leygardagur 20. februar 1982síða 2

Síða 2 Samgongan eingi hugskot á vinnu- livsøkinum Í øSrum parti av rødu síni i orðaskiftinum um fíggjarlógina viðger Vilhelm Johanne- sen fiskivinnuna, serliga svartkjaftaveiðu og aling, og at enda spurningin um røktar- og ellisheim: politikkur Tað, sum elli henda figgjar- lógin eins og allar aðrar fíggj- arlógir, hvílir á, er tann fram- leiðsluskapandi vinnan. Hjá okkum er fiskivinnan hevuðs- vinna. Tey árini hevur spurningurin um síná- millum veiðurættindi við ymisk lond verið av rættuliga stórum týdningi fyri okkara fiskivinnu. Í heili 10 ár hevði javnaðarflokkurin ábyrgdina samráðing- seinastu og leiðsluna av unum við onnur lond um hesi viðurskifti Tá vóru samráðingar- ferðirnar oyðsl r og ábreiðslur søn: frá t 1 fra Sttar rum indsmon nbandstloks ns vóru ofta harðar og eftir »kkara tYKKI NOpIsiey Sar rå jø 3 n a av landint mm eila Sjev umum vrdu vit frá núverandi løg Indsmonnumog at tað var at oyðsla vi nnum peningi, at hesar talsterku sendi nevndirnar fóru av landinum Oli hesi viðurskiftini skuldu sambandsmenn greiða mun skjótt og nýta betur, eins andi nógv bíligari, við bert at eitt frimerki Frímerkið fyllir 10 sitipláss Nu er so hetti hevur verið Ju. feroysk SKID ið veiða laks á ferovskum sjógki, og sum hava fingið loyvi frá landsstýrinum at veiða til samans 1600 tons í ár, skulu longu nú avmarka hesa veiðu niður í 750 tons í 625 tons Vit hava beint nú avgreitt eir nýggjan sínámillum veiðusáttmála við Noreg, er heilt munandi verri, Noregssáttmálarnir hava ið tey undanfarn ið kosta Eingi vinnulívshugskot Á vinnulivsøkinum er sitandi landsstyri enn ikki komið við nýggjum hugskotum av týdningi. Samgongumenn tosa um svartkjaftaveiðu, um at framleiða svartkjaft til matna og um fiskaaling Undanfarna landsstýri nýtti stórar peningaupphæddir til royndarfiskiskap eftir svart- kjafti, til royndirnar at fram- leiða svartkjaft til matna og til royndirnar við fiskaaling Og ongin ivi er um, at åvisir framtíðarmeguleikar eru bæði í svartkjaftaveiðuni og í fiskaalingini. Men í báðum førum verður neyðugt at 1) ari og almennari sidu fr a åvis tiltøk frå politisk Svartkjaftaveida kanna lætta trístið á land- grunnin Viðvíkjandi svartkjaftinum og eðrum djúpvatnsfiski tervar okkum eina heildar- ætlan ein útbyggingarætlan bæði á sjógvi og landi. Vit skulu hava eitt ávíst tal av skipum í svartkjaftaveiðu og i veiðu eftir ødrum fiskaslog- um á tí djúpa vatninum Hetta kann samstundis lætta um pressið liggur á fiskileiðunum inni á land- grunninum. Vit skulu eisini sum hava virkir á landi og taka og tilvirka svartkjaft oti og annan fisk, sum vit hava møguleika fyri at veida å djúpum vatni. Tað er ógvu liga umráðandi at ein ávís nvág er ímillum veiðu ia og tilvirkingarorkuna Ov lítið til smoltfram- leiðslu Undir $ 16 ling o.t. eru 800.000 kr. settar Fiskivinna, sig- av til laksa- og silaaling. Her itti tað almenna at nýtt eina nógv upphædd til smoltframleiðslu sterri soleiðis at vit í rættuliga stóran mun kundu sett laksasmolt út og latið alistoðunum bæði laksa- og sílasmoit. Í letuni verða oll fiskaaliprojektini fíggjað við lánum úr ávikavist menn- ingargrunninum og ídnaðar- grunninum. Hetta setur sjál báðar vandi stór krev til grunnarnar og avmarkar semstundis møguleikarnar