leygardagur 13. februar 1982síða 12

Oljusparing umborð „Hóast nøkur skip hava framt sparitiltøk, er ikki at ivast í, at tað umborð á nógvum av skipunum ikki er gjørt nóg mikið fyri at minka um oljunýtsluna. Tað er tí neyðugt, at eitt orðaskifti viðvíkjandi oljusparing heldur fram, so at flest allir skiparar verða mativeraðir fyri at seta sparitiltøk í verk. Avgerandi er eisini, at tað á bæði Maskin- og Sjómansskúlanum verður lagdur stórur dentur á at undirvísa komandi maskinmeistarum og skiparum í, hvussu oljunýtslan á besta hátt kann minkast, og soleiðis motivera teir til einaferð í tíðini at seta neyðug sparitiltøk í verka. Hetta sigur Andras Krist- iansen, sum fær sær út- búgving innan fiskivinnu í Noregi, í eini grein, sum hann hevur sent Sosialin- um. Vit fingu hesa grein- ina í fjør men loyva okkum at prenta hana í orkutáttinum nú. Andras Kristiansen nemur seriiga við nakað av ti, sum er komið fram í norskum kanningararbeiði viðvíkj- andi oljusparing umborð á skipum: Hjá nógvum av skipunum í tí føroyska flotanum eru oljuútreiðslurnar ein rættuliga stórur partur av teimum samlaðu útreiðsl- unum Sambært Rakstrartel frá Hagdeild ini vóru oljuútreiðslurnar hjá einum ísfiskatrolara í 1975 36% av teimum sam- laðu um. Orsakað av rakstrarútreiðslun teimum stødugt hækkaðu oljupris- unum var parturin i 1980 komin upp å heili 40%; uttan iva er hann uppaftur størri i 1981 Rakstrarúrslitið hjá teimum flestu skipunum er sera vánaligt, serliga tá studningurin verður tikin burtur úr. Tá oljuútreiðs- lurnar eru ein so stórur partur av teimum samlaðu rakstrarútreiðslunum, hev- ði ein minking í oljunýts- luni munað væl til tess at betra um rakstrarúrslitið og samstundis at minka um stuðulstervin Frá almennari síðu hevur áhugin verið vístur hesum spurningi. Í 1979 setti landsstýrið ein ar- beiðsbólk at koma við einum tilmæli um mest skynsamiligastu loysn viðvíkjandi oljusparing umborð á skipum. Í til- mælinum viðger arbeiðs- bólkurin serliga umlegg- ing til tungolju. Beinleiðis sparing í oljunýtsluni verður harafturímóti ikki vidgjørt, men verður tó nomið við hetta i fylgiskjølunum til til- mælið. Sambært Jógvan Sundstein í Sosialinum síðst í november er Orku- ráðið við í einum norður- lendskum kanningar- arbeiði viðvíkjandi olju- sparing umborð á fiski- skipum.Vónandi gongur ikki ov lang tíð, til úrslit av hesum samarbeiði verða at síggja í m.a. blød- unum. Undirritaði er nakran hátt innan motorar og annað, sum hevur við oljusparing at gera, og kann tí ikki nakra fullfiggjada beinleiðis ikki á serkønur geva gjegnumgongd yvir, hvussu fram eigur at verða farið, tá olja skal sparast umborð á skipum Vómandi kann onkur av teimum serkenu á hesum eki, t.d. ein maskinmeist- ari, limur í Orkuráðnum, verkfreðingur á eini skipa- smiðju, motorhandils- maður, lærari á maskin- skúlanum o.s.fr., geva ein tílíka gjegnumgongd. Í hesi greinini skal bara í stuttum verða endurgivið nakað av tí, sum er komin fram í norskum kann- ingararbeiði viðvíkjandi oljusparing umborð á fiskiskipum Framhaldandi orða- skiftið er neyðugt Nú er tað nakað síðani at orðaskifti um oljusparing umborð á skipum tók seg upp, og uttan iva hava nógv skip framt sparitil- tek. Eitt av hesum tiltøk- unum er at fáa isett eitt