leygardagur 23. januar 1982síða 7

= se SOSIALURIN Verður EDV skråsetingin av fólki av vandi fyri hitt persónliga frælsið? Hetta er ein spurningum sum fólk takast við í dag. Vit hava longu havt fleiri virkir ið gera EDV-skrásetingar og rokn- skap fyri ymiskar fyritekur, og peningastovnarnir hava eisini slíkt virki. Og nú ætlar hin almenna fyrisitingin at taka slík tól í nýtslu, og skrá- seta øll fólk í landinum við persónnummari við EDV- tólum. Um hetta verður framt verður gjerligt at savna upp- lýsingar, sum gera tað megu- ligt at hava eftirlit við hverj- um einstøkum persóni, og øllum viðurskiftum fólksins. Tað er tí átrokandi neyðugt at fáa eina lóg um EDV-skrá- seting. Nú er komið so langt at løgtingid hevur fingið eitt lógaruppskot á borðið, sum ætlandi verður viðgjert fyrsta dagin. Hetta lógar- uppskot hevur ikki verið í bloðunum, men viðmer- kingarnar, sum eru heftar við uppskotið, hava verið í blød- unum. Men við at lesa hesar við- merkingar og lógaruppskotið sjálvt verður ein bilsin, longu yvirskriftin til uppskotið sigur frå, at henda log bert skal galda fyri evnisskråir hjá almennu myndugleik- unum. Lógin skal miðja móti at avmarka misnýtslu av EDV-skrásetingum, men tað eru jú ikki bert tey almennu EDV-virkini sum kunnu mis- nýta EDV-skrásettar upplýs- ingar. Tí má lógin eisini vera galdandi fyri øll EDV-skrå- setingar virkir, antin tey so eru almenn ella privat. Hvat skal skrásetast? $9. st. 2, sigur at ikki er loyvt at skráseta upplýsingar um polittisk viðurskifti sum ikki eru atkomulig hjá almenn- ingi. Við eðrum orðum er loyvt at skráseta nakað av upplýsingum av polittiskum slagi. Niðari í sama st. verður sagt at ikki er loyvt at skrá- seta upplýsingar um heilt persónlig viðurskifti, her uppi í um ættarslag, átrúna og lit um kynslig og revsi- verd viðurskifti og heilsulig viðurskifti v.m., men her kemur so eisini fyrivarni sum gevur loyvi til slíka skráset- ing, um hetta er neyðugt, fyri at skrásetingin skal kunna rekja sítt endamál. Hvussu leingi skulu upplýsingarnar goymast? $ 9. st. 3 ásetur at upplýs- ingar sum hava mist týdning sín skulu strúkast. Hetta má skiljast so at upplýsingarnar kunnu goymast so leingi sum avvarðandi myndugleikar halda. Her er sostatt onki tíðarmark sett. Skrásetingareftirlitið Av ti sum omanfyri er nevnt, sæst at hetta skrásetingar- eftirlit ikki fær stóran myndugleika, men bert verður ráðgevandi. Ikki kann sigast, at hetta eftirlit verður óheft, táið tað verður valt av landsstýrinum. Táið ein so sær hin ætlaða kostnaðin av skrásetingareftirlitinum, er greitt her ikki er ætlað at nakar útbúgvin EDV-maður skal hava fulltíðarstarv, og skrivara lenin er sett til 70.000 kr., so ikki er vænt- andi at her kann gerast nógv eftirlitsarbeiðið fyri tann pening sum hetta efitrlit er sett til at kosta: kr Nevndarsamsýningar 28.000 Skrivaralen 70.000 Helir hiti v.m. 20.000 Telf. postgj. v.m. 5.000 Aðrar útreiðslur 20.000 143.000 Nógv fyrivarni sum verja EDV stovnin og ikki hitt persónliga frælsið Hetta lógaruppskot er so legið orðað, at tað verður noktað fyri at skráseta eitt í eini $, men so verður undan- tak gjørt á eðrum stað, so at um ein borgari heldur seg líða órætt og vil klaga, so fær hann ilt við at verja seg í einum meguligum trætumáli Í $ 9 stendur at einans er loyvt at skráseta upplýsingar sum eru neyðugir fyri enda- málið. Jú hetta er sjálvsagt, men ein fær ikki annað bur- tur úr enn at tað verður so landsstýrið sum avgerð hvat ið er neyðugt og hverji enda- mål i EDV skrásetingin skal røkja Hevur hin einstaki persónurin rætt at