leygardagur 31. oktober 1981síða 7

| | É F Síða 7 Óli Breckmann og fakfeløgini Árið, ið nú skjótt fer at halla, hevur verið preg- að av sáttmálasamráðing- um á mest sum ellum fak- felagsumráðum. Og til tross fyri at vit hava eitt hegravent stýri sum ikki er vinarliga sinnað móti fakfelogunum, so- hava hesi tó víst sovorið sam- felagssinni at ongin streika hevur verið. Hetta skuldi man trú at teir sum stýra vóru takk- nemligir fyri, men soleiðis sýnist tað ikki at vera. Í ellum tilfellum hevur landsstýrið = roynt at trýsta eitt felag (Starvs- mannafelagið) út í eina situatión, soleiðis at teir skuldu noyðast at fara í streiku, og harav blíva ópopulerir millum fólk, tí flestu hampafólkum dámar nú einaferð ikki streiku. Ná, men hetta mislukkaðist, Starvs- mannafelagið fór ikki í streiku. Hvat var so til ráð at taka? Jú, vit hava altíð fakfelagsfíggindan Óla Breckmann í bakhondini, og hann var ikki seinur at koma við einum skitnum álopi á Starvsmannafel- agið og serliga formannin sum ólukkuligvís er javn- aðarmaður. Samstundis heldur Óli B. maskinistfel- agið fram sum pent eksempul fyri fakfeløg — man tað koma av at for- maðurin í hesum felag er embætismaður og super- fólkaflokksmaður? Fyri einum góðum ári síðan minnast vit at hesin formaður gjerdi almikið um seg, og grundina segði hann vera kampur fyri organisasjónsfrælsi. Av berum organisasjóns- frælsi legði hann strand- ferðsluna lamna mitt í einum sáttmálaskeiði. Við hesum sama organisa- sjónsfrælsi var roynt at hindra tí nýkeypta Teist- anum í at koma til Fer- oyar. At hann stutt frammanundan, i skipa- ferðslunevndini, hevdi stemmað ímóti teista- keypinum, hevði sjálv- fylgiligt einki við hetta mál at gera? Men hetta galt tó fleiri arbeiðspláss til teir menn ið hann er valdur at kempa fyri — so forstatt hetta hver ið kann. Nú passar tað seg so- leiðis at hesin organisa- sjónskempari samstundis er stjóri á einum almenn- um stovni. — Almennur stovnur Óli Breckmann! Fær hetta ikki okkurt at kitla í ætr uppá ein ser- ligan máta, ella blívur hetta kitlið burtur tá stovnurin er stýrdur av fólkafloksmonnum? Hvat um tú hevði kannað henda stovn lika »rættferdiga« sum tú t.d. hevur kannað strandferðsluna. Tá fáa vit saktans at vita hvussu ansetilsisforholdini eru á hesums tovni, vit fáa at vita um lenarsystem o.t.l. Hetta kann tú ellars eisini kanna á grannskoðara- deildini. Og so tað sum er mest interressant: fá okkum at vita um tað passar at alt personalið á stovninum hjá hesum organisasjónsmanni onga- steðs er organiserað. S. F. Royndarstødin og Landbunadarskulin Í Dimmalætting skrivar sandoyggjamaður, at tað ikki er at lasta hesa sam- gonguna fyri, um oman- fyri nevndu stovnar ikki vera lagdir á Sandoynni, men ER HETTAR NÚ RÆTT? Vit minnast øll, hvussu Fólkaflokkurin trúðaði ta fyrru samgonguna til at taka avgerðina frå løg- tinginum og lata lands- stýrið avgera, hvar hesin stovnur skuldi byggjast. Tí verri, so sóu eisini um- boð fyri Javnaðarflokkin seg noydd til at taka undir við hesum, millum annað fyri at bjarga stórmálum sum dagpeningaskipanini gjøgnum legtingið. Men tad var ikki okkara ting- maður, Tórálvur Mohr Olsen, sum sat í fíggjar- nevndini tá, heldur enn nú. Hevur hendan samgongan so góðan vilja fyri Sandoynni — og tað kann bert frea meg, um so er, tí stórur tervur er á vælvild — so er nú ein møguleiki fyri at sýna henda vælviljað í verki, málið liggur fyri ting- inum, og enn er ikki ov seint til at taka ta rettu avgerðina. Er hendan samgongan mætari og meira saklig enn hin fyrra, so standa teir við sína steðu frá ansteðutíðini, tí eingin blakar tær rettu loysninar fyri borð, um so ein fær sterri ábyrgd og kemur í samgongu? Tað er eingin loyna, at Asbjern Tess stytri lesarabrovini eru — tess fleiri er pláss fyri Joensen, legtingsmaður, fyri GI. sjálvstýrisflokkin, vildu hava viðtikið á tingi tá, at hesir stovnar skuldu byggjast á Dalsgarði í Skálavík. Hetta eydnaðist ikki tá, men nú er so meguleiki fyri at fáa framt hesu ynskir Sandoynni at frami, nevniliga við at at- kveða fyri teirru steðu, sum tit halda vera rætta í hesum máli — vita nú um tit tora fyri Fólkaflokk- inum? Alt tíðir upp á, at meiri- luti er fyri at leggja henda stovn í Sandoynni millum tinglimirnar, men tora tinglimirnir at taka av- gerð hereftir — teir tordu ikki tá. Vit kunnu bert vóna, at okkara fólka- valdu umboð á tingið fyri einaferð skyld gloyma val- atkveðufiskaríið, og taka rætta og sakliga avgerð um at leggja stovnin á Dalsgarði í Skálavík, um so Fólkaflokkurin dámar tað væl ella ikki. Formaður í nevndini, sum viðgerð hetta tingmál í letuni, er