tól, sum kann lætta skip- aranum at koma fram til, z hver ferð er tann mest økonomiska. Sambært Dagblaðnum 4 11-81 hevur m.a. Fuglfirðingur havt góð úrslit av einum tilikum tóli. Framman- undan hava teir flestu størru ísfiskatrolararnir líknandi tól ísett. Hóast nekur skip hava fram sparitiltøk er ikki at, ivast í, at tað umborð á nógvum av skipunum ikki er gjørt nóg mikið fyri at minka um oljunýtsluna. Tað er tí neyðugt, at eitt orðaskiftið viðvíkjandi oljusparing heldur fram, so at flest meguligir skip- arar verða motiveraðir fyri at seta sparitiltek í verk. Avgerandi er eisini, at tað á bæði Maskin- og Sjómansskúlanum verður lagdur stórur dentur á at undirvísa komandi kinmeistarum og skiparum í, hvussu olju- nýtslan á besta hátt kann minkast, og soleiðis moti- vera teir til einaferð í tíðini at seta neyðug sparitiltøk í verk. mas- Oljustudningur — minkar um åhugan fyri oljusparing Fiskivinnan er ein rættu- liga orkukrevjandi vinna. Orsøkin til tað er at fiski- vinnan, soleiðis sum hon verður rikin í dag, er grun- dað á bíliga orku, nevnliga olju. Tær stóru prís- hækkaninar á olju tey síðstu árini hava soleiðis fyri ein part tikið grundar- lagið undan fiskivinnuni. At brúka eina aðra orku- keldu enn olju umborð á skipum letur seg valla gera. Fyri at kunna minka um orkuútreiðslurnar er tí neyðugt at finna fram til loysnir, sum kunnu minka Allir skiparar eiga at hava oljusparing í huga Slíkar bara um oljunýtsluna loysnir eru ikki meguligar á tí motortek- niska ekinum, men eisini nógva aðrastaðni, t.d. kon- struksjón av skipum, út- gerðini og fiskireiðskap- inum. Harumframt kann nógv sparast um fiski- skapurin verður skipaður øårvisi; her er partrnling eitt gott demi. Í samband við hetta má tað tó sigast at vera nokk so legið, at ein tílíkur effektivur og lutfallsliga lítið útreiðslu- krevjandi fiskiskapur ikki verður loyvdur innan fyri tólv fjórðinga markið um summarið á sama hátt sum »vanlig troling«. Hvi skal tad vera bannad at framleiða effektivt og bíligt? Tey síðstu árini er stud- ningurin til fiskivinnuna nógv ektur. Ein stórur partur av hesum stud- ninginum er oljustud- ningur, sum verður latin skipunum, soleiðis at tey tá samanum kemur gjalda ein væl lægri prís fyri oljuna, enn hvat hon í veruleikanum kostar. Ein naturlig = avleiðing a hesum er, at man leggur seg minni eftir at minka um oljunýtsluna, enn um ongin oljustudningur varð latin. Tá hugsað verður um, at tað júst við at spara olju kann gerast lættari at fáa endarnar at rekka saman, er ringt at síggja nakað positivt við oljustudninginum. Norskt kanningar- arbeiði viðv. olju- sparing Fiskeriteknologisk Forsk- ningsinstitutt í Noregi (FTFI) hevur arbeitt nakað við oljusparing umborð á fiskiskipum. Her skal okkurt av tí, sum er komið fram í hesum arbeiðnum, verða tikið fram og borið saman við foroysk viðurskifti. Verður ferðin minkað við 10%, t.d. frå IM til 9 min um timan, minkar oljunytslan vid umleið 30—40%. Verdur roknad vid, at 40% av ti samladu oljunytsluni verður brúkt undir sigling, merkir hetta, at 12—16% av olju- nýtsluni kunnu sparast við at seta ferðina niður frá 10 míl um tíman til 9 míl. Sambært Fyribils Rakstrartøl 1980 frá Hag- deildini eru oljuútreiðslur- nar hjá einum ísfiskatrol- ara umleið 