leygardagur 30. januar 1982síða 8

Landsstýrið fingið nógv tilfar Orkuráðið hevur skjótt virkað í trý ár. Hes a tíðina hevur verið arbeitt við at viðgera fleiri av orkutættunum, sum hava áhuga fyri føroyska samfelagið og okkara búskap. Millum tilfarið, sum síðani er sent landsstýrinum, kann nevnast: „Um elorkuútbygging úr termiskari megi og um nýtslu av avlopshita« (juli 1980), „Ummæli av ætlaðu vatnmegiútbyggingini hjá SEV < (des. 1980) „Viðvíkjandi 10 ára útbyggingarætlanini hjá SEV, Dieselverk« (april 1981) og nú seinast: »Frågreiding viðvíkjandi elorku- útbyggingarmeguleikum í megingkinum< (no- vember 1981). Aftrat hesum kemur eisini ymiskt annað tilfar eitt nú um bjálving av húsum, um orkusparing umborð á skipum osfr. Vit fara her í blaðnum serliga at tríva í nakað av tí, sum stendur í seinastu frágreiðingini frá Orkuráðnum viðvíkjandi elorkuútbyggingar- meguleikum í Meginøkinum. Á hesum báðum fyrstu síðunum fara vit at tríva í nakað av tí, sum Orkuráðið skrivar um sjálva orkusteðuna í Feroyum. Á teimum fylgjandi síðunum kemur Orkuráðið inn á spurningin um meguleikarnar at framleiða elorku. Nakað er, sum vit ikki hava tikið við her í blaðnum. Te. tann parturin, sum snýr seg um iløgur og rakstur. I fororðunum skrivar Orkuráðið m.a., at tilsam- ans fýra ymiskir útbyggingarmeguleikar — fram til ár 2000 eru kannaðir. Mett verður, at úrslitini av hesi kanning geva eina mynd av, hvussu el- orkuútbyggingin eigur at verða framd, tá talan bert er um elorku. Hinvegin ger ráðið vart vid, at elorkan ikki kann verða útbygd uttan atlit til á hvenn hátt hitaorkan frá termisku verkunum kann verða nýtt, og á hvenn hátt vatnið frá meguligum vatn- orkuverkum kann nýtast til m.a. fiskaaling. Ráðgeva Endamál orkuráðsins er: at vera ráðgevi hjá politisku myndugleik- unum, legtingi, lands- stýri, kommunum og almennum stovnum, i ollum orkuspurning- um, og at fáa til vega áhuga. b. hverji tiltok innan orkuøkid eftir ráðsins meting eiga at vera framd. c. hverjar metingar, kanningar ella royndir í farna ári eru framdar Umleið 97% av samlaðu orkunýtsluni í okkara orku- skipan stavar frá olju, meðan um 3% frá vatninum Sum kunnugt er orka, á ein ella annan hátt, treytin fyri ellum lívi. Eisini er teimum flestu kunnugt, at stersti part- urin av allari orkujavn- vágini í heiminum kemur frá sólini. Tað er nevniliga so, at alt í alt eru 4 orkukeldur, ið geva sín part til orku- roknskapin í heiminum: 1. Sólin 173.000x 10 MW 2.Jerðhiti 32,2x10.MW 3. Jerð-rotatión 3x 10 MW 4. Menniskjan 6x10 MW Orkusteðan í heim- inum Orkunýtslan í heiminum byggir, sum áður nevnt, í høvudsheitinum á kol, olju, gass og kjarnorku, men eisini vidur og vatn- orka eru vid til at nøkta orkutørvin. Mynd 2. visir, hvussu býtið av hesum råevnum hevur verið til i dag, og hvussu serkunnleikin metir gongdina at verða framyvir. Umleið 19% av samlaðu orkunýtsluni í dag stavar frá koli (hetta er um 750 x 10 tons/år), og síggja vit, at negdin av koli, ið verður nýtt framyvir, helst verður sterri enn í dag, men %-vís verður kol- ið neyvan at nøkta meira enn um 14—15% av sam- laða orkutervinum í ár 2000. Orkustødan i Før- oyum Føroyar, eins og flestu lond í vesturheiminum, eru ógvuliga bundnar av oljuni í orku- og samfel- agsskipanini. Umleið 97% av samlaðu orkunýtsluni í okkara orkuskipan stavar frá olju, meðan um 3% stavar frá vatnorku. Hetta merkir, at vit eru fullkomuliga heft at veit- ing av orkuráevnum uttanífrá, og ferir tað við sær, at orkuveitingin er nær knýtt at okkara