mikudagur 18. november 1981síða 2

Síða 2 Javnaðarflokkurin: Fáið íbúðargrunnin at virka — 8 mill. kr. eru í honum Hvorki landsstýrið ella løgtingid hava valt síni umboð í nevndina fyri íbúð- argrunnin. Bert Tórshavnar býráð hevur valt síni umboð Tríggir legtingsmenn, Jóannes Dalsgaard, Jákup Lindenskov og Vilhelm Johannesen, allir úr javnaðarflokk- inum, hava lagt soljóð- andi uppskot til sam- tyktar fyri legtingið: „Legtingið áleggur landsstýrinum sum skjótast at velja sín lim í stýrið fyri Ibudar- grunninum og legtingið áleggur somuleiðis landsstýr- inum at gera reglur fyri virki grunsins soleiðis, at hesin grunnur kann fáast at virka«. Átroðkandi sosi- alur spurningur Í viðmerkingunum til uppskotið siga teir tingmenninir: „Sum kunnugt er íbúðartrotið í Tórshavn og eðrum føroyskum býum framvegis ein hin mest átroðkandi sosiali spurningurin. Sum steðan er á íbúð- armarknaðinum við troti á grundstykkjum, ovurhegum grund- stykkjaprísum, av- markaðum og dýrum lánimeguleikum og steðugt hækkandi prísum á byggitilfari, eigur alt at verða gjert, sum geras kann frá al- mennari síðu til tess at betaum íbúðarneyðina. Ein meguleiki er, at Íbúðargrunnurin verð- ur fingin at virka, so at tær 8 milliónirnar, sum í letuni standa í hesum grunni, kunnu koma teimum mongu, sum í dag standa uttan íbúð, til góðar. Seinni fyrilesturin um Heðin Brú Í annaðkveld kl. 20 hevur Jógvan > Isaksen, bók- mentafreðingur, seinna fyrilestur sín um skald- skapin hjá Heðini Brú. Fyrilesturin verður í fyrilestrasalinum á Fróð- skaparsetrinum. Fortreytirnar fyri, at hesin grunnur kann fáast at virka, eru hesar: Fyri tað fyrsta, at grunnurin fær eitt stýri og eina reglugerð, so- leiðis sum ásett í lóg nr. 100 frá 1. desember 1978. Fyri tað næsta, at áhugi er hjá kommunu ella komm- unum fyri at nýta teir meguleikar, sum grunnurin gevur. Tórshavnar býráð sýnt áhuga Sum steðan er í letuni, eru hesar fortreytir lut- víst uppfyltar við tað, at Tórshavnar komm- una hevur synt åhuga fyri at nýta grunnin við at velja sínar tveir limir í styrið fyri grunninæum. Sum kunnugt er stýris- skipan grunsins soleið- is, at avvarðandi kommuna eigur at velja tveir limir fyri hverja íbúðarbygging, sum er ætlað at seta í verk, og so sita teir log- tingsvaldu og tann landsstýrisvaldi í stýr- inum fyri hesa bygg- ing. Javnaðarflokkinum kunnugt hava hverki legting ella landsstýri enn valt sínar limir og tað er mikið spell, tí so leingi hetta ikki er hent, fær grunnurin jú ikki virkað. Í brævi til tingformannin dagfest hin 16. november 1981 heitir Javnaðarflokk- urin á formannin um sum skjótast at skipa fyri vali av legtingsins umboðum í stýrinum fyri Íbúðargrunn- inum«. Bingo i Losjuni Komandi leygardag kl. 16 verður bingo i Losjuni í Havn til frama fyri frítíð- arítrivið. Losjan hevur opið hús fyri tilkomin og eldri hvenn fríggjadag kl. 15 og kl. 20 fyri øll. Orsaka av sjúku er ítróttatilfarið hesa ferð nakað minni enn vanligt. Føroyar standa fyri álvarsligum vali: Skulu gera sáttmála við EF ella veiða laks á foroysku landleiðini Løgtingsmenn førdu fram, at sáttmálin við EF skuldi slettis ikki verið góðkendur — Legmaður hevur avreitt suverenitetin á feroyskum sjógski og hevur latið lóggáv- una á hesum eki til EEC, segði Petur Reinert m.a. í tí drúgv og lívliga orðaskift- inum á legtingsfundinum mánadagin um steðuna hjá laksafiskiskapinum á fer- oysku landleiðini. Orðaskiftið bendir á, at løg- tingsmenn meta, at laksa- veiðan hevur so alstóran týd- ning fyri føroyska samfel- agið, at Atli Dam m.a. bar