mikudagur 27. januar 1982síða 3

RS UT ILLS SOSIALURIN skráseting átti at verðið forboðin: ingar, sum hava týdning fyri meting um fíggjar- megi og lånivirdileika«. Ein onnur grein er so- ljóðandi: »Ikki er loyvt at skráseta upplýsingar um ættarslag, átrúnað, húðar- lit, um politisk, kynslig og revsiverd viðurskifti, um heilsustand, ovurnýtslu av njótingarevnum o.t. uttan so at hetta er í sam- svar við aðra lóggávu. Skráseting er tó loyvd, um upplýsingarnar eru lætnar av viðkomandi sjálvum, ella eru fingnar til vega við samtykki frá við- komandi, og at umsteður- nar gera, at viðkomandi veit, at upplýsingarnar fara at verða skrásettar. Harumframt er hetta treytað av, at neyðugt er hjá virkinum v.m. at hava hesar upplýsingarnar fyri á rættan hátt at kunna rekja tervin hjá virkinum ella ødårum« Men tað eru aðrar grein- ir í lógaruppskotinum, sum heimila einum eftirliti og trygdartiltøkum ann- ars. T.d. hendan greinin: »Tørvandi trygdartiltøk skulu fremjast til at forda fyri, at upplýsingar i EDV-skráum verða mis- brúktar ella at óviðkom- andi fær tær at vita«. Almenn skráseting á privatum virkjum Jóannes Dalsgaard upp- lýsti, at javnaðarflokkurin hevur ikki tikið nakra endaliga steðu til upp- skotini, men flokkurin kundi ikki góðtaka tað prinsipiella í tí, at tað al- menna fór at lata skráir føra á privatum EDV- Skatta-avskriving- ar yvir år i nevnd Eftir at hava ligid i skattanevndini i meira enn eitt år, kom skatta- nevndin fríggjadagin við áliti til eitt uppskot, sum sjálvstýrisflokkurin legði fyri tingið 1. september 1980. Uppskotið miðaði ímóti at binda part av avskrivaðum peningi, soleiðis at hann ikki bert varð brúktur til privata nýtslu. Nú skattanevndin hevur viðgjert málið, hevur hon býtt seg í ein meiriluta, Vilh. Johanne- sen, F. Isaksen og H. Kass, sum setir uppskot virkjum. Hann segði, at um tað almenna sjálvt hevði síni EDV-tól, hevði tað almenna eisini betur eftir- lit við, at óneyðugar skráir ikki vórðu settar upp. Viðvíkjandi spurning- inum um eitt CPR-numm- ar sum lykil til ymiskar EDV-skráir, segði fram- segumaður javnaðar- floksins, at flokkurin gekk ikki við til eitt sentralt persónsnummar Hinvegin kundi flokk- urin kanska ganga við til eina skipan við trimum ymiskum nummurum fyri t.d. fíggjar/ skatta- ekið, sosiala ekið og heilsuøkid. Óheft eftirlit Jóannes Dalsgaard nam eisini við eftirlitið við skrásetingunum. Hann segði, at tað mátti hava ein aktivan leiklut og vera demokratiskt. Við tað meinti hann, at tað skuldi vera óheft av umsitingar- valdinum. Eftir javnadarfloksins tykki skuldi manningin í eftirlitsráðnum vera væl kvalifiserað og ikki hava ein troyttan legfreðing í Tinganesi sum formann. Spurningurin, um dóms- valdið átti at verða um- boðað í eftirlitinum, átti at kannast, metti Jóannes Dalsgaard. Eiga bert at pikla tað góða burturúr Petur Reinert úr tjóðveld- isflokkinum var eisini ógvuliga kritiskur. Hann vísti á, at í tí stóru verð, har tey høvdu havt fram til samtyktar, og ein minniluta, Eli Nolsee og Jógvan Sundstein, sum eisini hevur eitt uppskot til samtyktar. Meirilutin mælir ting- inum at samtykkja, at landsstýrið skal koma við uppskoti, soleiðis at ávísur partur av avskriv- aðum peningi í persón- ligari innteku verður at gjalda inn í felagið, av- skrivingin stavar frá, og