mikudagur 16. desember 1981síða 4

Síða 4 Moguliga »kaos« á foroysku sjúkrahúsunum aftaná 1. jan. Nýggjur sáttmáli millum Felagið av Yngri Læknum og donsku Amtráðsforein- ingina fer at kollvelta ar- beiðsgongdina á sjúkrahús- unum. Tilsamans 1200 nýggir læknar skulu setast. Talið á arbeiðsleysum lækn- um liggur bert um 400 Læknatrot á føroysku sjúkrahúsunum — Teir yngru læknarnir leita til meira »verd« sjúkrahús i Danmark fyri at fáa betri útbúgving — Serlæknarnir minni tíð til serlæknaviðgerð — Samanumtikið: sjúklingarnir á feroysku sjúkrahúsunum vera verri fyri Hetta kunnu gerast nakrar av avleiðingunum, ið standast av einari nýggjari skipan, sum verður sett í verk á ollum donskum og føroyskum sjúkrahúsum frá 1. januar í 1982. Nýggja skipanin er úr- sliti av einum heilt nyggjum sáttmála, sum er gjerdur millum Felagið av Yngri Læknum og arbeiðsgevaran, sum er »Amtsrådsforeningen«. I dag — bert nakrar dagar, Hans Iversen 95 år Í dag fyllir ein kendur kvívíkingur, Hans Iversen, ella Hanus i Kollinum, sum hann vanliga verður róptur, 95 ár. Fjøldin av Føroya fólki kennir Hans Iver- sen frå stóra og drúgva politiska leikluti han- sara å løgtingi, men tann sida- og menta- arvur hann hevur borið víðari til yngri ættarlið frá farnari tíð hevur ikki minni virði. Hans Iversen sat á legtingi fyri sambands- flokkin í 31 ár. Hann var fyrstu ferð valdur á 1932 og sat til Síðan var hann ur valdur í 1 1966, á hann legði 80 ára gamal árið, sum tað var av- tikið, í 1953. Í sóknar- stýrinum í Kvívík hevur hann eisini sitið, frá 1912-18, og í kirkju- ráðnum sat hann frá 1916 til 40, ella í 25 ár. Umframt hesi fólka- valdu álitissterv var hann eisini organistur í Kvívíkar kirkju í heili 27 ár, til í 1940. Hanus í Kollinumer góður frásegumaður og væl dugdi hann eisini at málbera seg á leg- tingsins reðarapalli. Hann dugdi væl at taka til orða og mangur man minnast okkurt skemtiligt, sum er fall- ið frá honum. Sum politikari var hann sidiligur og nær- lagdur Vit ynskja Hanusi hjartaliga tillukku ådrenn nyggi såttmålin verður settur i gildi — eru enn nógvir ósvaraðir spur- ningar. Hetta gevur einum varhugan av, at nýggja skipanin kann bera í sær nógvar trupul- leikar. Í danmark verður nógv skrivað og kjakast um hetta málið, meðan lítið og einki hevur verið frammi í Føroyum um tað. Hóast tað at vit koma at fáa júst teir somu trupul- leikar at taka steðu til sum danir — um ikki í nógv sterri mun. Sosialurin hevur roynt at savna tilfar saman um gongdina í hesum mål- inum og fara vit at gera ein úrdrátt burtur úr hesum tilfari og tí, sum vit hava fingið upplýst um málið annars. Vónandi fer tað so eisini at bera til at fáa viðmerkingar til hesar spurningar frá teimum, sum hava eitthvert tilknýti til sjúkrahúsverk- ið. Tískil fara vit at venda aftur til hetta mál í teim- um fylgjandi blødunum. 1200 nýggir læknar setast Nýggja skipanin ber í sær, at tað í Danmark skulu setast 1200 yngri læknar aftrat. Í Feroyum skulu setast nakrir ' nýggir læknar aftrat. Orsekin til at fleiri læknar skulu setast er tann, at sjálv ar- beiðsgongdin hjá læknun- um á teim ymsu deild- unum verður broytt. Í dag kunnu yngri læknarnir te. hjálparlæknar og 1. hjálp- arlæknar arbeiða í upp til 24 tímar á vakt uttan steðg. Hetta verður nú broytt soleiði, at vaktin ikki telur meira enn 8 tímar. Meðan tað fyrr bert hevur verið ein lækni á vaktini, skulu tað nú vera fleiri læknar. Hetta merkir, at talið á læknum má økjast tilsvarandi. Ætlanin við at broyta arbeiðsgongdina er tískil at gera tað meira arbeiðs- ligt á vaktunum, at byrja skiftivaktir og at seta fleiri læknar í arbeiði. Hetta fer so at merkja, at yngru læknarnir, sum eru í dag, fara niður í arbeiðs- tíð og len. Hvat viðvíkur útreiðs- lunum til sjúkrahúsverkið aftaná hesar broytingar, merkir tað, at neyðugt verður við nýjáttanum til at lena fleiri læknum. Niðurskurðurin í tímatali hjá verandi yngri lækn- um verður ikki nóg mikið til at rinda útreiðslurnar til nýggju setaninar. Hetta er so ein partur av málinum. Aðrenn vit skulu viðgera fylgjurnar av hesi skipan, so skulu vit stutt greiða frá gongd- ini í málinum. Yngru læknarnir noyddir at góðtaka sáttmála Tað var fyrr í ár, at ar- beiðsgevarin hjá yngru læknunum, Amtsráðsfor- einingin segði upp sátt- málan við