sambands- maður. Tað má borga fyri einum góðum úrsliti fyri Sandoynna? Livst so spyrst! Sandoyingur Andsteðan undan hesari, har núverandi løgmadur var leiðari, legði stóra orku í at prógva, at alt tað, sum táverandi samgonga gjerdi, var út av lagi. Serliga royndi hon at júka niður í fólk, at ser- stakliga javnaðarmenn vóru vandamiklir yvir- tekuvargar og kommu- nistar. Við sínum serligu evnum at júka fekk tá- verandi andsteðan summi veruliga at trúgva, at veldugar yvir- tekur fóru fram, og at tåverandi landsstýrið við javnaðarflokkinum á odda var komið væl ávegis við at gera landið kommunistiskt og har- við høvdu greiðar ætlan- ir um at avkristna Fer- oyar o.s.fr. Í hvussu er royndu teir at prógva, at javnaðarflokkurin var í ferð við at gera Feroyar til eitt kommunistiskt diktatur-samfelag. Jú, Feroya landsstýri loyvdi russum at ganga í landi í Havn við foto- tólum í hondini. Í eðrum lagi ferðaðist løgmadur, “ landsstýrismenn og em- bætismenn til Ruslands at samráðast um fiska- kvotur. Harafturat stovnaði legtingið eina millumlandasigling. Men afturat hesum fekst loyvi til at seta sterkan útvarpssendara her á landi. Hetta loyvið fekst gjøgnum vanligar myndugleikar. Enda- málið var at víðka um ar- beiðsmeguleikarnar, so at sterri partur av okk- ara sjófólki, og lands- menn okkara í eðrum londum, fingu hevi at hoyra útvarp okkara. Hver er so linjan hjá núverandi landsstýri. Jú, fyri tað fyrsta: Um tað er rætt, at Fer- oyar eru kommunistisk- ar, tá vit geva russum loyvi at ganga í Havnar getum, so eru vit nærri kommunismuni undir verandi stjórn enn fram- manundan. Tí ongatíð hava so nógvir russar gingið í Havnar getum sum júst nú. Um tað ger Feroyar kommunistiskar, um landsstýrismenn og em- bætismenn ferðast í Rus- landi, so eru Feroyar ongatíð nærri kommu- nismuni enn júst nú. Men sjálvsagt meinti Pauli Ellefsen einki við hetta. Tað var bara so ónatúrliga gott at brúka til tess at ræða velj- ararnar, sum ætlaðu at atkveða fyri javnaðar- flokkinum. Og »alterna- Vit duga einki — vit n við- merkingar tivið< var jú sambands- flokkurin. Nei, Pauli og hansara samgonga halda fram- vegis, at tað er neyðugt eisini at tosa við russar, so her taka teir undir við fráfarnu samgongu. Teir halda har um framt, at tað er gagnligt at inn- flyta russiska arbeiðs- megi til Skála Skipa- smiðju. Tí hava teir fingið umleið 60 russar at arbeiða saman við eysturoyingum á skipa- smiðjuni. Hvussu gjerdi núver- andi samgongan so við millumlandasiglingina. Hon hevur miðvíst roynt at prógva, at hetta er nakað, feroyingar ikki duga til. Ístaðin fyri framhald- andi at byggja víðari á tað vala verk, Strand- ferðslan og seinasta landsstýrið gjerdu til tess at skapa eitt veru- ligt alternativ til ta hart trongdu fiskivinnuna, leggur samgongan doyð- in á at prógva, at vit duga einki, at vit nytta einki! Men útlendingar, og meguliga útlendingar saman við einum ein- støkum føroyskum skipafelag, skulu nú sleppa at byggja víðari á tað, sum feroyingar einsamallir bygdu upp, og sum millum annað sama skipafelag og nú- verandi landsstýrið skýrdu sum vitleysa. Nú er millumlandasig- ling endiliga vorðin rentabul. Tað mugu bara ikki vera feroyingar, sum skulu dríva hesa rutu. V.ø.o. meinti ver- ytta einki andi samgonga tað, hon segði um, at feroyingar duga ikki at fáast við millumlandasigling. Feroyingar duga einki. Feroyingar nytta einki! Tað seinasta, lands- stýrið ger, er at yvirtaka utvarps-sendiloyvid, sum higartil hevur verið danskt mál, og tað uttan at samráðast við dansk- ar myndugleikar. Hvat er so ætlanin at brúka hesa yvirteku til? Jú, aftur kemur greiða linjan í politikki lands- stýrisins: vit duga einki, vit nytta einki! Almenna Útvarp Feroya má ikki byggja og reka stóran útvarpssendara. Tað eiga vit at lata upp í hendurnar á ameriku- monnum. Ístaðin fyri sjálvir at nýta tann meguleika, vit saman við donskum myndugleikum hava skapt, tekur »yvirtøku- landsstýrið“ nú og av reiðir hetta loyvið til út- lendska fyriteku. Nú skal útlendsk fyritøka geva feroyingum loyvi at brúka útlendskan sendara í Feroyum. Men rættir feroyingar, sum vita, at feroyingar duga og nytta, at vunnin rætt- indi skulu ikki avreiðast til aðrar, men brúkast og rekast av feroyingum. Um senditíð er til avlops, vilja teir sjál- vandi leiga út til onnur, sum kunnu brúka tilikan sendara, men tá sjálv- sagt eftir almennum fer- oyskum reglum. Latið ikki samgong- una taka dirvið frá okkum feroyingum. Sjálvsagt bæði duga vit og nytta vit! Tað hava vit so mangan prógvað sum tjóð, men tað krev- ur dirvi eisini frá tí til eina og hverja tíð sitandi samgongu. Hans Jergensen