inum fyr t unum fyri at »Realurin« kundi lånt til aling Ein meguleiki fyri at útvega aðra fígging til fiskaaling er, at realkredittstovnurin verður yvirtikin av heima- stýrinum og at reglurnar fyri grunnin verða broyttar so- leiðis, at realurin umframt at læna til fiskiskip, kemur at lána til fiskaaling. Hetta vildi í fyrsta lagi skapt rúmari meguleikar fyri figg- irg til fiskaaliprojektini og í e1sim ødrum lagi rúmka munandi um meguleikarnar fyri figg ing hjá ídnaðinum, tá krevini til ávíkavist grunnin og ídnaðargrunnin vildu minkað rættuliga mun- andi, um grunnarnir sluppu menningar- undan at veita lån til fiskaali projektini Sorgarkapitulin í sigl- ingarsøguni Eitt annað vinnulívsmál sum eg kundi hugsað mær at nevnt, er siglingarmálið. Tá næsta bindið av Føroya Sig- lingarsøgu verður skrivað, rokni eg við, at tann eini kapitulin í bókini fer at bera keitid »sorgarsøgan« og hesin kapitulin fer snugva seg um føroyska mill umlandasigling sjevtiårunum og fyrst í átta sjálvandi at seinast i tiárunum. Hesin parturin av okkara siglingarsegu er so syndarligur at ein illa fær set at tosa um hetta málið Rovndin við Smyrli hevur prógvað, at Smyril var og er alt ov lítil og ótíðarhóskandi sigling. sanniliga eisini til hesa men hon hevur so prógvað, at her vóru megu leikar fyri eini alternativari ni vinnu, sum kundi nnu útvega arbeiðspláss til fleiri hundrað feroyingar bæði á sjógvi og landi, um vit høvdu tað rætta skipið ella tey rettu skipini og tann rætta viljan í hesum máli, men her hava samgonguflokkarnir nærum lorka okkum allar meguleikar av hondum Ov lítið til ellis- og røktarheim Undir $ 19. verdur skotid upp } at seta Í mió. kr. í gri r- og rektarheim. Vit et Norðar 1 p p 3 vi Kysturos Á hesum ek: hava ' grunnar Annar grunnur fær helmingin av ingi úr ríkiskassanum og helmingin úr landskassanun Fann upphæddin, sum hesin grunnurin fær, svarar til 2 av útgoldnari følkapension og 2% av útgoldnari avlamis pension. Hin grunnurin fær allan sín pening vyri tíggjar lógina og er talan um 1 mió SOSIALURIN røktarhelmsprojt kt it av unum Norðoyggjum og í Kvysturoynni soleiðis at ongin peningur er tekur á hesum eki tey næstu nogvu irini. Men tørvur er á fleiri ellis- og røktarheimum. Hesin tervur er á Sandoynni og á Strevmoynni. Her í hevuðs- staðnum er eitt ellisheim og so rektardeildin á lands- Viðmerking til Óla Breckmann: Hví vidgjørdi tú ikki »arbeidsloysid«, men bert kallaði? Grundað á eina kanning sjúkrasystranæmingar hava gjørt um arbeiðs- loysi millum ungfólk í sunnaru helvt av Suður- oy, sendi Sosialistiskt Ungmannafelag eina áheitan til legtingið, um í fyrsta lagi at beta um fylgjurnar av arbeiðs- loysinum, og í eðrum lagi, fáa til vega góð og meiningsfull arbeiðs- pláss. Í áheitanini til tingið, varð víst á, at orsekin til kreppuna er tann kapita- listiski framleidsluhått- urin, sum er grundaður á at skapa profitt til nøkur fá, meðan ikki verður hugsað so nógv um fjøld- ina Hetta fekk Ola Breck- mann løgtingsmann, blaðstjóra og erinda- drong hjá tí feroyska kapitalinum, enn einaferð at loypa fram- av, og heldur enn at við- gera málið um arbeiðs- loysi sum tað álvarsmál tað er, loypir hann á, og byrjar at tosa urm >sosia- listiska heilakreppu« og, hvussu tað er aðrastaðni har »sosialistar« ráða. Vit