leygardagur 27. februar 1982síða 2

Síða 2 Tá Jógvan Sundstein vaskaði sínar hendur Undirritaði havi leingi ætlað at koma við eini við- merking til tað svar Jog van Sundstein gav Er- lendi Patursson uppá hansara spurning um steðuna hjá Jógvan og fólkaflokkinum til skriv- ingina í floksblaðnum. Mangan hevur verið sékn- ast eftir eini steðutakan frá leiðsluni í fólkaflokk- inum, og tí er tað spell, at hendan steðutakan tá hon nú kemur frá sjálvum floksformanninum, skal fara afturvið borðinum mestsum i tegn. Er blaðið hjá folkaflokk- inum ikki verri enn ornur bløb? Hvat svarar so Jógvan? Jú, fyrst og fremst heldur hann, at hansara floksblað er ikki verri enn eonrnur blød. Føroysk blaðskriv- ing hevur altíð verið ljót og her er eingin munur millum hansara floksblað og øll hini bleðini. Fyrst skal sigast, at hetta er ein vånalig unlenførsla, sum avgjørt ikki nakað hald er fyri. Vit eru fleiri sum hava lisið blød í mong ár, og tað er rætt, at nakað serliga uppbyggilig hevur hon ikki verið. Men skriv- ingin hevur tó mestsum altíð verið hildin innan ávísar rammur, og sigast kann, at tá persónar hava verið fyri skotum, so hevur tað altíð verið talan um almennar persónar. Vanligir borgarar hava altíð fingið frið, og tí hevur skrivingin í bleð- unum vanliga verið eitt slagsmál millum legtings- menn, blaðstjórar og onnur, sum flest ell kendu Her kom ein skillig broyt- ing í, tá Dagblaðið fekk ein nýggjan blaðstjóra. Nú hendi tað ferð eftir ferð, at vanligir borgarar, sum á fult lógligan hátt gjerdu brúk av teirra lóg- liga rætti antin at hava eina politiska áskoðan, sum ikki samsvaraði við fólkaflokkin, ella sum nýttu tann rætt, sum lógin kundi geva teimum til ymsar semdir, ikki kundu fela seg trygg, men kundu uttan nakra ávarð- ing verða úthongd í fólka- floksblaðnum á ein hátt, sum bert kundi uppíatast sum forfylging. Tað er skeivt her at nevna øll demini sum finnast. Hesi fólk skulu fáa frið nú, men Brix sakin er sera eyðkend fyri ta virðing fólkafloks- blaðið hevur fyri tí ein- staka borgaranum. Kann Jógvan nevna nakað demi um, at ein privatur borg- ari hevur verið noyddur í rættin fyri at reinsa seg fyri felskum ákærum uttan í hesum ferinum. Tað skal eisini sláast fast, at tað er serliga henda til- vildarliga atsókn av til- vildarligum borgarum sum hevur argað fólk, og sum tey hava mótmælt. Aftursvar til Erlend Patursson Í Oyggjatíðindi nr. 68 hevur tú eitt opið bræv til min sum formann Fólka floksins. Brævið snýr seg Eitt annað demið har fólkafloksblaðið hevur verið »undangongublad« er tann miðvísi hetsur móti bólkum í samfel- agnum og tann intole- ransa, sum miðvíst verður sáðað viku eftir viku. Eitt annað er so tað, at fólkafloksurgan við síni skriving hevur drigið alla blaðskriving niður í eitt runudýki. Vit eru oøll menniskju, og tað eru tey fægstu, sum duga at venda hin kjálkan til, tá vit fáa undir vangan, og svarað verður sjálvsagt á sama hátt. Um Jógvan skuldi havt rætt í tí, at hini blødini ikki eru fræg- ari enn Dagblaðið, tað mátti annars verið ein vána troyst, so er tað fyrst og fremst fólkafloksblaðn- um vit kunnu takka fyri tí. Hvussu frælsur er fólkaflokkurin Tað sum Jógvan síðan førir fram er enn meira áhugavert. Hann sigur Fólkaflokkin vilja verja demokratiið og persónliga frælsið í Feroyum. Tí er flokkurin ímóti manna- jagstran og intoleransu. Men, sigur Jógvan, tað at flokkurin er so frælsur merkir, at eisini pláss er fyri ymiskum sersjónar- um rættuliga innballaðu setningum sum fylgja, at fólkaflokkurin er se rúmur eg frælsur, at hann saktans eisini kann hýsa teirri = intoleransu og mannajagstran, sum kemur til sjóndar