alf Reidar Jacobsen av navni, hevur sagt seg heldur at fara i fongsul enn at geva upp keldu sina til eina grein i vikublaðnum »Alle Menn« fyrr i ár. Nú hevur norski hægstirættur álagt honum at uppgeva keldu sína fyri politinum. Men hann ger tað ikki uttan so, at henda kelda sjálv gevur grønt ljós. Jacobsen tekur soleiðis til: — Høyesteretts kjennelse viser, at det kilde- vern, som straffeloven í en viss grad gir pressens folk er helt illusorisk. Uten prinsi piell argumentasjon har Heysterett bare godkjennt politiets begjæring...« Tað hevur i hesum føri ongan åhuga fyri føroyskar lesarar at vita, hvat ið undan er farið — tað var eitt reint norskt lokalmál — men talan er um eitt heilt avgerandi prin- sipp hjá einum ábyrgdar- kendum biad- ella tíðinda- manni. Jacobsen kann fáa upp til 3 mánaðar fongsul eftir norsku revsilógini ella so leingi sum hann nektar at siga navnið á keldu síni ! Slíkar blaðmenn kann ein eiga virðing fyri, og spur- ningar av líknandi slagi hava eisini verið frammi í Dan- mark t. d., men heldur íkki har vil frælsa pressan eftir- líka krøvunum frá politivald- inum, og so eigur eisini at vera. Ábyrgdarblaðstjórin má í slíkum forum standa til svars. NE LE L R