mikudagur 10. februar 1982síða 10

Síða 10 | Sandur — ein bygd í menning: SOSIALURIN Tann seinra av tveimum greinum um Sandsbygd i dag Skuldi fólkið stødast máttu arbeiðspláss skaffast Tí gjørdu vit iløgurnar. Tað hevur verið hugaligari at sitid í bygdaráðnum, um vit ikki bygdu út. Men vit valdu ikki lættastu leiðina, sigur bygdaráðsformaðurin — Skuldi bygdin mennast. Skuldi fólkið stødast og trívast, skuldu fleiri arbeiðspláss skaff- ast. Hetta gjørdu vit okkum greitt, tá vit skipaðu okkum í bygdaráðnum fyri fimm árum síðani. Og fyri at skaffa ar- beiðspláss, máttu vit gera hesar iløg- urnar, sigur Birgir Mohr, bygdaráðs- formaður á Sandi. Ílegurnar, hann sipar til, eru havnaútbyggingin og flakavirkið. Hesar iløgur- nar, sum toga upp ímóti teimum 30 milliónunum, vóru umrøddar í eini reportasju av Sandi í Sosi- alinum síðsta leygardag — Tað hevði verið nógv lættari og hugnaligari at sitið í bygdaráðnum, um vit einki bygdu út, men bert royndu at fáa javn- vág í tað, sum var gjørt og so lótu standa til. — Vit valdu ikki lætt- astu leiðina, tí vit mettu, at hon var ikki tann rætta. Vit vildu hava menning. Men tíverri er tað fram- vegis soleiðis, at nógvir heimasandsmenn arbeiða í Havn — fara norður mána- morgun og koma suður aftur friggjakvøld. Men til heystar eru vinnumeguleikarnir i Sandoynni bøttir. Tå fer flakavirkini hjå P.f. Borg- ini væntandi at taka iméti. Og nakrar månadir seinri — um ársskiftið kanska — eru atstødurnar hjá útróðrar- og fiski- monnunum bøttar mun- andi, vid tad at nyggja havnaútbyggingin er liðug. Samstarv Birgir Mohr fjalir ikki í samreðuni, at treytin fyri og grundarlagið undir ellum útbyggingunum er eitt gott samstarv. Bæði í bygdaráðnum og millum Birgir Mohr: — Eg haldi ikki, at vit í dag kunnu kalla Sandoynna fyri »tann gloymda oyggin« bygdarådini i oynni. Og millum virkisleidslurnar i Skopun å Sandi. — Vit hava lagt dent å samstarv. Bædi hetta og tað undanfarna bygda- ráðið eru skipað einmælt. Úteftir hava vit roynt at staðið sum ein maður. Tað hevur riggað væl og er orsekin til, at vit hava fingið hampulig úrslit. Ég haldi framvegis tað vera týdningarmikið, at vit ikki fara at klandrast par- tapolitiskt. Politiskt og ikki — Er bygdaráðið politiskt? — Tað veit eg ikki. Men vit hava ongatíð dult, hvenn flokk vit hoyra til. Øll vita, at Eyðun Viderø er fólkafloksmaður og ell vita at eg eri javnaðar- maður. Men vit eru fýra valt valdir á einum lista og 2 eru ikki javnaðarmenn, meðan Eyðun er valdur fyri seg sjálvan. So tað er uppstillad tvørpolitiskt. — Men eg kann leggja afturat, at formaðurin i kommununi á tólvta ári á rað er javnaðarmaður. Og javnaðarflokkurin hevur átt annan tingmannin í oynni síðan 1936 — tó ikki í 1979 og 80. Mugu standa sum ein maður Birgir leggur eisini dent å, at samstarvið millum bygdarráðini í oynni er gott. Tey eru felags um fleiri ting. M.a. Sandoyar Meginskúla og læknamið- steðina. Og í letuni situr ein fel- ags nevnd, sum arbeiðir við tankanum um at byggja eitt ellisheim í oynni. — Um