í floks- blaðnum. Orsakað Jóg- van: Men hetta er tá eitt makaleyst húklarí og dupultmoralur, og váttar hetta bert tað, sum ofta hevur verið sagt um fólka- flokkin, at hann lutvíst vil spæla tann »peni« flokk- urin, sum vil verja frælsið um tína metan av skriving Dagblaðsins. og tú endar við at síga. at um ikki Fólkaflokkurin hvert slítur alt samband við Dagblaðið ella skiftir út blaðstjóra Tess, so hevur allur flokkurin á byrgd av ti mannahaturs politikki, ið hetta blað sekur annað Harra Erlendur Paturs son, fyrst av ellum ynski eg at sláa fast, at tå ið tú í brævi tinum talar um mannahatur, so er tað tin meting av skriving Dag blaðsins. Tað vil siga tað sama sum, at ti setir teg til dómara yvir eitt blað (og serliga ein mann) uttan at gera samanburð við feroyska tog fyri tað eisíni útlendska; blað skriving annars. Tann. sum í mong ár hevur lisið feroysku bleðini, man helst have lagt til merkis at fyri tey øl geldur, at tey í stóran mun fremja eina persónsjagstran, sum hverki tænir nekrum upp lýsandi ella eðrum positiv- um endamáli Fetta verður ikki sagt fyri at bera í betuflaka fyri Dagblaðið, men fyrst og fremst fyri at vísa á, at tað, sum tú kallar manna 0.s.fr., men sum so sanni- liga einki hevur ímóti at onkur ger tað skitna ar- beiðið. Men hvussu samsvara so hesi sjónarmið, at vilja verja persónliga frælsið og so hava óavmarkað innan- floks frælsið? Jú, fyrst og kunnu vit siga, at tað letur seg als ikki gera, og tað er fólkaflokkurin besta prógv um. Fyrst og fremst kunnu vit siga, at floks- blaðið hjá Jógvan meira enn nakað annað hevur skert skrivifrælsid i Før- oyum. Skal skrivifrælsid hava rakað innihald so mugu fólk kunnu koma fram við teirra sjónar- miðum ótarnað, og soleiðis at tey ikki verða generað bert tí tey hava eina hugsan, sum ikki oll hava. Men tað ber als ikki til at hava orðaskifti í blødunum longur. Og tað er fólkafloksblaðnum fyri at takka. Royndirnar vísa nevniliga, at tey sum koma fram við meiningum sum ikki hóva fólkafloks- blaðnum, kunnu rokna við at fáa eina slíka viðferð, at fólk velja heldur at tiga, har tey undir vanligum umsteðum vildu komið alment fram. Eitt demi er tað orðaskifti sum eina- ferð var um almannamál. Tey sum luttóku í hesum orðaskifti, og sum vóru ósamd við DB, vórðu so hunddálkað, og so nógvir ósekir persónar vórðu drignir uppí, at tað er heilt vist, at tað verður ongantíð nakað orðaskift- ið um almannamål aftur. Hóast mangar itanir lat hverki Jógvan ella nakar annar í fólkaflokk- inum við seg koma av teirri viðferð, sum ofrini hjá DB fingu, og sum var so grov, at tað ber ikki til at endurtaka. Vit eru fleiri suð minnast! Eitt annað dømi: Síðsta ge "á hatur, og sum eg havi nevnt persónsjagstran, er eitt fyribrigdi í føroyskari blaðskriving. sum stavar heilt aftur til tíðina, tá politiskir flokkar sóu dagsins ljós, ja. eisini áðrenn tað. Um tú heitti á meg og Fólkaflokkin og allar aðrar flokkar um et royna at íáa bett um hesi viðurskifti, so hevði eg skilt áheitan tína væl bet ur Eg havi mangan kent meg illa og viðhvert eisini persónliga særdan, tá ið eg havi lisið tíðindaflutn ing, greinir og ikki minst dulnevnd lesarabrey bæði 14 September Dimmalætting, Sosialin um og Oyggjatíðindi. tí innihaldið hevur verið so negativt, ofta í stríð við sannleikan og ikki minst havt til endamáls at kasta skarn á onkran persón Hetta hevur eisini fleiri ferðir hent seg, tá ið tað snýr seg um Dagblaðið Sum eitt feskt dømi kann . DAGBLAÐIÐ 21. OKTOBER 1981 — SÍÐA 7 fyrsta åtti ein slik grein ongantíð at verið komin í blaðið. Harnæst var hon bæði í sínum innihaldi og í uppseting púra forkasti lig