mikudagur 14. oktober 1981síða 2

Síða 2 Uppbyggjandi søgur fyri ungdómin Ólavur í Beiti: Ung sál. (Egið for- lag. Servágur 1980, 148 s., kr. 40). Fyri umleið einum ári síðani kom út stuttsegu- savnið »Ung sål« eftir Ólav í Beiti, trúboðara hjá Brødrasamkomuni. Tað er ikki á hverjum degi og illa nokk á hverj- um ári, at eitt nýtt stutt- segusavn sær dagsins ljós á føroyskum og ser- liga av einum hevunda, sum roynir seg á fyrsta sinni. Savnið er tó mær kunnugt ongastaðnis ummælt — undantikið møguliga okkurt- blað hjá trúarflokkunum, sum eg má viðganga, eg sjáldan komi framá. Or- sekin til tey tervandi ummælini er helst hon, at trúnarligar segur sum hesar ikki verða mettar at vera veruligar bók- mentir — her kann so tjakast um, hvat veru- ligar bókmentir eru — men verða koyrdar í sekkin við spjaldrinum »sunnudagsskulabøkur« og harvið goymdar og gloymdar av ellum uttan ættarliðum av træn- aðum sunnudagsskúla- lærarum. Tó at nógvar segur hava uppiborið hesa lagnu, so eru okkara bók- mentir ikki fjølmentari og fjølbroyttari enn so, at alt sum kemur av upprunaskaldskapi å føroyskum — hóast mangan ein pína at lesa Orsaka Seinasta leygardag hendi tað sum kann henda á eini blaðredak- tión seinastu minutt- irnar áðrenn blaðið skal til prentingar. Vit gloymdu tað sum vit so avgjert ikki máttu gloyma. Nevniliga at seta bingotelini í blað- ið. Vit biðja lesarar okk- ara fyrigeva okkum hetta mistak. Men ístaðin fáa tygum í dag — eigur at verða ummælt. Tað ringasta er, tá einki verður sagt, og bókin gloymist í róp- andi tegn; tann vegin fáa vit so aldrin eitt livandi mentunarumhvervi. Vil- ja vit tað, mugu vit tora at siga, tað vit meina um eitt listaverk — sjálvt um henda meining ikki er væl lýdd — og eftir ferimuni royna at grund- geva okkara stødutakan. Listin trívist ikki í tøgn, men blómar í opnum orðaskifti. Bókmentir og trúnaður Bókmentir og trúnaður stríða ikki av natúr ímóti hverjum eðrum, tað síggja vit við at líta at heimsbókmentunum, har meginparturin er grund- aður á eitt kristið steði (altso um vit tosa um okkara vesturlendsku »heimsbékmentir«). Men ' nógvar av teim út- lendsku trúnaðarligu bókunum, sum eru týdd- ar til foroyskt, eru greid- liga skrivaðar út frá orð- unum: Er trúgvin í lagi, hevur restin einki at siga. Av teim trettan søg- unum í savninum eru fýra beinleiðis barna- segur, og restin kann skírast »uppbyggjandi segur fyri ungdémin«. Umleið helmingurin av hesum eru um ungan kærleika, og serliga um ta trúgvandi gentuna og um drongin, sum ikki er tey telini sum áttu at vera í blaðnum leygar- dagin og haraftrat tel- ini fyri í dag. Lat okkum minna á at tygum ikki skulu senda okkum nakra bingo- plátu enn, hóast tygum meguliga hava fingið 10 rett. Tí somikið nógv tal eru eftir at draga, at tað enn kann eydnast tygum at fáa BINGO. Vit siga frá, tá tygum senda inn plát- urnar. óndur, men sum ikki dugir at finna trúnna. Hvussu umráðandi tað er, at trúgvandi halda saman og ikki lata seg lokka av ikki trúgvandi. »Hennara vitnisburdur« sigur frå Sannu, sum eina tíð gongur saman við einum ikki-trúgvandi drongi, men eftir eina legu í Zarepta, kemur hon aftur á beina kós og avskeiðar drongin: >mítt og hansara grundarlag var ikki tað sama, so vit kundu ikki koma til at byggja víðari, um ikki grundarlagið var hitt sama«. Nøkunlunda hetta sama er evnið i »Hon var støduføst«: tann vakra og óuppnáiliga gentan, sum vísir seg at vera trúgvandi — lýst so les- arin fær ta fatan, at tað er trúgvin, ið veitir henni tann likamliga vakur- leikan — og drongurin, sum ikki er ferur fyri at trúgva og tí verður skúgvaður burtur av gentuni og sum endar við at trúgva, nettupp tí hann varð sendur burtur. Upplivingin av frelsuni avmyndast næstan sum fyrverkari: „Tað var fyri honum, sum sá hann ljós koma nærri og nærri — og til síðst at bresta beint framman fyri andliti hansara«. Konservativ kvinnumynd Søgan »Fråfaringardag- urin« er um gifta kvinnu, ið er manni sínum ótrúgv og sum við Guds hjálp kemur á rætt kjøl. Tað er maðurin, sum sigur frá, og hann klagar um, at konan arbeiðir úti og ikki er heima hjá barninum: „Hetta var skilliga boðskapurin í orði Guds, at kvinnan skuldi vera í heiminum, tí heimið var pláss henn- ara...