leygardagur 5. september 1981síða 7

SOSIALURIN Síða 7 Fiskaaling - Havbúnaður 1 i | i Børnini siggja og hoyra um aling fyri fyrstu ferð a - ; Næmingarnir fáa | undirvísing í aling ; Alararnir leggja æt- lanir fyri framtidina Almenningurin frætt- ir um úrslitini av alin- gini Salmo Joki Á Strond Bakkafrost Havsbrún Orðaskifti um aling og havbúnað: Ætlanin við hesi greinareð um fiskaaling er eisini at fáa eitt neyðugt og átroðkandi kjak í gongd. Hesir tríggir leggja fyri teir næstu leygar- dagarnar. Onnur eru vælkomin at luttaka í orðaskiftinum. Næsta leygardag leggur Jákup Sverri Joensen fyri. /4 ki Jákup Sverri Joensen nevndarform. í Fiska- aling Tórmóður Dahl, ídnað- arráðgevi Robert Poulsen, stjóri á Feroya Fiskaselu Kinesarar aldu fisk fyri 5000 árum síðani Fiskaaling er einki nýtt fyri- brigdi. Fiskur var longu fóðr- aður sum eitt hvert annað húsdjór í Kina fyri 4—5000 árum síðani. Rísmarkirnar vórðu nýttar til endamálið. Í víkingaeldini hevdu europearar hyljar á landi, har teir goymdu livandi fisk í. Seinni — í miðeldini — vóru tað munkarnir, sum byrjaðu at ala fisk. Tá týskarin Jacoby í 1763 fann uppá at gera sílarogn gitin á kunstigan hátt — vant alingin skjótt uppá seg. 100 ár seinni komu fransar eisini við, og teir bygdu ta fyrstu rættiligu klekisteðina. Nú menti alingin seg bæði í Europa og í USA. Her í Norðanlondum vóru tað danir. sum vóru teir fyrstu at ala fisk. Teir byrj- aðu við sonevndum damm- brúkum, ið gjerdust ein hjá- vinna hjá mongum bóndum. Roknað verður við, at um 1914 vóru 100 tílík brúk í nýtslu. Meðan alingin higartil bert hevði verið uppi á landi, so vórðu tað eisini gjerdar royndir miðskeiðis í 50-unum at ala síl á sjónum. Norð- menn, sum eisini vóru byrj- aðir við aling í hyljum á landi, vóru millum teir fyrstu, sum royndu at ala fisk á sjónum. Tað vísti seg nevniliga, at sjógvurin er heitari um vet- urin enn feskvatn, og hetta ger, at fiskurin kann vaksa skjótari. Í byrjanini varð sjógvur pumpaður upp í hyljar á landi, men seinni funnu menn fram til at gera flótihyljar, ið teir legdu út í sjógvin. Hetta er hátturin, sum verður nýttur í dag. Meðan tað her um okkara leiðir mest var talan um at ala ælabogasíl, so kom laks- urin eisini inn í myndina sein- ast í 60-unum. Her vóru tað eisini norðmenn, sum vóru undangongumenn. Í Feroyum hevur eisini verið áhugi fyri aling. Tað eru rættiliga nógv ár síðani, at royndir vórðu gjerdar í Suðuroy, men hetta datt niður fyri orsakað av onkrum óhappi. Síðani var tað Júst í Túni, sum fór í gongd. Tað var inni í Skálabotni í seinnu helvt av 60-unum. Alisteðin hjá Júst var seinni yvirtikin av tí almenna. Hetta var byrjanin til royndarsteðina hjá Fiska- aling. Fiskaaling hevur síðani alt >labogasil í hyljum, á landi í Skálabotni, í byrging við Oyrabakka og í kørum við Áir. Fiskaaling hevur gjørt fleiri royndir, og í dag strúka teir, klekja, startfóðra og ala víðari til sterri fisk. Nú er so eisini laksur komin inn í myndina. Nekur ár herfyri vórðu inn- flutt norsk laksarogn, sum síðani eru klækt og fóðrað í Feroyum. Vit hava síðani framhaldandi fingið rogn av laksi frá norðmonnum og tyk- ist henda gongd at halda fram. Fyrstu feroysku alar- arnir fóru í