leygardagur 19. desember 1981síða 6

telf. 147 20. 118 20 Á box 76, 3800 Tórshavn Utgevari: p/f sosialurin Fyritaks- og blaðstjóri: Tórfinn Smith (ábyrgd) Blaðmenn: Hegni Djurhuus Jóhann Mortensen Jan Miiller Lýsingar: Árni Joensen Uppseting: Sosialurin Prent: Dimmalætting Póland BERT EITT ár eftir at Warszawa dóm- stólurin góðtók Solidaritet sum frítt fakfelag er Póaind nú sett í undan- taksstødu. Ákoyringarnar móti Soli- daritet hava alla tíðina verið harðar men hava myndugleikarnir slaka í flestu forum eftir krøvum frá fakfel- agsskapinum. At Solidaritet nakrantíð varð góðtikið sum frítt fak- felag var einki minni enn ein kolvel- ting tá vit hugsa um ta metan kommunistar hava á hvat sosialisma er. Frítt fakfelag í einum kommu- nistiskt stýrdum landi er jú óhugsandi. MEN NÚ TOLDI kommunistiska leiðsla Pólands ikki meira. Teir eru hart kroystir av búskaparligum trupulleikum, hørðum trysti frá land- sins íbúgvum sum flestu taka undir við Solidaritet og ikki minni trýstir av stóra grannanum fyri eystan. Í Pólandi fekk fólkið høvi til at koma til orðanna. Tey hava sagt hugsan sína um politisku skipanina og hetta líkar ikki valdsharrunum. Í ÓTTA FYRI heilt at missa tamar- haldið á viðurskiftunum og somuleiðis í ótta fyri at fáa vitjan av stóragranna fyri eystan hevur nú her- naðareinaræði tikið valdið í landinum. Hernaðarlógir eru settar í verk, og fólkið er hótt við deyðarev- sing. Forboð er sett fyri fakfeløgum, fyri fundum o.t. og fleiri fakfelags- leiðarar og fyrrverandi floksleiðarar eru settir fastir. KOMMUNISTISKU valdsharrarnir í Pólandi geva sjálvandi øllum øðrum enn sær sjálvum ikki minst Solidari- tet skyldina fyri støduni. Um tað fer at eydnast teimum at fáa pólendingar at trúgva hesum man kortini fara at vera ógvuliga ivasamt hóast propagandaapparatið er í lagið. Sjálvandi hevur landsins leiðsla og tann skipan sum landsins íbúgvar als ikki trúgva uppá alla skyldina. Eina fólkahugsan fáa kanónirnar íkki broytt. Demokratiseringin sum er farin fram hesar seinastu seytjan mánaðarnar vardi ikki leingi, men vónandi hevur hetta megnaðar- arbeiði hjá Solidaritet ikki verið til fánýtis. Hin 8. sept. í ár legði undirritaða fyri lands- stýrið uppskot tl log- tingslóg um avteku av logtingslóg um stutt eikagjøld. Login skuldi sambært uppskotið galda frá 1. jan. 1982 andsstyrid er av teirri metan, at verða stutt- eikagjeldini avtikin, fer hetta at betra um megu eikarnar at fáa skil á dansiviðurskiftini eitt nú í hevuðsstaðnum og at medvirka til, at kvik myndahallir ikki vå | ast at lata aftur. Málið kom longu viðgerð dagin eftir og fekk góða undirtoku, burtursæð frá, Javnaðarflokkurin eitt sindur reserveraður og Framburðs- og Fiski vinnuflokkurin var hart Stuttleikaskattur ímóti. Málið varð síðan beint í figgjarnevndina. Aftan á drúgva við gerð, har fundast hevði verið við Feroya gjald stovu, Landfútan og bio- hallaeigararnar, varð álit lagt fyri tingid 30. nov vid meirilutatilråding samtykkja landsstyrisins. um at uppskot Ein minniluti (Atli P Dam) vildi taka stødu i tingsalinum og ein annar nniluti (Adolf V. Han sen) kundi ikki taka undir við uppskoti lands- StyrIsins Við dagin 11. dec. hendir so tað løgna, at