Harumframt havi eg mangan verið ósamdur við tað, sum hevur staðið í Dagblaðnum. og serliga við måtanum, tað er sagt uppá. Sjálvt skrivingar lagið byður mær mangan móti, men tað ger tað eisini í hinum bleðunum Síðani koma vit til spurningin um Fólka flokkin og Dagblaðið Fyrst av øllum skal slåast fast. at flokkur og blað eru hver sítt. Fólkaflokkurin er ein politiskur flokkur við ávisari stevnuskrå sum vit tingmenn hava sum hevuðsgrundarlag undir arbeiði okkara Henda stevnuskráin sigur millum annað, at »flokk urin er ein liberalur, sosi- alur og demokratiskur sjålvstyrisflokkur«. Eisini stendur. at »flokkurin vil verja demokratiska styris- lagið i Feroyum og halda fast um og verja ognarrættin og personliga frælsi8«. Alt hetta ber í sær, at flokkurin gongur ímóti ellum, sum ber heiti av mannahejri. Tvertur ímóti virkar flokkurin fyri allari ti toleransu, sum er møgulig innan fyri eitt væl skipað demokratiskt rættarsamfelag Hetta okkars frælsi ræsur. Vit hava plåss fyri ymiskum sersjónarmið- um, innanhýsis orðaskift- um og nýggjum hugskot- um. Vit minnast til orð Kennedys sála, tá hann skrivaði, at »ti flokki er ikki í longdini lív lagað. sum í síni stundan eftir semju, disiplin og við gangi fer so vítt, at hann ikki tolir nýggj hugskot. óheftar gerðir ella rebelsk ar limir«. Hesi frælsis- og toleransusjónarmið, sum eru niðurlegd í okkara stevnuskrá. vilja vit ikki ganga frá Dagblaðið verður útgiv ið av einum partafelagi P/f Dagblaðið. Tað er nevndin í hesum felagi. sum setir blaðstjóran. Av rakstarligum orsekum ;ær hetta felag enn fíggjar- stuðul frá flokkinum. inen burtursæð frá hesum eru flokkurin og blaðið hver sitt og óheft av hver eðr um Vert er eisini at bíta merki í, at blaðstjórin á Dagblaðnum, sum eisini er tingmadur, næstan al tíð skrivar sínar blað greinar við navni undir Tað vil siga, at hann sjálvur leggur dent á, at innihaldið er hansara per- sónliga ábyrgd Harra Erlendur Paturs- son, blaðstjórin verður ikki uppsagdur eftir bað- um frå tær. Heldur ikki, um eg skuldi givið boð um tað. Tað er bert neyndin í partafelagnum Dagblað eg nevna tíðindagreinina á fórsíðuni herfyri um post sær húsið á Tvøroyri. Fyri tað have summar kom ein prestur við uppskoti um at stovna ein felagsskap, sum skuldi virka fyri friði. Her var bert tosað alment um frið uttan at nakað av stór- veldunum á nakran hátt vórðu nevnd. Men í tí næsta DB var sami prestur úthongdur sum erindasveinur hjá russum á ein hátt, at lesarin skuldi skilja at presturin hevði stuðlað Sovjet. Sjálvsagt varð einki orðaskifti um hetta mál og verður tað heldur ikki. Kommunistar og ógudilig Hetta er jú eitt gamalt vápn at hanga fólk út sum kommunistar ella russara- vinir, tá sjónarmiðini ikki passa einum, og tað kann eisini lata seg gera innan frælsiskarmarnar hjá fólkaflokkinum. Men sjálvsagt: Joseph McCarthy bjargaði sínum politiska lívi við at for- fylgja sínum medborg- arum við at skýra teir kommunistar, hví skal fólkaflokkurin so íkki sleppa at bjarga sær nakrar atkveður á somu konto. Tað sum tó býður mest ímóti í floksblaðnum hjá Jógvani er tann vamlis- liga blandingin av kristin- dómi við åhugamålini hjá félkaflokkinum. Minni tespuligt verður tað ikki tá ein veit, at hetta verður gjert fyri at tekkjast eini ávísa samkomu, har nógvar atkveður eru at heintg. Tí er tað eitt fínt vápn at kunna skíra fólk ógudi- lig og at vera í part við illamann. Hver veit um tá ikki = nakrar atkvødur kunnu fáast frá hinum partinum. Ég ivist í um Jógvan Sundstein hevði hildið tað verið so stutt- sjónarmið ferir eisini við num at vit innanfloks heimild rættiliga sum hevur hesa viðar Jógvan