gongd 1979—80 og fingu í fjør laksasmolt frå Fiskaaling til at ala víðari. Tá nesin laksur verður kyns- búgvin kunnu vit strúka hann og sjálvir byggja upp ein laksastovn. Nú verður so bíðað eftir, hvussu henda sjóalingin fer at eydnast. Higartil hevur úr- slitið verið gott. Í landsstýr- inum liggur hópurin av um- sóknum frá monnum, sum eru altráðir at sleppa at ala. Við Áir verður bygd kleki- steð, so eisini her hjá okkum er ein menning í gongd. Um eitt ella tvey ár er lítið at ivast í, at tað eru 20 til 30 alisteðir kring landið. Henda gongdin fer at geva umset- ning og arbeiði og fer at fáa annan hjáídna at blóma Umframt at ala í feskvatni og sjógvi í hyljum, so eru vit eisini byrjaðir at fyrireika »ocean ranching«. Hetta vil siga at vit fyrst fóðra laks til smoltstedd og síðani seta hann út í havið. Har etur hann seg stóran og kemur seinni inn aftur at landi, har hann upprunaliga varð slept- ur út. Tá kunnu vit taka hann. At fleiri av heimsins tjóð- um meina nakað við alingini sæst á telunum niðanfyri. Í letuni verða ald umleið 5 mill. tons av fiski. Til sammet- ingar verða veidd á havinum eini 70 mill. tons. Stovnur undir ST. metir, at tað um ár 2000 verða ald millum 20 og 30 mill. tons av fiski. Greinargð um fiskaaling Sosialurin byrjar í dag eina greinagerð um fiskaaling og havbúnað, sum heldur fram nakrar leygardagar í heyst Vit fara at royna at lýsa menningina og steðuna hjá hesi vinnu til dagin í dag bæði her heima og aðrastaðni Við samreðum við alararar, vinnulívsmenn, politik ararar og fólk innan fyrisitingina fara vit at miðja ímóti at gera hesa greinareð so fjølbroytta og áhugaverda sum meguligt. Í dag viðgera vit tær alisteðir, sum eru í gongd við laksi og sílum. Næsta leygardag tríva vit í skeljadjóraalingina, Ranching, arbeiði hjá royndarsteðini Fiskaaling, ídnað, sum er ein avleiding av alingini o. a. Seinni fara vit so at greiða frá fyrstu al tjóða framsyningini innan aling, sum var í Bretlandi fyrr i ár, vit fara at leggja dent á marknadarføring av alifiski, eisini verður greitt frá alingini í Noregi og Skot landi. Seinast verður bókalisti yvir bekur um aling sum finnast í Feroyum, ummæli av nýggjari norskari bók »Fiskeoppdret«, og síðani fara vit at taka fram nakað av tí, sum útlendingar og førovingar halda um alimeguleikar, og hvussu alingin eigur at verða legd til rættis í framtíðini Ocean So stórur er áhugin fyri at byrja aling e Aling á sjónum er í gongd O Ætla at byrja aling á sjónum U Ætla at byggja smoltsteð 8 Smoltstød er í gongd Ás Klekistoð er í gongd Áhugin fyri at sleppa í gongd við fiskaaling er sera stórur, sum eisini sæst á kortinum. Lands- stýrið hevur millum 30 og 50 umsóknir liggjandi. Loyvini verða ikki givin fyrr enn úrslit fyriliggur frá verandi alisteðum í Funningsfirði, Kaldbaks- firði, Skálafirði og í Haraldsundi. Hetta skuldi verið nakað skjótt. Hóast tað bert er ein tómur cirkul á hverjum plássi, so eru tað tó nógvastaðni fleiri umsóknir á sama eki. Vit skulu gera vart við, at hetta eru fyribils avmerkingar. Tað kann vera at okkurt pláss ikki skal vera við og at okkurt er gloymt. Flestu umsóknir eru um aling av laksi, sílum og kræklingi. Eisini eru umsóknir um smoltsteðir.