upp á mál: — Laksaveiðan hevur so stóra framtíð, at tað er eitt álvarsligt val, um vit í heila tikið skulu gera sáttmála við EF ella veiða laks á feroysk- um eki. Umreðan av laksaveiðuni á feroysku landleiðini gjerdist ein orðadráttur millum and- steðuna, sum metti, at lands- stýrið hevði borið seg út av lagi ófantaliga at, og lands- stýrið, sum metti, at tað hevði borið seg rætt at við m.a. at góðtaka sáttmálan við EF við teirri treyt, at samráðast skuldi um laksa- veiðuna við Feroyar. Fyritreytirnar broyttar Framsegumaður tjóðveldis- floksins, sum hevur biðið um at fáa hesa umreðuna á løg- tingið, Petur Reinert, ferdi m.a. fram, at frá tí at sam- ráðst var um sáttmálan við EF síðsta vár, tá legtingið eisini góðtók hann, tik EF góðtók hann fyri stuttum, vóru fyritreytirnar fyri sátt- málanum so nógv broyttar, at hann átti ikki at verið góð- tikin. Petur Reinert helt, at Pauli Ellefsen, løgmadur var farin út um sína kompetancu, tá hann góðkendi sáttmálan uttan at ráðfera seg við marknadarnevndina. Petur Reinert skýrdi framferðira fyri ábyrgdarleysa. Ja, hann fór so vítt, at hann metti góð- tekuna vera ólógliga, tí so nógv vóru fyritreytirnar broyttar. Eisini helt hann, at tað átti ikki at verið samráðst um laksin, so leingi spurningurin, um hvar laksurin gýtti og lat seg feða, var avkláraður. Osakligt Hilmar Kass, formadur i marknadarnevndini, helt hin- vegin, at Petur Reinert var ógvuliga ósakligur. Hann vísti á, at tann fyrsti, sum hevði bundið feroyingar til nakað á laksaøkinum var júst Petur Reinert, tá hann var landsstýrismaður. Hilmar Kass vísti á, at Petur Reinert hevði gjert ein rammu sáttmála við Canada, og eftir honum fingu føroy- ingar ikki loyvi at veiða cana- diskan laks uttan fyri 200 fjórðingar. Annars dugdi Hilmar Kass ikki at skilja, at menn, sum hava luttikið í samráðingum, ikki dugdu at skilja, at føroy- ingar vóru noyddir at viðgera hendan spurningin í samráð- ingum við aðrar. Ein bjarnatænasta Adolf Hansen, úr framburðs- og fiskivinnuflokkinum, helt, at Pauli Ellefsen hevði gjert Feroyum ta størstu bjarna- tænastuna nakar feroyingur hevði gjørt Feroyum við at fortala seg í samreðu í út- varpinum, tá hann segði, at vit máttu fara at slaka fyri norðmonnum. Adolf hansen kom eisini inn á gýtingarspurningin, og vísti á, at enn kundi eingin prógva, hvar laksurin, sum er við Feroyar, er gýttur. Adolf Hansen segði, at hann hevði sæð laks í føroyskum áum langt undan tí, at menn fóru at seta laks út. Hann ivadist ikki í, at nógvur laksur gýtti í Feroyum. Olaf Olsen, landsstýris- maður, vísti á, at tað hevði verið rætt at góðtikið sátt- málan við EF, og segði, at vit høvdu brúkt tað mesta, vit hevdu fingið í sáttmálanum, og nevndi m.a. makrelin og rækjurnar. Áttu ikki at góðtikið EF-sáttmálan Atli Dam, úr javnaðarflokk- inum, ferdi m.a. fram, at tá tað hendi, at EF ikki góðtók tann upprunaligt avtalaða sáttmála millum Feroyar og EF, har eisini avtala var gjørd um laksasamráðingar, vildi hann meint, at avtal- urnar um laksasamráðingar vóru burturdotnar. Í ellum førum átti lands- stýrið bert at havt gingið við til at samráðast um laks, treytað av at tað var í sam- band við eina laksakonven- tión. Atli Dam helt eisini, at tað var skeivt, at marknaðar- nevndin ikki varð eftirspurd, tá EF-sáttmálin varð settur í gildi, eins og hann metti, at tað var skeivt í heila tikið at góðtaka henda sáttmálan. Atli Dam vísti á, at vit høvdu klárað okkum í nýggju mánaðir uttan nakran sátt- mála, so spurningurin var, hver var svangari, EF ella