leygardagur 26. september 1981síða 9

SOSIALURIN Eingin av teimum heilt ålvarsligu sjúkunum er enn ávíst í Føroyum naturen... ...de kommer som en frisk hilsen til os fra Færøerne, frosset, lige til at tø op i deres vacum- poser 6.s.fr. 2) Um småsilini i Skála- botni: Leiðarin á >For- segsdambruget i Brøns« og danskur silaalingarråd- gevi i mong år, Bregn- balle, statsbiologur: Man har nogen fantastisk fine fisk her, ikke bare set med færøsk eller dansk stan- dard, jeg tror med inter-' national standard. Man må sige, at de fisk her er meget fine og store i for- hold til deres alder. 3) Um royndirnar at ala laks vid Åir: 1. Bjørn Myrseth, stjóri å »Sea Farm« (Sosialurin 10/9-80) »Klekistødin noråuri vid Åir er sera væl hildin, men hon er alt ov litil. 2. Magnus Berg, fyrsti- madur å Direktoratet for Vilt og Ferskvannsfisk i Trondheim, sum var å stuttari vitjan her i august 1981 og sum hevur arbeitt við at kanna laks í mong ár, var ovfarin, tá hann sá, hvussu væl vaks- in laksayngulin við Air var, og helt enntá fyri: »Jeg har aldrig i mit liv set så feite lakseunger«. Sølupolitikkur Tad, sum eg vil strika undir við hesum, er, at hóast so at siga allar fyri- tekur, sum hava fingið síl úr Feroyum hava sagt góðskuna vera framúr, so hevur gingið strilti at selt hesa veru við vinningi. Danir: Mitt í 60'unum førdi ein eitt sindur ov Tær arbeiða og viðgera ald síl. Her í Hvalvík stór framleiðsla av sílum í Danmark til álvarsliga kreppu í allari vinnuni og nógv >dambrúk< fóru av knóranum. Orsekin var, at donsku alararnir tá onga samlaða seluorganisatión hevdu og tí kappaðust um at bjóða sílini bíliga fyri at sleppa av við framleiðsluna. Norðmenn vildu ikki koma í somu steðu, og hava tí gjørt sær eitt sterkt »Fiskeoppdrett- ernes Salgslag«, og tad er bart ut ikki loyvi at selja sil og laks uttan um hetta felag. Ske! síla- og laksaaling vera vinnugrein i Før- oyum, er heilt neydugt at samskipa søluna onkurs- vegna. Hetta er eitt ål- varsliga meint hjartasuff frå minari sidu, ti i dag er kynstrið ikki so nógv at framleiða síl og laks, sum at selja veruna við vinn- ingi. (Tað sama er sjálv- andi og kanska í enn sterri mun galdandi fyri kræk- ling). Smásil til alarar Tað er ikki sert, at funnist hevur verið at, at p/f Fiskaaling ikki hevur havt fleiri smásíl at lata. Frá 1975 hava vit hvert ár í Skálabotni framleitt nógv fleiri smásíl, enn p/f Fiskaaling hevur havt brúk fyri at ala víðari í sjógvi á Oyrabakka, og kundi hesi ár havt latið eini 10-12 tons árliga av hesum smásílum til einar 3-4 alarar í sjógvi, men so eidasørt at nakar hevur spurt eftir sílum fyrr enn nú knappliga í fjør og i ár, nú annarhver maður skal undir at ala síl? Í 1980 lótu vit gott 85.000 síl (á 100-160 g.) til aðrar alarar, umframt 2000 sterri síl og 45.000 heilt smá síl. Íslendskur laksur Fyrstu l-ára gomlu smolt- ini, sum vórðu ald við Áir, vórðu koyrd á sjógv í lítlan netposa á Oyra- bakka í 1975. Hetta var laksur av foroyskum upp- runa. O.u. 8.000 l-ára gomul laksasmolt vórðu latin til p/f Salmo í 1978, rognini vórðu innflutt og undan íslendskum »størlaksi«. Trý tey seinastu árini er so eydnast at fáa laksa- rogn frá Forskningssta- sjonen for Laksefisk, Sunndalsera í Noregi. Norska laksaættin Burtur úr 40 ymiskum laksaættum hevur henda royndarsteð valt nakrar fáar, sum eru serstakliga væl egnaðar til aling, og burtur úr hesum alt fram ein fisk sum nú verður roknaður at vera besta laksaætt í heiminum at ala til matna. Norðmenn hava sett forboð at útflyta rogn av hesi ætt til onnur lond, men hava tó latið føroy- ingum rogm við teirri treyt, at vit ikki lata ødrum hetta tilfar. Síða Elmar Petersen og Edmund Joensen, tveir av veteranunum innan P/F Fiskaaling. Teir hava verið við alla tíðina Hetta er laksurin, sum vit arbeiða við nú við Air, og sum er latin alarum hesi tvey seinastu árini. P/f Fiskaaling er í ferð við at byggja út við Áir, í Vestmanna og í Skála- botni, soleiðis at vit longu í 1982 kunnu lata mun- andi meira smolt av hesi ætt til alarar. Framtíðar arbeiðs- oki hjá P/f Fiska- aling Fáa tær alistødir, sum nú eru farnar undir at ala síl og laks, góðan byrð, er rímuligt, at Fiskaaling leggur minni dent á at M.a. her heldur Fiskaaling til við Áir. Ikki er plássið stórt. Men nú verða so bygd nýggj hús við Áir VOÐA RA framleiða síl til útflut- nings og leggur seg eftir at framleiða sum mest av smásílum og laksi til hinar alararnar, samstundis sum royndir verða gjørdar at sleppa laksasmolti út á hav at ganga á biti. So hvert sum aðrar smoltsteðir kunnu lata laksasmolt og síl at ala til matna, kann p/f Fiska- aling ekja um royndirnar við »Ocean Ranching«. Sjuka Áðurnevnda frágreiðing frá Fiskirannsóknarstov- uni frá 1965 um megu- leikarnar fyri fiskaaling í Føroyum endar á síðu 36 við hesum orðum: »Um talan verður um at fara undir sílaaling í Feroyum, eru vit so væl fyri, at um rætt verður atborið, kunnu vit sleppa undan flestu = sjúkunum. Vit mugu tá alt fyri eitt seta bann fyri at flyta livandi síl inn, og bert geva ser- loyvi at flyta inn eygarogn frá alisteðum, sum vit vita ikki hava tær álvarslig- astu sjúkurnar. Flestu sjúkur smitta ikki við ogni«. Hóast bert rogn eru komin til landið, hava vit tó úr Danmark fingið »drejusjuku«. Framhald å sidu 12 So hvert sum aðrar smoltstødir kunnu lata laksasmolt og síl til at ala til matna, kann Fiskaaling økja um royndirnar við »Ocean Ranching«. Her tosar Andreas Reinert við ein alara, John Andreasen P/f Fiskaaling er í ferð við at byggja út fleiri staðni, eisini i Skálabotni, soleiðis at tað í 1982 kann lata munandi meir laksasmolt til alaranar