1 mill. kr. ár- liga. Við at minka ferðina við 10% kann eitt tílíkt skip minka um oljuút- reiðslurnar vid umleið 140.000 kr. árliga. Væn- tandi koma oljuprísirnir í framtíðini at hækka lut- fallsliga meir enn aðrar út- reiðslur. Tað viðferir, at tað, sum kann sparast, eisini hækkar lutfallsliga. Verður roknað við 40 ís- fiskatrolarum, kunnu so- statt meguliga sparast 5,6 mill. kr. Verður ferðin sett niður, fer sjálvandi meir tíð til sigling; hetta er tíð, sum í staðin kundi verið brúkt til at fiska í. Fyri at koma fram til ta rettu upphædd- ina fyri, hvussu nógv verður spart við 10% min- king í ferðini eigur tað, sum kundi verið vunnið í tí tíðini, ið fer til meir sig- ling orsakað av niðursett- ari ferð, at verða tikið burtur av teimum 5,6 mill. krónunum. Tá skip fáa tillutað eina kvotu, verður tíðin van- liga ikki avgerandi fyri hvussu nógv, ið kann fis- kast. Tær tá spardu olju- útreiðslurnar koma tå skipinum allar sum tær eru til góðar. Hesar um- steðurnar gera seg gal- dandi fyri skipini, sum hava loyvi at fiska við Ís- land. Her er tó at við- merkja, at hesi skipini, tá tey eru liðug við Íslands- kvotuna, kunnu fara at fiska undir Feroyum, (í hvussu er higartil); tann meir brúkta tíðin orsakað av niðursettari ferð hevur tá eitt virði, sum má tak- ast við, tá mett verður um A SOSIALURIN tað lovsir seg at seta ferð ina niður Steddin á motorin- um avgerandi Tey síðstu árini hevur verið meir og meir vanligt at seta stórar motorar i nýbygningar, og tá moto- rurin verður skiftur út. Í tí norska kanningararbeiðin- um verður sligið fast, at um einans verður hugt eftir oljunýtsluni, eru hesir motorarnir í nógvum av skipunum 6økonomisk- ir at sigla við fullari ferð við, sjálvt um tann sparda tíðin verður brúkt til at fiska i, Brúkar skipið ikki motorarnar í aðrar mátar, t.d. tá togað verður, er ov stórur motorur settur í skipið. Verður harum- framt eisini hugsað um kapitalutreidslur (rentur og avdráttir) og viðlíka- hald, kemur hetta uppaftur tíðuligari fram. Vert er tó at hava í hug- anum, at troling á djúpum vatni krevur stórar moto- rar. Avgerandi fyri, hver ið er tann mest økonomiska motorsteddin, eru olju- prísirnir; hægri prisurin á oljú er jú minni motorur eigur at verða brúktur Sum nevnt omanfyri kann væntast, at oljuprísirnir í framtíðini fara at hækka meir enn aðrar verur. Tað hevur við sær, at tann mest ekonomiska motor- steddin gerst minni og minni, nakað sum sjálv- sagt eigur at vera havt í huganum, tá motorur, sum skal brúkast í eini 10 ár, verður keyptur. Ferðin má setast niður á rættan hátt Fyri at kunna spara tað, sum her hevur verið nevnt, er neyðugt, at ferð- in verður sett niður á rættan hátt. Tað letur seg væl gera at minka um ferðina, uttan at oljunýts- lan verður minni. Tað eru her tvey fyribrigdi, sum gera seg galdandi: 1) ein skrúva, hvar blød- ini kunnu stillast, gevur minni, jú lættari skrúva verður brúkt. 2) mest óhóskiliga nýts- lan av einum dieselmotori er, tá stórt tal av snúning- um verður brúkt, sam- stundis sum lítið er á motorinum. Til tess at fáa spart mest meguligt, tá ferðin verður sett niður, eigur tí at verða farið fram á henda hátt: Minka um snúningarnar á motorin- um og hav skrúvuna so tunga, sum tá siglt verður við fullari ferð