Sundstein ligt at sæð eitt av sínum børnum hongt út í bleð- unum sum umboð fyri Antikrist ella sjálvan illa- mann. Tað eru bert fáir mánaðir síðan, at eini eldri hjún, sum annars eru samkomufelagar hjá Jóg- van, sóu eitt av teirra bernum hongd út í DB júst á hendan hátt! Tað samsvarar væl eisini við frælsið hjá fólkaflokk- inum, tí eingin mótmælti sjálvt tá. Tað er ikki so langt síðan, at vit sóu sjónleikin »Haturfuglar«. Har vóru fólk hongd í hópatali, tí tey skuldu vera í hóslag við Satan. Hetta hendi fyri 300 árum síðan, men følkaflokkurin er íkki komin longur enn til mid- øldina. Innanfloks frælsið í fólkaflokkinum gongur enn víðari. Tað gongur so langt sum til at vanvirða fólk fyri teirra útsjónd. Hetta minnir marghátt- liga nógv um yvir- menniskjalæruna hjá nasistunum. Tá nú fólka- floksmenn eru so grammir at stevna, tí teir eru kall- aðir fasistar, er vert at nevna, at nettupp yvir- menniskjalæruna høvdu nasistar fram um fasistar, so fólkaflokkurin er sanni- liga í góðum selskapi. So tað fellur væl eisini innan fyri frælsið hjá fólkaflokk- inum, tá blaðstjórin um nakað semu tíð sum hann háðaði ein persón fyri sína útsjónd boðaði frá, at hann hevði sitið á einum fundi og sungið m.a. Die Fahne Hoch. Vit kundu hildið áfram, men vit kunnu longu nú siga, at tað er einki uttan lótir, tá Jógvan sigur fólkaflokkin vilja verja demokratiið og persónliga frælsið í Feroyum. Tað einasta frælsið sum fólka- flokkurin higartil hevur vart er frælsið hjá hansara málgagni at gera seg inn á annarleiðis hugsandi og at útbreiða mest meguliga intoleransu í hesum landi, sum um vit ikki høvdu nóg nógv av hesum frammanundan. Persón- liga frælsið hevur fólka- flokkurin í hvussu er ikki rætt fingurin fyri at verja. Jógvan Sundstein varð herfyri í einum blaði spurdur um dulnevnd lesarabrev. Jógvan svar- aði aftur, at tey vóru ein marra fyri okkara samfel- ag. Men man ein av orsek- unum til at fólk hveppa seg við at leggja navn til ikki liggja nettupp hjá fólkaflokkinum og hans- ara blaði. Her kundi sjálv- rannsakan verið nyttug. Hvat er orsekin? Tann sum skrivar hesar reglur hevur onkuntíð verið munandi meira posi- tivur fyri fólkaflokkinum enn nú, men ein flokk sum letur alt um seg ganga og tað bert fyri at kunna skava allar hugsandi at- kveður til sín kann ein ikki halda nógv um. Og tað at avleiðingar er eitt ókent fyribrygdi í Før- oyum og tað serliga í fólkaflokkinum ger poli- tikk í Foroyum til ta suggu hann er. Í donskum flokk- um t.d. gongur ikki alt. Leiðslurnar í flokkunum ansa væl eftir at eitt sindur av skili er í. Herfyri mátti ein javnaðarmaður á fólkatingi biðja alment um fyrigeving, tí hann hevði skotið ein annan tinglim við, at pápi hansara virk- aði sum nasistur undir krígnum. Og sjálvt hjá Glistrup varð eitt fólka- tingsvalevni koyrt av list anum, tí hann varð dømd- ur fyri rasismu. Marius Andersen helt seg ikki til reglurnar, og hann mátti rúka, hóast hetta kostaði flokkinum atkveður. Ivist ikki í, at danski javnaðar- flokkurin bæði kann sig- ast at verja persónliga frælsið hjá einstakling- inum og at hava neyðugt innanhýsis frælsið. Men tað merkir ikki, at ein kann uppfera seg sum ein vil, sjálvsagt. Tað kann ein í Feroyum, og tað serliga í fólkaflokk- inum, har einki mark er. Skal bert enda við at siga, at inntil 21. oktober vóru vit fleiri, sum hóast ptiskt demd #8 Jóg- van Sundstein, hevdu roknað við at hann fór at beta um reinferið í fer- oyskum politikki, og tað hevði so sanniliga eisini verið tervur á. Men aftaná at Jógvan hevur vaskað sínar hendur í svarinum til Erlend kunnu vit bert ásanna, at hagani er ikki nógv at vænta. ól. j.