mikudagur 23. desember 1981síða 6

telf. 147 20. 11820 box 76, 3800 Tórshavn Útgevari: p/f sosialurin Fyritaks- og blaðstjóri: Blaðmenn: Tórfinn Smith (ábyrgd) Hegni Djurhuus Jóhann Mortensen Jan Miiller Árni Joensen Sosialurin Dimmalætting Lýsingar: Uppseting: Prent: Fyri framtakshug- aðum og demokra- tiskum kreftum Hesin Sosialurin er hin seinasti í ár, og skulu vit heilt stutt taka samanum hvussu skjótt farna ár hevur roynst blaðnum, kunnu vit ikki annað en lata væl at. Fasta haldaratal blaðsins er økt í mun til ársbyrjan seinast og sama er við leysasøluni. Serliga í bygdunum kring alt landið. Saman við góðari undirtøku hvat vidvikur lýsingum kunnu vit tí í ár vísa á eitt nakað betri fíggjarligt úrslit fyri 1981 enn møguligt var fyri ári síðani. AT VINNA GULL burturúr føroyskari blaðútgávu man helst vera torført, og hevur táð heldur ongantíð verið ætlanin, men hava vit roynt at skapa blaðnum so. fræg fíggjarlig kor, soleiðis at vit hava verið førir fyri, at geva eitt Hampuliga gott blað út og samstundis kunna svara hverjum sítt. / HVUSSU BLAÐIÐ hevur verið inni- haldslíb lata vit heldur lesaran meta um sjálvan. Vit hava roynt at lagt dent ; á sakligan tíðindaflutning, 5 POLITISKT stydjar Sosialurin hina sosialdemokratisku hugsjónina og vil stríðast fyri øllum framtakshugaðum demokratiskum kreftum. Vit vilja stríðast ímóti myrkamonnunum. Teimum sum eyðsýniliga hava góðan gróðrarbotn eisini her á landi. Teimum hvert høvudsuppgåva sýnist at vera, at sáa mistreysti og uppgávu- lyndi. Móti teimum sum misnýta tað vald sum fjølmiðlar hava, til at seta fólk bygdir ella ávísar bólkar upp móti hvørjum øðrum. HELDUR VILJA vit leggja dent á at vísa á gongdar leiðir samfelagnum og hvørjum einstøkum borgara at gagni. Vera positivur í livsfatan og soleiðis gera hetta samfelag enn rík- ari enn tað er. Hesa uppgávu kunnu blødini røkja eftir førimuni og tað far vit at royna. Við hesum senda vit okkara bestu jóla- og nýttársheilsur til allar lesarar okkara og takka fyri tað skjótt farna árið. Sosialurin kemur út aftur 6. januar. Stuttleikaskattur Aftursvar til Torbjorn Poulsen, landsstýrismann Landsstýrismaðurin Tor- bjørn Poulsen hevur sent »politiska viðmer- king« til blødini um, at undirritaða hevur ábyrgd av, at lógin um avtøku av stuttleika- skattinum ikki kemur at virka frá 1. januar 1982. Nógv kundi verið at sagt í svari til lands- stýrismannin um hetta mál. Tó tykir mær nóg mikið av kegli at vera til dagligt, tá tingið er saman, so eingin orsek er til at brúka jólafrítíði na til brigsl. Tessvegna bert henda viðmerking: Sum framsegufólk tjóðveldisfloksins mælti eg undir 1. viðgerð hin 9. september til, at stutt- leikaskatturin var av- tikin longu 1. okt. 1981, tó treytað av, at tann slaka milliónin, ið á hverjum ári á henda hátt er komin í grunnin til mentamál, varð tryggjað á annan hátt. hverki ella Hetta hevur fíggjarnevndin landsstýrismaðurin á nakran hátt váttað skrivliga. Hetta kundi verið orðað í sjálvum uppskotinum, eins og tað kundi verið nevnt í viðmerkingunum til álitið frá fíggjarnevnd- ini. Av hesi orsek mælti eg undir 2. viðgerð til, at málið fór aftur í fíggjar- nevndina hin 11. desember. Um meirilutin í fíggjarnevndini og landsstýrismaðurin vil- du, vóru stundir at sam- SOSIALURIN við- merkingar tykkja hetta mál í ting- inum t.d. 15. ella 16. desember, áðrenn tingið fór heim í jólafrí. Lógin kundi sostatt havt virkað frá 1. januar 1982, um bert meirilutin í fíggjarnevrdini og