vita hvat í ið skrásett? $ 13 sigur, at um ein persónur sum er skrásettur biðjur um at fáa at vita hvat ið er skrá- sett um hann, eigur tann sum hevur ábyrgd av skránni, at siga tí skrásetta frá upplýs- ingunum sum eru skrásettir um hann. Men so kemur fyri varn! 1 St 4 sum sigur at hesin rættur hevur ikki gildi um hildið verður, at áhugin hjá tí skrásetta at fáa upp lýsingar at kenna, eigur at víkja fyri avgerandi fyriliti fyri almennum ella privatum áhugamálum. Hverji åhugamålini eru sum hava meiri at tíða enn áhugin hjá hinum skrásetta verður einki nevnt um Myndugleikarnir og stovnar fáa viðkað um vald sítt Við at skráseta allar hesar upplýsingar fáa myndug- leikarnir víðka nógv um vald sítt, og við at nýta persón- nummar verður lætt at flyta upplýsingarnar út av land- inum, til aðrar EDV stovnar, sum fera skráir yvir persónar við persónnummari. Um vit fáa eitt stýri sum hevur eina- ræðislyndi, so kunnu hesar upplýsingar koma at verða móti einstøkum persónum og fólkabólkum fyri teirra polittisku ella átrúnarligu stødutakan Skuldi tað hent at vit komu undir fremmandavald, so hevdu hesir upplýsingar verið hentar at at taka í nýtslu. misnyttir Niðursteðan má tí verða tann, fyri tey sum ynskja hitt persónliga frælsið varðveitt, at henda lóg má ikki setast í gildið í hesum líki, men má fáa stórar broytingar um EDV-lógin skal kunna sigast verðuliga at verja hitt per- sónliga frælsið. Agnar Reinert Yvirlýsing frá grønlendska landsstýrinum um framtíðar viðurskifti Grenlands við EF Í tí fatan, at uttan fyri Gren- land og serliga í EF-limalond- unum er tervur á fatan og kunnleika til grundgevingar- nar fyri ynskinum hjá lands- stýrinum í Grenlandi um grønlendska útmeldan úr EF og um broytan í viðurskiftum Grenlands við EF, koma vit við fylgjandi yvirlysing: 1. Grenlendski EF-lima- skapurin. Í samband við grundlógarbroytingina i 1953, broyttist statsrættar- liga stødan hjå Grønlandi. Grønland skuldi ikki longur vera hjåland, men ein partur av danska rikinum vid somu rættindum sum ríkið annars. Tá Danmark í 1973 varð limur í EF, noyddist Gren- land at fylgja Danmark — Feroyar vóru undantiknar, tí tær longu í 1948 hevdu fingið heimastýrisskipanina í lag. 1. mai 1979 fekk Grønland heimastyri eins og Føroyar og ynski grønlendinga um sjålvir at avgera EF-lima- skapin, varð hervid gjørligt at fremja. I hesum sambandi verður ti hildin ein vegleið- andi fólkaatkveða 23. februar 1982 um framhaldandi gren- lendskan limaskap í EF undir núverðandi treytum. 2. Landsstýrið ynskir at vísa á, at Grenland skilir seg málsliga, mentanarliga, bú- skaparliga og samfelagsliga so mikið nógv frá Danmark, at Grenland hóast formligu javnsteðuna í danska rík- inum ongantíð kann javnmet- ast við Danmark. Enn minni kann Grønland við sínum ser- ligu landspartatrupulleikum vinna nakra javnsteðu við E F-limalondini. 3. Landsstýrið vísir á, at Grenland í dag av egnum náttúruríkidemi bert ræður yvir fiskivinnu og veiðu, ið eru 55% av samlaða gren- lendska útflutninginum, og einstek staðfest steinsleg (blýggj og sink), ið umfata 35% av útflutninginuæm Harafturat eru ávísir megu- leikar viðvíkjandi eðrum steinsløgum, sum tað í dag er ógjerligt at meta um. Um- framt fiskivinnu er eingin íd- naður av týdningi, og tað, ið annars er av búskaparligum virkni, er innan handil, tæn- astu og flutning, har danski staturin stendur fyri so at siga ellum, nakað av seyða- haldi er. Inntøkustødid í Grenlandi sýnir ikki samsvarandi fram- leiðsluvirkni innan gren- lendska vinnulívið, men er or- sakað av stórum peninga- iløgum úr danska