Feroyar, tá tingast skuldi um ein nýggjan sáttmala kom- andi vár. Hann segði at tá kundu vit siga, at tað vóru tit, sum ikki vildu hava ein sáttmála. Annars metti Atli Dam, at fleiri viðurskifti vóru ov illa avvegað. Sum dømi nevndi hann virðið á makrelinum í mun til eina góðsking av laks- inum. Hann viðgekk, at makrel- veiðan hevði verið eitt gott íkast hjá nótaskipunum, men hann setti spurnartekin við, um tey ikki kundu hava roynt okkurt annað. T. d. par- veitt eftir svartkjafti. Legmaður sett seg í ringa samráðingarsteðu Um framtíðar laksaveiðuna hjá feroyingum ferdi fram- segumaður javnaðarfloksins m.a. fram, at so fingu feroy- ingar kanska ein part av veið- uni, um vit vístu á, at vit settu laksamurt út, og vístu á veiðu við t.d. nót eftir laksi í EF-londum. Annars metti Atli Dam, at legmaður hevði sett seg í eina ringa samráðingarsteðu við at boða alment frá, at vit vórðu noyddir at slaka, í staðin fyri at siga, at vit í framtíðini helst vórðu noydd- ir at gera avtalur. Somuleiðis vísti Atli Dam á tað skeiva í úttalilsinum hjá Paula Ellef- sen í Íslandi, tá hesin segði, at tað var ikki íslendskur laksur feroyingar veiddu, men aftur ímóti annar laksur. Viðvíkjandi avtaluni við Canada vísti Atli Dam á, at tað var rætt, at rammuav- talan við Canada segði, at vit ikki kundu veiða canadiskan laks uttan fyri 200 fjórð- ingar, á altjóða eki, men aftur ímóti kundi vit veiða allan tann laks vit vildu innan fyri 200 fjórðingar, meðan einki stóð um laksaveiðu í rammu- avtaluni við EF. Enn ikki sett í gildi Undir umreðuni var ein grein, grein 66 í havrættar- sáttmálanum, fleiri ferðir nevnd. Hendan greinin sigur m.a. nakað um, at áarlondini hava ábyrgd av, at stovnurin verður rektur ordiliga. Men Erlendur Patursson, sum hevur luttikið á havrætt- arstevnunum fyri Feroyar, segði, at hendan greinin var hverki endaliga viðtikin ella sett í gildi. Harafturat vísti hann á, at so leingi einki prógv var fingið til vega fyri, hvar laksnrin var gyttur, kundi ikki koma upp á tal at brúka hesa greinina, sum fleiri mettu vera óhepna. Hinvegin vísti Hilmar Kass á, at feroyingar vóru gingnir vil til rammu-sátt- málan við Canada við hesi greinini sum grundarlag. Eis- ini segði hann, at ell londini hevdu góðtikið hana og tí varð hon brúkt. Hevdu gjert rætt Pauli Ellefsen segði seg vera SOSIALURIN sannførdan um, at lands- stýrið hevði borið seg rætt at við at góðtaka EF-sáttmálan. Hann ferdi fram, at tað var eydnast hesum landsstýr- inum at steðgað afturgongd- ini í sáttmálunum, við EF, meðan undanfarna lands- stýrið hevði slakað tey sein- astu árini. Viðvíkjandi sáttmálanum vid EF komandi ár, segði løg- maður, at so skuldi hann vera betri enn sáttmálin í fjer, annars kom ikki upp á tal at gera ein laksasáttmála. Sum prógv fyri, at feroy- ingar helst verða noyddir at slaka, tók Pauli Ellefsen nekur tel fram. M.a. tók hann tel úr eini blaðgrein hjá Atla Dam, har hesin segði, at vit enda kanska niðri á 250—300 tonsum. — Hetta vísir, at vit eru undir herðum trýsti, segði Pauli Ellefsen. Men Atli Dam svaraði aftur, at hetta var ikki han- sara meting, men gjert út frá meðaltelunum seinastu árini. Hinvegin vissaði Pauli Ellefsen tingið um, at talan bleiv ikki um at góðtaka ein sáttmála við 250—300 tons- um. — Vit ganga ikki við til alt, segði Pauli Ellefsen. Eftir eina drúgva |. viðgerð varð málið beint í marknaðarnevndina. Setið peningin Í FØROYA SPARIKASSA fólk sins paningastovn SU-arar Fundur verður hvort hóskveld kl. 20 á gamla apotek- inum. SU I t ES uren Er ERE