Felagið av Yngri Læknum. Tað vit skilja við yngri læknar eru allir teir læknar, sum ikki eru yvirlæknar, serlæknar ella kommunulæknar, tvs. hjálparlæknar og 1. hjálp- arlæknar. Samráðingarnar millum partarnar góvu einki úr- slit. Tí kom semingsstovn- urin uppí. Heldur ikki tá fanst ein loysn, og tí av- gjørdi semingsstovnurin at gera eitt uppskot til nyggjan såttmåla til tann endaliga såttmålan. Hetta uppskotid var mest ålikt ti, sum arbeiðsgevarin hevði lagt fram. Sambært danska lóg skulu báðir partar rætta seg eftir eini slíkari avgerð, sum sem- ingsstovnurin kemur til. Hóast sáttmálin kemur í gildi 1. januar, so eru flestu av yngru læknunum ímóti honum. Úrslitið av eini atkvødu millum yngru læknarnar varð, at 90% av læknunum vóru ímóti hesum uppskotinum til nýggjan sáttmála. Mett verður, at steðan hjá yngru læknunum, verður uppaftur verri við nýggja sáttmálanum, enn honer í dag. Tá semingsuppskotið varð tvingað igjøgnum ynsktu yngru læknarnir eisini at vísa sína ónegd við tað. Umleið 80% av yngru læknunum fóru í »verkfall« í eina viku. Her var ikki talan um verkfall í orðsins sanna týdningi. Læknarnir hava navniliga ikki loyvi at fara í verkfall, men so frásegdu teir sær harafturímóti rættin at arbeiða sum læknar. Hetta stríðir ikki ímóti sáttmálanum. Úrslitið var nær sagt >Kaos< á sjúkra- húsunum. Yvirlæknarnir máttu fara á vakt og gera alt arbeiði. Hesin arbeiðssteðgurin vardi bert í eina viku. Síð- ani tá hava yngru lækn- arnir arbeitt eftir tí gamla sáttmálanum. Fylgjurnar Hvat fer at henda, nú ar- beiðstíðin hjá yngru lækn- unum verður sett niður úr SOSIALURIN A 44 14 147 Slík sjúkrahús sum Landssjúkrahúsið vera minni verd útbúgvingarliga sæð 60—80 tímun til 40 tíma viku ístaðin! Fyri tað fyrsta er steðan við arbeiðsleysum lækn- um í Danmark tann, at talið í dag liggur um 200 til 400. Brúkast skulu har- afturímóti 1200 nýggir læknar til at fylla út nýggju skipanina. Samstundis, sum hetta hendir, hevur ein nevnd undir innanrikismålaråd- num gjørt av at »stramma« krevini til útbúgvingarsteðið á teimum ymsu deildunum. Arbeiði á sjúkrahúsunum er ein partur av útbúgv- ingini hjá yngru lækn- unum. Orsekin til at nevndin kemur við hesum tilmæli júst nú er tann, at hon metir, at nýggja skipanin, sum verður sett í verk 1. januar 1982; fer at føra til, at útbúgvingarmegu- leikarnir hjá yngru lækn- unum versna. Tað verður trupult at fáa nýggju skipanina at koyra, tí av útbúgvingar- ligum orsekum skulu ymgri læknar vera saman við yvirlæknunum ávísa tíð á degnum. Nú koma teir at arbeiða hver í sær á ymsum vaktum. Nýggi sáttmálin sigur heldur einki um, hvussu hesin trupulleikin skal loysast. Her hevur arbeiðsgevarin meguliga ikki dugað at yvirskoða fylgjurnar. Utbúgvingin Fyri at skilja, hví júst hetta við útbúgvingini hevur so nógv at siga í hesum máli skulu vit tríva eitt sindur í uppbygging- ina av sjúkrahúsverk- inum. Sjúkrahúsverkið fevnir um nógv sleg av sjúkra- húsum. Hvert einstakt av hesum slegum av sjúk- húsunum lýkur ávísar treytir til útbúgvingina hjá læknunum. Arbeiði á sjúkrahúsinum er sostatt ein partur av sjálvari út- búgvingini. Vit skilja millum úni- versitetssjúkrahús, sum útbúgvingarliga geva mest, síðani koma sentral- sjúkrahús, síðani 4-deild sjúkrahús og at enda blandað sjúkrahús. Feroyska sjúkrahús- verkið liggur eina staðni millum sentral- og 4 deild- sjúkrahús. Nú tá nýggja skipanin gevur meguleika fyri nógvum nýggjum størvum á sjúkrahús- unum fara læknarnir sjálvsagt at streyma til tey sjúkrahús, sum út- búgvingarliga geva mest — hava sterst virði. Júst hetta er nakað, sum yngru læknarnir leggja stóran dent á, tí tá yvirlæknar einaferð skulu setast, verður hugt eftir, hvar viðkomandi lækni hevur fingið sína útbúg- ving tvs. hvar hann eisini hevur arbeitt. Hevur hann t.d. arbeitt í Feroyum stóran part av tíðini og ikki á sjúkrahúsum í Dan- mark, sum liggja útbúgv- ingarliga hægri, tá vil hann hava minni megu- leika at gerast yvirlækni enn teir, sum hava arbeitt á eitt nú sentralsjúkrahús- unum. Føroysa sjukrahus- verkid er i hesum sam- bandi lågt sett. Sama er galdandi fyri donsk sjúkrahús við líknandi stedd. Felags fyri hesi sjúkrahús verður, at nýggja skipanin fer at fora við sær, at tað verður trupult at skaffa yngri Framhald á síðu 6 TS