statskass- anum deilvíst fyri at fáa í lag lívskor, ið danski borgarin kann góðtaka, deilvíst fyri at gjalda ta dýru innfluttu ar- beiðsmegina. So við og við sum heimastýrisskipanin verður útbygd í komandi árum, vil búskaparliga ábyrgdin av samfelagsmenn- ingini verða yvirtikin, og ríkisstudningurin samsvar- andi lækka. Grenlendska samfelagið ynskir at sýna sítt lívferi við at menna seg við virðum, ið skapast kunnu í Grenlandi. Varðveitanin av grenlendska fiskivinnuídnað- inum á grenlendskum hond- um er einasti meguleiki hjá Heimastýrinum at upp- byggja eitt liviligt búskapar- ligt samfelag. 4. Landsstýrið hevur ta fat- an, at serligu grenlendsku fortreytirnar fyri framhald- andi limaskapi í EF, vilja gera tað neyðugt við einum økjandi tali av serskipanum innan EF — hesar serskipanir vilja hava við sær stórar fyri- sitingarligar trupulleikar fyri EF-samarbeiðið, og kundu harafturat verða við til Gronlendingar atk 23. februar: oða um EF( Løgmadur mælir grønlendingum til at fara ur EEC Pauli Ellefsen, løgmad- ur, og Olaf Olsen, fiski- målarådharri, harmast vidferdina EEC hevur givið foroyingum undir hesum seinastu sátt málasamráðingum Í danska EEC-and- stoðublaðnum »NO- TAT« 13. nov. 1981, visa Pauli Ellefsen og Olaf Olsen å, at tann harðrendi fiskivinnu- politikkurin, EEC hevur vist imoti okkum, er taktikkur mótvegis grønlending- um. At foroyingar skulu »jardle ggjast fyn at grønlendinga E ræda metir Olaf Olsen ikki Harð- fiskivinnusamráð- vera óhugsandi kunnu mvykja innanífrá at niðurbróta ser: stakliga fiskivinnupolitikkin hjá EF. Grenlendska fólkið dugir at síggja, at Grenland ikki klárar seg sjálvt og gren- lendingar eru glaðir fyri tann stuðul, teir hava fingið bæði úr Danmark og EF. Lands- stýrið ynskir samsvarandi hesum at bera fram ynski um framhaldandi gott tilknýti til Danmarkar og Europa, men heldur tó, at ein fortreyt fyri varðveitan av grenlendskum sereyðkennum er at siga seg burtur úr EF 5. Landsstýrinum er greitt, at einasti nátúrligi útvegur er ein líknandi triðjalandaav- tala, sum Feroyar hava. Landsstýrið ynskir tó at staðfesta sín áhuga fyri fram- haldandi samstarvi við EF um so er, at úrslitið av fólka- atkveðuni vísir eitt ynski um grønlendska útmeldan úr EF Við hesum fortreytum hevur landsstýrið ynskt eitt leysari tilknýti (associeringsskipan) við EF, líknandi tí fyrr- og grontendinga rÁ oa VE vid »NOTAT«, at EF( okkur 7 rand € ind hevur kroyst nógu frá byrjan motstøda oO ikki viknad, sigur log maður. og mælir gror lendingum til at fara úr Felagsmarknaðinum Trýstið frá EEC ger seg serliga galdandi í laksaspurninginum Her vilja teir hava okkum a minka veiðina við 750 tonsum, niður í 300 tons árliga. Hetta fer at geva landinum ein inntekumiss uppá 37,5 mió. kr. Nakað sum fer- oyska samfelagið bú- skaparliga ikki er fert fyri at bera núverandi landaøki hava Landsstýrið vísir hervið á at fleiri av hesum hava eina miðalinnteku fyri hvenn íbúgva, ið svarar til ta grenlendsku, og at seguliga og ríkisrættarliga tilknýtið til EF-lond eru eins og tey hjá Grenlandi. Landsstýrið sær tað tí sum eina sjálvfylgju, at Grenland fær leyst tilknýti (verður associerað) til EF á jevnum feti við fyrr- og nú- verandi europeisk hjálanda- eki, og vónar, at stjórnirnar í hinum EF-londunum vísa somu vælvild mótvegis ynskjum okkara sum danska stjórnin. europeisk londum Landsstýrisins vegna Jonathan Motzfeldt Henda yvirlysing stóð í „Grenlands Posten« 21. okt 1981, og eisini i »Frit Norden« nr. 7—8, des. 1981. Tydari M. S. 1 enma ítróttarklæðir ÍTRÓTTARÚTGERÐ Bøkjarabrekka Tlf. 129 38