gjaldsjavnvági. Orkuveitingin er eisini heft at tí verandi bú- skaparligu steðuni, tí orkuveitingin krevur rættiliga stór búskaparlig tiltok. Oljunýtslan Sambært upplýsingum frá oljufeløgunum hevur nytslan av orkuråevnum i tíðarskeiðnum frå 1972 til 1980/81 verið sum mynd 2—1 sýnir tað, har eisini baksýnistilfar og gera onnur tiltok, ið kunnu veita hollan kunnleika á orkuøkinum og geva myndugleikunum betri grundarlag at taka av- gerðir í orkumálum. Arbeiðseki orkuráðs- ins er: umframt grein 1 sum grundarlag undir framtíðar orkuveiting og orkunýtslu í Foroy- um at orða uppskot til ein orkupolitikk at leggja fyri landsstýrið. At seta í verk upp- lýsingararbeiði vidvik- jandi skynsamari orku- nýtslu. Fyrsta ársfjórðing á hverjum ári at geva landsstýrinum frá- greiðing um: a. orkuframleiðslu og nýtslu her á landi við teimum viðmerking- um, ráðið metir vera av her og aðrastaðni í samband við orkuspur- ningin og d. meguligt annað, sum hildið verður at vera av áhuga. Utreiðslurnar til tiltøk sum metingar kanningar ella royndir, ið landsstýrið og orku- ráðið eru samd um eiga at verða framd, verða goldnar úr orkugrunn- inum. Heimild og orkuráðsins: Ráðið hevur rætt til at biðja um og eftir loyvi frá landsstýrinum heimild at krevja sær frágreiðingar og aðrar upplýsingar frá stoun- um, felogum og ein- skylda staklingum, sum standa fyri virkjum ella virksemi innan orkuøki í vidastu merk- ing. nN on OLIEÆKVIVALENT PR. AR SAMLET ENERG!- nn Q FORBRUG PR. ÁR on MILLIARDER TONS 2000 2050 AR Mynd 2: Nýtslan av orkuráevnum í heiminum. x) Í tons olju-ekvivalent = 10 Gigacal. Mynd 2 er gjerd við steði á World Energy Confe- rence, Survey of Energy Ressources og World Bank Atlas saman við stuðlandi upplýsningum um framleiðslugongdina á teimum einstaku orku- keldunum Mynd 2— PMI ——iiedoew Wi Fr 4977 1978 1979 1980 1 Samlada oljusølan i Føroyum IDNADUR pr HAr HG SE SNG HARE RE SS 1972 1973 1976 1977 1978 1979 1980 Mynd 2—2 Gassolja seld i Føroyum býtið av teimum ymisku oljusløgunum er inntekn- að. Av serligum áhuga er být- ið av gassoljunýtsluni, og hevur hetta, sambært oljufelagnum Shell, í tíðar- skeiðnum frá 1976 til 1980/81 verið sum mynd 2—2 sýnir. Fueloljan verður í hevuðs- heitinum nýtt av SEV við um 16.700 tonsum í 1980/81 og av sildaverk- smiðjuni | Havsbrún í Fuglafirði við um 4.950 tonsum í 1980/81. Umframt ta olju, ið verður keypt í Feroyum, keypa skipini eisini nakað av olju uttanlanda. Shell metir, at hendan oljunegd- in í dag svarar til um 20% av innfluttu oljunegdini. Elorkuframleiðslan Gongdin í elorkufram- leiðsluni hevur, sambært upplýsingar frá SEV, í tíð- arskeiðnum frá 1963 til 1981 verið sum víst á mynd 2—3. Fram- leiðslutelini = fyri árið 1980/81 vísa, at samlaða elframleiðslan var 147,864 GWh, og at vatnorku- framleiðslan av hesum var 48,277 GWh. Elorkuframleiðslan í dieselorkuverkunum var sostatt 99,587 GWh. Olju- nýtslan til framleiðslu av hesi elorkuni var um 16.700 tons tungolju (Fuelolja) og um 6.000 tons av gassolju. Orkubýtið á ymisku orkubrúkarárnar Verða telini fyri oljunýts- luna í árinum 1980/81 sett upp fyri ymisku brúkarar- nar, verður úrslitið sum mynd 2—4 vísir. / Samlaða oljunytslans í- roknað tað, ið ins keypa uttanlandd, var i 1980/81 um 1847000 tons. Vatnorkuframleiðslan, sum var um 48 GWh í árinum 1980/81, svarar sostatt til um 2,3% av orkuni í samlaðu oljunýts- luni, og um hendan el- orkan skuldi verið fram- leidd við dieselorkuverk- um, hevði oljutervurin í landinum verið ektur við um 6%. SOSIALURIN