eru ein skapur av ungum, hvørs politikkur er grundadur á ta demokratisku sosia- lismuna, og sum ikki kann góðtaka, at spari- politikkur landstýrisins skal ganga út yvir tey, ið felags- eru illa fyri framman- undan. Av royndum vita vit, at ein skal ikki vænta nógv frá tykkara síðu. Tað hava tit víst í verki, t.d. við at spenna bein fyri uttanlandssigling- ini, sum kundi givið arbeiði til eini 70—100 fólk, ella við at steðga bergholsgerðum, nokta innflutningsloyvum til skip, steðga bygging av virkjum at arbeiða svartkjaft osfr. — alt, ið kundi skapt nógv arbeiði til foroyska fólkið (eisini borgarligan ungdóm) og soleiðis skapt feroysku arbeidarafjøldini = betri livikor og lívsinnihald. Vit væntaðu, at tit høvdu lært av tí skeiva tit hava pgjørt, og ti loyvdu vit okkum at heita å landsins mynd- ugleikar, sum í síðsta enda eru teir, ið hava ábyrgdina fyri samfel- agsútviklinginum, um at taka stig til at beta um tað kaotisku steðuna, sum í dag leikar ímillum foroyskan ungdóm. Ein partur av velj- arum fólkafloksins — og sambandsins fyri tann skuld eisini eru at finna ímillum feroyskar arbeiðarar, og tað má vera uppgávan hjá tykk- um at greiða teimum tykkara veljarum — frá, hvat tit vilja gera fyri at júkrahúsinum, ið er skambletturin um átt fingið okkum at sett « størri upphædd av til enda málið, soleiðis at ellis- og rektarheimsspurningurin hevuðsstaðnum verður loyst ur við tað fyrsta. Vit vita, at sosiala nevndin hjá havnar byråd fleiri ferðir hevur reist spurningin yvir fyri landsstýrinum og at hon framvegis streingir á at fáa spurningin loystan Tórs við- merkingar beta um livikor teirra. Tit gera nógv av at greiða teimum frá, hvussumógv betur teir hava tað í mun til ar- beiðarar aðrastaðni t.d. í teimum kommunistisku londunum. Hetta er óiva gott hjá teimum at vita, men tað betir ikki um korini hjá føroyskum ar- beiðarum. Heldur áttu tit at greitt teimum frá korum teirra í mun til korini hjá feroyskum kapitalistum, og harvið lært teir at kent sínar veruligu fíggindar, sum eru meginorsekin til vánaligu kor teirra. Tit sum hava bjóðað tykkum fram at arbeiða fyri feroysku tjóðina, gerið so væl og greiðið okkum frá, (uttan at tosa um hvussu tað er aðra- staðni) hvat tit vilja gera fyri at steðga tí skeivu gongdini á arbeiðsmark- naðinum, ið ferir til eitt lemjandi — arbeiðsloysi, sum eisini rakar tey borgerligu. Marner Lisberg, form. Jónsvein Hovgaard nevndarlimur i S.U. Løgtingsmenn áttu at farið á skeið í foroyskum ——— Afturkomin av túri eydnað- ist tað mær endiliga eina- ferð aftur at hoyra eitt orðaskifti úr Legtinginum um fíggjarlógina gjegnum Utvarp Feroya Um innihaldið skal eg ikki siga nakað um, tí tað talaði fyri seg sjálvt, men neyvan munnu landsins menn hava riðið sc 4 Mi landsins. Tað sigur ikki so lítið. Tað sum eg aftur ímóti ætli at finnast at er mál- brúkið hjá nekrum ting- monnum. Tað er reint út sagt forkastiligt, at fremstu menn landsins ikki duga at tala nekulunda føroyskt. Eg vil næstan siga, at tað er skomm fyri at triðja hvert orð teirra er danskt, bendingarnar skeivar og málburðurin annars ikki føroyskur. Uppskot mítt er tí, at tað kostar ikki so nógv, setið allar legtings- og lands- stýrismenninar, sum ikki duga feroyskt, á skúlabonk í foroyskum Við vón um góða viðgerð!