Karin Kjøl bro krevur málið aftur viðgerð fríggja nevnd. Hon sigur tað vera ov illa lýst og vil hava trygd fyri, at tann peningur til byggjan av SOSIALURIN ungdómshúsum, sum nú verður fingin frá stutt- leikagjøldum, um légin verður samtykt, skal útvegast á annan hátt. Tískil varð málið tikið av skránni, beint aftur í fíggjarnevndina og hað- ani kemur tað í fyrsta lagi aftur seinnapartin í januar Fyri tað fyrsta er eingin vandi fyri, at studningurin til byggjan av ungdómshúsum verður steðgaður fyri- bils. Í grunninum eru u. 1,5 milj. kr. og við max. 10 studningi rekkur hetta til nokur hús. Fyri tað annað varð tað úttrykkiliga sagt undir 1. viðger bæði av mær og eðrum sam- gongumonnum, at um lógin varð samtykt, Klassastridid í Póllandi — reisur spurningin um sosialismu innan kommunistisku alheimsrorsluna tað eru ikki €& mongu ið Sovjet- nnrásirnar, samveldið hevur framt síðan 1956, sum hava fingið fólk til at venda sær ímóti sosialis Tad eru eisini — og tað g ødugt 1 mun in! i so sosialistiskum geva gróðrar- borgariigu anti kommunistiski ræðumyndini Meðan steðan samveldinum málum hevur reist n um altjóða stuðul millum komm Póll ustar hevu tiska Sam 1 land er í DUSKaparigar! sum politiskari kreppu t er styrt av CIA og 1 agentum i vestur lendskari imperialismu. Spur- urin reisur seg beinan- tað til, at ilssveinar Hvussu be endskir sk so gott beiti í Póllandi? Anti-Moskvafólk hava unnið svarið í tí, at ongin gur kommun! er í Póllandi Onnur hava sagt katólska kirkjan og Vati kanið, sum misnýta pólska arbeiðaraklassan við hyggju at fáa Pólland at ger kapitalistiska heiminum. Men so reisur spurningurin seg: Hví letur pólski arbeiðaraklassin seg ast lutur í leiða av Vatikaninum? Eyðsýnt er, at hvussu nógv hald enn er í hverjari einstak- ari frágreiðing, so er hon í sjálvari sær ov grunn. Hver frágreiðingin er líka so góð sum hin. Men tað, sum ger munin millum marxistiska samfelagsgreining og tær mongu borgarligu, er, at marxisman finnur svarið sjálvum samfelagsviðurskift- unum Hetta týðir tó ikki, at ein avmarkað búskaparlig frá greiðing er megulig heldur At Pólland hevur verið fyri bakkasti hevur bara vidført, at teir búskaparligum samfelagsligu motsetningar sum ådur striddust c LMIGdUST dulda, eru komnir at stríðast í f At samfelagsligir motset ningar eru í ti sosialistiska mfelagnum hava marxistar altíð sagt, og at klassastríðið missur alt lív, bert tí at ar beiðaraklassin ger kollvelting hevur ongantíð verið nakar marxistiskur tanki Pólland Ein leið til at royna at fáa sær eina lítla hylling á, hvat stríðið í Póllandi snýr seg um hyggja at teimum fíggjarligu og politisku krov um sum pólski arbeiðara er aí klassin gjøgnum fakfelagið Solidaritet hevur sett mótvegis pólska statinum og kommunistaflokkinum At Solidaritet kann gera krav uppá at umboða pólska ar beiðaraklassan er tað neyvan nakar sum ivast í tjak og meiningar Vit gera lesarar okkara varugar við, at treytin fyri at fáa lesarabrøv upptikin undir hesum teiginum er, at blað- stjórnin veit, hver hev- ur skrivað brevini. eftirlíkað Solidaritet í hesum krevum tess. Avísar lenar- hækkingar eru settar í gildi, og broytingar eru eisini framdar viðvíkjandi