at rakstrarhall bert kann koma til frádrátt í persónligari sjálv- uppgávu, um ávísur partur er goldin í felagið. Hinvegin skjýtur minnilutin upp: »Av ti at skattanevndin er vit- andi um, at samgongan ætlar at gera ávísar broytingar viðvíkjandi skatting av vinnufyri- tøkum, sum m.a. miða ímóti at skattur, spardur við avskriving, ikki kann verða brúktur í privatari nýtslu, verður mælt til at senda málið til lands- styrid«. EDV, sóu tey nú brekini, og spurdi tí, hví Feroya Landsstýri tók tey somu brekini uppaftur. — Vit eru ikki so aftur- haldandi, at alt data skal niðu: og norð, segði Petur Reinert, men helt, at vit áttu bert at pilka tað góða burturúr. Framsegumaður tjóð- veldisfloksins dugdi ikki at síggja nakra grundgev- ing fyri, hví vit skuldu hava eitt persónsnummar. Hann spurdi, hví vit skuldu hava persóns- nummar og hvussu hetta skuldi skipast. Um vit fáa eina skipan við persónsnummurum, so mátti hon bert brúkast, har tað var avgjert neyðugt t.d. innan skattalóggávuna. Annars mælti Petur Reinert frá, at ein megulig skipan í Feroyum skuldi kunna samkoyrast við skipanir uttan fyri Feroyar. Hann segði, at einki slíkt mátti leka úr Feroyum. Rann kalt eftir bakinum Petur Reinert kom eisini inn á spurningin um priva- tar skráir og greinirnar í lógaruppskotinum um pri- vatar upplýsingar. Hann segði, at tað var óhugnaligt at hava lóg, sum gav loyvi at skráseta húðarlit, kynslig = og politisk viðurskifti. — Nakað er rav rusk- andi galið, at privat virki skulu fáa lov at skráseta slíkt í fríum landi. Vit hava ikki brúk fyri hesi lógini, segði Petur Reinert. Hann vísti annars á, at Mæla til nevnd at kanna sosialu veit- ingarnar og viður- skifti teirra eldru Sosiala nevndin, sum hevur viðgjert eitt upp- skot frá javnaðarflokk- inum um hækking av pensiónunum, er komin við áliti og skjýtur m.a. upp at seta eina nevnd, sum skal kanna pensi- ónsveitingarnar og meguleikarnar at gera reglurnar einfaldari. Javnaðarflokkurin skeyt upp at hækka fólka-, avlamis-, einkju- pensiónirnar og hjálp eftir reglunum um al- menna forsorg. Orsøkin til uppskotið var, at undanfarna landsstýrið hevði samráðst við ríkisstýrið um hækking av veiting- unum. Undir 1. viðgerð av uppskotinum, sum miðaði ímóti at hækka pensiónirnar frá 1. apríl í fjør, upplýsti lands- einki stóð um tegnskyldu í lógini, og segði, at tað rann honum kalt eftir bak- inum, tá hann læs upp- skotið, tí sjálvur hevði hann arbeitt undir tegn- skyldu í 24—25 ár. Hann kundi bert hugsa sær, hvussu fór at verða, um skráseting fór fram innan almennu forsorgina og heilsuverkið — og har- afturat av privatum fyri- tokum. Skuldi forða misbrúki Jógvan Sundstein úr fólkaflokkinum segði, at endamálið við lóggávuni var at forða fyri megu- ligum misbrúki. Hann vísti á, at undir orðaskiftinum hevdu framsegumenn fert fram, at lóggávan ferdi tað ringa við sær. Hann segði, at lóggávan skuldi mót- virka tí ringa. Annars tók Jógvan Sundstein undir við nógv- um av tí, sum Jóannes Dalsgaard og Petur Rein- ert høvdu ført fram. Hann segði, at nú skuldi kjakast víðari um uppskotini, og um tey vóru nóg góð. Sjál- vur setti hann spurnar- tekin við, um tey vóru nóg góð. Viðvíkjandi spurning- inum um persónsnummar vísti Jógvan Sundstein á, at tað var týðandi, at per- sónar vórðu rætt identi- fiseraðir, skattaskipan