vit ikki standa saman úteftir, eru vit ov veikir í mun til restina av Føroyum, tí vit eru ikki meira enn 17—1800 fólk í sýsluni, sigur Birgir. Hann nertir eisini við spurningin Skopun-Sand- ur: — Hugsa vit um proble- matikkin Skopun-Sand, verður mótsetningurin altíð tikin fram. Fólk ugga seg við, at gekst tað illa í Skopun, gekst enn verri í hond á Sandi og øvugt. Men hetta er ein stokkut- ur uggi. — Hver sær eru bygd- irnar so stórar í dag, at tær kunnu bæði hava brúkligar havnir, góð og livilig flakavirki og hver sær kunnu tey dríva síni skip. Men grundarlagið fyri framtíðini er samstarv. Tað er neyðugt, at komm- unurnar samstarvast. Og tað er neyðugt, at virkis- leiðslurnar kunnu hjálpa hverjum eðrum, tá á stendur. Við frystikapasi- teti, slógvtilvirkan, víðari góðsking, spesiallinjum og kanska eisini við ar- beiðsfólki, tá tervur er á tí. Í dag skilja partarnir hvenn annan.: Vónandi kann eitt samstarv byggj- ast á tað. Eftir mínum tykki er tað drepandi, um misnegd og evundsjúka verður dyrkað. Stórsta talið nakrantíð Sandoyar Meginskúli er eitt dømi um, at samstarv millum bygdir kann vera mennandi. Birgir greidir frå, at inn- til Meginskúlin varð bygdur, minkaði fólkatal- ið. Men síðan er tað vaks- ið. — Tá Meginskúlin varð bygdur segði ein politikk- ari — minnist meg rætt var tað Demmus Hentze — at Meginskúlin var tann fyrsta skriðan sum leyp á menningarleið her í oynni. Har ein skriða er lopin, er onnur væntandi. Fleiri eru farnar — og allar á menningarleið. Fólk flyt- ur til aftur oynna og tað steðist betur. Í dag búgva 640 fólk á Sandi. Tað er tað mesta sum nakrantíð hevur verið her. »Virkid« er karmur um mentan og frítíð Fyri nøkrum árum síðani varð húsið hjá ungmannafel- agnum Virkinum útbygt fyri eina mill. kr. — Men ein bygd er ikki bara havn, virki, skúli og arbeiðsfólk. Hvat kunnu tit bjóða fólki av ødårum? — Á hesum eki hava sandoyingar verið fram- maliga. Allar bygdirnar eiga dansistovur ella ung- dómshús. Húsavík, Skála- vík og Dalur eiga nýggj hús. Skopuningar hava enn ikki útbygt ta gomlu dansistovuna, men ætlan hevur verið frammi, sigur Birgir. — Sandingar bygdu stutt eftir krigslok størt og snotuligt ungmanna- hús. Tad var ungmanna- felagið Virkið sum bygdi húsini. Hetta er karmur um dans, sjónleik, skemt, fundir, samkomur og ung- dómsarbeiði annars. Har- afturat hevur ungmanna- felagið biograf. Útbygt fyri eina mill. kr. — Hetta húsið varð út- bygt fyri trimum-fýra árum síðani fyri eina mill. kr. Øll bygdin stendur aftan fyri felagið og er karmur um húsið. Virk- semið er nógv. Serliga á vetri. Børnini koma dúg- liga í húsið, sum altíð er opið fyri ungdóminum. Í dag verður eisini gjert eitt stórt arbeiði fyri at stimbra tann feroyska dansin. Tey hava hugna- kveld við upplestri o.e. Tey spæla ymisk spel og borðtennis. Orkestur venja. Tað er eitt stað, har tey altíð kunnu fara. Treytin er, at tey skulu fara væl um og tað gera tey greiðir Birgir frá. Førmaður í felagnum er Sólvit Simonsen. Hann hevur veirð formaður í nógv ár.