arbeiðs- viðurskiftunum so sum ar- beiðstíðini Men hóast Solidaritet hev- ur vunnið ymiskar týðandi ábetur her og har, so hevur Solidaritet higartil ikki fingið nakað avgerðandi politiskt krav igjøgnum. Solidaritet nevur so í valdid i landinum og verdur uttan iva noytt til at herda munandi um klassastríðið skal felagið rokka málini, tað hevur sett sær. Solidaritet hevur í verki vunnið sær rætt til at skipa arbeiðaraklassan uttan um eindina statur/ flokkur, sum fyri Solidaritet er ein týðandi politiskur sigur, men ikki á nekrum avgerðandi oki, hevur Solidaritet tó fingið síni politisku krev eftirlíkaði. Hesi politisku krev kunnu samanfatast soleiðis: Frælsið og burtur við skipaða tilknýt- inum til eindina statur/ flokk- minni statsvald, minni floksvald meira vald til sam- felagsligu kreftirnar Búskaparli gt burturfrå za Styringin i Póllandi er miðsavnað i stats- valdinum; tamarhaldið á statsvaldinum hevur pólski kommunistaflokkurin tí eitthvert krav mót ve vegis statinum, stríð mót vegis flokkinum og eitthvert við- merkingar skuldi neydugur pen- ingur til byggjan av ung- dómshúsum setast á fíggjarlógina. Fyri tað triðja. Um Karin Kjelbro ynskti málið framt, so kundi hon orðað við partamann sín i figgjarnevndini Ova Mikkelsen at gera eitt uppiskoyti, soleidis at hon kundi taka undir vid meirilutatilrådingini. Nu uppnåddi hon at fáa málið seinkað, og óvist er, nær lógin kann koma í gildi. Tey, sum fara sær í dans á trettanda, ella teir biohallaeigarar, sum hava mist tolið, kunnu senda Karin Kjølbro ein sorgblíðan tanka. Tórbjern Poulsen flokkinum, statinum. Eitthvert týðandi krav yvir hevur beinanvegin eitt krav um politisku stýris skipanina. Verkføllini hjá pólska ar beiðaraklassanum verða líka frá byrjanini av politisk tí eru tey so ólík teimum, vest urlendski arbeiðaraklassin vanliga setur í verk. Hóast arbeiðaraklassin mi heiminum í steðugt sterri mun setur krev til statin, so verða hóast alt í enn sterri mun krev sett mótvegis kapi- talistunum. Pólski arbeiðara klassin verður beinanvegin noyddur til at venda sær mót vegis politiska statsvald- inum, tí í Póllandi er búskap ur og politikkur eitt og tað sama. I Póllandi er tað eindin statur/ flokkur, sum hevur tað avgerðandi orðið at siga, tá ið leiðslan á virkjunum skal setast. Solidaritet hevur kravt, at tað í mista lagi verður við til at velja virkis leiðslurnar, ella fær veto-rætt krav mótvegis stríð mótvegis verður vestur yY irfyri teimum persónum sum eindin statur/ flokkur velur Tað er eindin statur/ flokk ur, sum útarbeiða eina ætlan fyri framleiðsluna og búskap- in fyri eitt ávíst tíðarskeið Solidaritet krevur, at virkini skulu verða styrd og leidd av arbeiðararáðum, sovjettum, fyri hvert einstakt virki — og at hesi arbeiðararáð samstun- dis skulu vera grundarlagið fyri einum tjóðartingi, sum síðan skal hava tað endali;a orðið at siga viðvíkjandi framleiðsluætlanini. Solidaritet vendir sær við sínum krevum meira ella minni beinleiðis ímóti, at eindin statur/ flokkur hevur buktina og báðar endarnar í øllum samfelagsligum viður- skiftum. Solidaritet vendir sær ímóti tí skipaða einkar- rættinum hjá flokkinum til at leiða, umboða og tulka krev, Framhald á síðu 17