landsstýrismaðurin hev- du víst nóg góðan poli- tiskan vilja til at fremja málið. Tórshavn, hin 19. desember 1981 Karin Kjelbro Klassastridid í Póllandi — reisur spurningum um sosialismu innan kommunistisku alheimsrørsluna Tey spentu viðurskiftini í Póllandi hesi seinastu árini hava givið borgaraskapinum hevi til at sannfera fólk um, at sosialisman merkir tving- sul og skerjingar av demo- kratisku rættindunum, sum arbeiðandi fólkið hevur vunn- ið sær undir kapitalismuni. Tað hevur tí serligan áhuga at lurta eftir teimum sjónar- miðum, sum hava sum enda- mál at viðgera viðurskiftini í Póllandi út frá einum marxis- tiskum-laninistiskum sjónar- måi. Just hetta var enda- málið, sum blaðið hjá Al- banska Kommunistaflokk- inum — »Zeri í Popullit« — setti sær fyri í leiðaranum „Bert tann kollveltingarliga leiðin kann fera arbeiðara- klassan til sigurs<. Leiðarin varð prentaður tann 7. sep- tember 1980. Tað er sostatt gott ár liðið, síðan nevndi leiðari kom uppá prent, men hinvegin meta albanarar hann at hava alstjóran grundleggjandi týdning, og tað er annars onki, sum bend- ir á, at teir hava broytt stødu í so máta. Harafturat er at nevna at >Venskabsforenin- gen Danmark-Albanien< hev- ur givið út nevnda leiðara sum serstakt hefti. — Endamálið við hesi grein er at endurgeva nevnda leið- ara so gjølla, sum tað nú eina- ferð letur seg gera í eini grein. Harnæst verða nakrar við- merkingar gjørdar til >al- banska sjónarmiðið< Verkføllini i 70'unum Leidarin i »Zeri i Popullit« byrjar vid at visa å tey spentu viðurskifti, sum vóru í Póllandi fyri 10 árum síðan, og sum vidførdu, at Gomulka varð settur frå og Gierek varð settur í hansara stad. Hetta leiðaraskiftið kom nógvum áhugamálsbólkum sera væl við: - »Moskva frøddi seg yvir, at tað ikki hevði verið neyð- ugt at brúkt hermegi, og at Pólland framvegis var innan fyri tess áhugamálseki. Vest- urheimurin var negdur, tí hann kundi halda fram við at gera iløgur og økja um sina Pólland Tann tjak og meiningar Vit gera lesarar okkara varugar við, at treytin fyri at fáa lesarabrøv upptikin undir hesum teiginum er, at blað- stjórnin veit, hver hev- ur skrivað brevini. gjørdist tann makt, sum av- gjørdi hver revisjonistiskur bólkur skuldi setast frá vald- inum, og hver skuldi halda fram við at hava valdid«. (Síða 1), skrivar »Zeri i PopullitÉ. Orsøkin til verkføllini Albanski Kommunistaflokk- urin visir å, at tey landsum- fatandi arbeidaraverkføllini, sum raktu Pólland í fjør, vórðu eggjaði og misnýtt av alheimsborgaraskapinum og av katólsku kirkjuni í Póllandi. - >Verkfellini vóru ikki í sínum innihaldi kollveltingar- lig«. »Megin í verkføllunum var mót-kollveltingarlig og vend ímóti mót-koilveltingar- liga styrinum«. (s. 2). — >Tey, sum skipaðu og ávirkaðu verkfellini, royndu at ríva Pólland leyst úr sov- jettisku sosial-imperialis- tisku klómum og at fáa landið undir harrademið hjá vesturlendsku kapitalis- muni« (s. 2). — »Sjålvandi véru verk- føllini, métmælini og mót- mælisgongurnar ein fylgja av revisjonistisku linjuni hjá Sameinda Pólska Arbeiðara- flokkinum, og av at Pólland á øllum økjum var kúgað av tí revisjonistiska Sovjetsam- veldinum« (s. 2). — »Medan Gierek-bólkurin hevði valdið, varð sterri dent- ur lagdur á ta revisjonistisku leiðina fyri at endurreisa kapitalismuna, og tilknýtið til Sovjetsamveldið øktist steðugt og kapitalistisku av leiðingarnar vuksu stødugt« (s. 2) Pólland var nevniliga fang- að i takinum, sum >búskapar- liga samvinnan« hjå »sosia- listiska felagsskapinum« hevði á landinum. — »Soleidis var og bleiv tann pólski búskapurin eitt uppískoyti hjá tí sovjettiska búskapinum, ein búskapur, sum framleiddi til tann sov- jettiska marknadin« (s. 2). Figgjar- og orkukreppan, sum hevur rakt tey revisjo- nistisku og kapitalistisku londini í heiminum, raktu Pólland meint. Sovjet trí- og fýrafaldaði oljuprísirnar, og Pólland varð noytt til at gjalda nógv fyri innfluttning- in av olju. Hetta sama gjerdi seg galdandi viðvíkjandi korninum og fóðrinum, sum Pólland innflutti úr Vestur- heiminum. Hesi viðurskifti vidførdu, at Pólland undir trýsti frá teirri vaksandi skuldini til Eystur og Vestur varð noytt til at vaksa um útflutningin av neyðsynjarverum, sum landið sjálvt hevði fyri neyðini, samstundis vóru nekur av teimum grundlegg- jandi viðurskiftunum, sum elvdu til verkfellini í fjør. Málgagnið hjá Albanska Kommunistaflokkinum legg- ur dent á, at tað longu fyri 10 árum síðan hevði ta fatan, at hesar hendingar vístu, at „Pólland hevði gjøgnumført yvirgongdina til kapitalis- muna, og var komið á eitt stig, har opið klassastríð ikki var at fyribyrgja« (s. 3). Hetta er ein fylgja av lima- skapi Póllands í COMECON og av, at leiðslan í Póllandi „stig fyri stig hevur sett í verk tær somu búskaparligu, politisku og sosialu ábetur, sum vórðu settar í verk í Sov- jetsamveldinum« (s. 3). Vesturheimurin og verkføllini Verkfellini i Póllandi í fjør vóru undir sterkari ávirkan av afturhaldinum í útheim- inum og í Póllandi, sigur Al- banski Kommunistaflokk- urin. - »Gjøgnum hesi ferkføll fær vesturheimurin betri um- steður til at rekja síni áhuga- mál í Póllandi og at leggja trýst á Sovjetsamveldið, men - Vesturheimurin vildi íkki ganga so langt, at støda hjá Gierek kom í vanda«. Vandi var nevniliga fyri, at sovjet- samveldið gjerdi innrás, og tað vildi ikki verið til gagns fyri V-Týskland, Frakland, Bretland og USA í letuni. — „Hetta førdi til, at verk- føllini vórðu steðgaði, og at ein sáttmáli varð undirskriv- aður millum umboð fyri stjórnina og tey, ið vórðu í verkfalli í Gdansk« (s. 6). Innihaldið í sátt- málanum Albanski Kommunistaflokk- urin metur sáttmálan í Gdansk at vera ein týðandi ósigur fyri teir pólsku revi- sjonistarnar eins og fyri Sov- jetsamveldið. Sáttmálin kann metast sum veitt ideologiskt, poli- tiskt grundarlag hjá teimum nýggju afturhaldskreftunum í Péllandi« (s. 7), sigur Al- banski Kommunistaflokk- urin. Sáttmálin, sum pólska stjórnin og umboð fyri ar- beiðaraklassan i Gdansk komu ásamt um fevndi um 21 greinar. Albanski Kommu- nistaflokkurin metir serstak- liga 5 av greinunum at vera av grundleggjandi týdningi. Nevndu greinar snúgva seg um fylgjandi mál: 1) rætturin til at skipa óheft fakfeløg, 2) rætturin til at fara í verkfall, 3) talu- og skrivifrælsi, 4) for- boð fyri jagstran av óheftum útgevarum, 5) rætturin hjá átrúnaðarbólkum at fáa inni- vist í fjølmidlunum. — »Allar hesar semjur eru tekin um rotinskapin hjá nú- sitandi pólska revisjonistiska stýrinum, eins og tey eru tek- in um eina djúpa broyting av Póllandi til eitt kapitalistiskt land« (s. 7) sigur Albanski Kommunistaflokkurin. — >Tað er eydnast aftur- haldskreftunum at fáa hesar broytingar av einum so- nevndum sosialistiskum landi igjøgnum — sum als ikki er sosialistiskt — vid at lumpa og nyta arbeidara- klassan til egið gagn« (s. 7). Albanski Kommunista- flokkurin metur nevnda sått- mála at vera við til at broyta Pólland, sum hevur verið eitt #22