«. Hann er eisini misnegdur við, at mat- urin ikki stendur á borð- inum, tá hann kemur frá arbeiði: »Istadin fyri, at konan var heima, so var alt klárt, so var einki at bíða eftir, degurðin klår- ur, nátturðin klárur og alt klárt<. Og eitt sindur seinni: >At síggja hana framman fyri komfyr- inum gjerdi mær gott, setti dám á heimið og skapti tryggleika og hugnað í mær«. Í fyrstani trúði eg, at hetta var ironisk skriv- ing, men tað vísir seg, at hetta eru orð skrivað í fullum álvara, og at hve- undurin rør. fram undir, at kvinnan gerst ein óflýggjalig kvinna, ti hon ikki er heima, sum hon eigur. Av tí at hon ikki fyllir sín kvinnuleik- lut, sum maðurin (og trúgvin?) krevur, ferur hetta ótrúskap við sær! Hjálparleys skriving Skrivitekniskt eru seg- urnar hjálparleysar, við stirvnum máli og nógv- Høvudsvinningar: Videotól Þú (250,-) Bingovinningar: 1. Plátu ella band frá H. C. W. Tórgarð 2. Lummaroknara frá H. J. Bóka- seluni 3. Sodavatn/øl frå Restorff ella Føroya Bjór 4. Bokapakki frå H. N. J. Bók- handli (100,-) 5. Ur frá UR-seluni í SMS 6. Lagkeku frá Haldor Holm 7. Sosialin ókeypis í hálvt ár 8. Góðgæti Degurði í Perluni fyri 10 . Gåvukort frá HAZY (500,-) . Gávukort frå Gunder Harratoy um bruki av umvendari orðaraðfylgju, eisini í talumálinum. Setning- arnir eru ofta stuttir og royna at lýsa umhvervið í einum matter-of-fact skrivingarlagi, men hetta riggar ongantíð, til tað eru setningarnir ov slakir og innihaldsleysir. Mangan tverra teir eis- ini hver við annan, sum hetta lítla dømi úr søg- uni >Trúskapur og å- vøkstur« vísir. Sigvart skal doypast í einum hyli og hugsar: >Nógv koma helst at forvitnast, tí ivaðist hann ikki í...<, og fimm reglur longri niðri á síðuni: >Hylurin lá nakað burturfrá, so helst fóru ikki mong at koma,...< (mínar undir- strikingar). Hetta er bert eitt domi av mongum, og harafturat verður ofta tosað uppí saman, so at lesarin fær tær somu banalu upplýsingarnar fleiri ferðir. Metaforarnir (orða- ' myndirnar) eru tíðum av sunnudagsskúlaslagnum og geva søgunum ein dám av prædiku ella vitnisburði, sum kanska er tilætlaður: »Har standa treini í bólkum og stinga seg upp móti einum óendaligum himni. Tey leita sær upp eftir - - og soleiðis eru vit menniskju, vit leita okk- um upp til ein Gud, ið hevur skapað okkum, treini og alt, ið nerist og veksur«. Stundum siga meta- forarnir lítið og einki, ella raka heilt við síðuna Gávukort frá SOSIALURIN av sum her: »Flugan fleyg nú aftur og fram; tað var sum at síggja ein dustsúgvara fara eftir gólvinum, tá hon upp og niður, fram og aftur, fór eftir råtinum«. Um rætt skal vera rætt — og tað skal tað jú — so beit eg undir les- naðinum av teim 150 síð- unum merki í ein meta- for, sum eg helt vera góðan: >Tinghúsið, hvít- málað og við tjøradum taki. Rundan um tað stórir steinar stillaðir upp eftir enda við tjúkk- ari ketu spentari millum, so ongin skuldi ríva seg leysan og fara sín veg«. Trúnaðarligi svarlistin Psykologisk og samfel- agslig árin verða redu- ceraði til einki, persón- arnir verða meinings- berara og hava lítið við livandi menniskju at gera, og øll úrslit verða funnin í tí trúnaðarliga svarlistanum. Psyko- logiskt skilja segurnar hjá Ólavi í Beiti seg so- statt ikki frá tí synda- flóð av eindimensional- um skriftum, sum floyma inn yvir landið. Segurnar eru avgjørt ikki stórur skaldskapur og kanska valla skald“ skapur als, men heldur smá lestrarpetti skrivaði út frá trånadarstødinum hjá Breðrasamkomuni. Jógvan Ísaksen bókar ummæli I TOO É|||Y||— ror ed