skuldi koma. Tó helt hann ikki, at navn- ið skuldi strikast. Meira kenslur enn veruleiki Mótsteðan móti EDV-lóg- unum eru meira kenslu- borin enn hon hevur nakað stýrismaðurin, at lands- stýrið arbeiddi við mál- inum og skuldi hava samráðingar av nýggj- um í Danmark. Hesar hava verið og í næstu framtíð kemur lands- stýrið við uppskoti um broytingar í pensiónun- um. Samgongumenninir í sosialu nevndini hava tí einki uppskot, meðan Hilmar Bech og Karin Kjelbro taka undir við uppskoti javnadarflok- sins. Annars metir ein samd nevnd, at neyðugt er at kanna sosialu veitingar- nar sum heild. Eisini hugsar nevndin um mannagongdina, tá framskundað fólka- pensión skal veitast og um yvirgongdina frá av- lamispensión til fólka- pensión. Nevndin hevur ti gjørt eitt uppskot til sam- tyktar um at seta eina nevnd at kanna veit- ingarnar og koma við nú ein keldu- Ein EDV-skrásetingarsjúka hevur tikið seg upp í Vest europa. Í Føroyum fara skrásetingar fram Lógaruppskotini frá Landsstýrinum skulu tryggja ein staklingin móti misbrúki Men fleiri tingmenn settu spurnartekin við, um lógarteksturin er nóg góður við veruleikan at gera, vildi Hilmar Kass vera við. Men sjálvur helt hann, at EDV var óhugna ligt. Framsøgumadur sjálv- stýrisfloksins kom m.a inn á spurningin um CPR- nummar. Hilmar Kass helt tað vera skakandi, um tað fór at verða soleiðis, at upplýsingar kundi hein- tast frá einum stovni til annan. — Men arbeiðið er kanska torfert, um tað ikki er meguligt at heinta upplýsingar frá einum stovni til annan, legði hann afturat. Hin megu- leikin. at upplýsingar uppskoti um at betra og gera reglurnar viðv. pensiónunum einfaldari. Í álitinum sigur sosi- ala nevndin, at undir við- gerðini hevur nevndin eisini umrett viðurskift- ini hjá teimum eldru. T.d. bústaðar-, innteku-, arbeiðs-, frítíðar-, um- hvervis- og heilsuviður- skifti. Nevndin er samd um at fáa greiði á tørvinum, tey eldru hava á hesum eki. Tí mælir hon til at áleggja landsstýrinum at seta eina nevnd, sum skal kanna umsteðurnar hjá teimum eldru í Fer- oyum og koma við upp- skoti um at beta um viðurskifti teirra. Nevndin skal verða liðug við arbeiði sítt fyri ólav- seku næsta ár. Pensiónsaldurin hjá sjófólki Sosiala nevndin hevur eisini viðgjert uppskotið hjá framburðs- og fiski- verða heintaðir munnliga ella skrivliga, krevur meira orku, metti Hilmar Kass Annars helt Hilmar Kass, at nógvir veikleikar vóru í lógunum og hann ivadist eisini teimum mongu undantekunum Hann mælti til, at greiðar avmarkingar vórðu gjerd ar fyri, hvat kundi upp- lýsast um. Danska lógin umsett Umframt tær generellu at finningarnar móti sjálvum Framhald á síðu 10 vinnuflokkinum um at lækka pensiónsaldurin hjá sjófólki niður í 60 år, Av tí at nevndin hevur samtykt at mæla ting- inum at seta eina nevnd at kanna pensiónsviður- skiftini, vísir hon til hetta. Dagpeninga- skipanin Sosiala nevndin tekur ikki undir við uppskot- inum frá javnaðarflokk- inum at seta dagpen- ingarskipanina upp í 90 pst. frá fyrsta sjúkra- degi og at seta eina nevnd við m.a. um- boðum frá fakfeløgunum at endurskoða dagpen- ingaskipanina. I staðin mælir ein meiriluti til at seta eina nevnd at endurskoða dagpeningaskipanina. Landsstýrið skal seta nevndina og hon skal vera liðug við arbeiði sítt fyri 1. juli í ár.