leygardagur 6. mars 1982síða 6

søsialurin telf. 11820 box 76, 3800 Argir Utgevari: p/f sosialurin Fyritaks- og blaðstjóri: Tórfinn Smith (ábyrgd) Blaðfólk: Hegni Djurhuus Dagny Joensen Jóhann Mortensen Jan Miiller Lýsingar: Árni Joensen Uppseting og prent: p/f sosialurin Tíðindablaðið SOSIALURIN DAGURIN Í DAG er stórhending í søgu blaðs okkara. Ikki nóg mikið við tí, at Sosialurin er fluttur í nýggj hús. Men hetta blaðið er tað fyrsta, sum er prentað á egnari blað- pressu. Vit kunnu ikki siga annað enn, at blaðið við hesum "evur fingið tær best hugs- andi umstødur og merkir hetta samstundis, at lesarin av réttum væntar sær nógv av Sosialinum í framtíðini. Hetta fara vit at gera okkara til at liva upp til TAÐ FYRSTA, lesarin kanska leggur til merkis í hesum blaði, er, at sjálvt bladhøvdid hevur fingið eitt ískoyti tíðindablaðið Hetta skal skiljast sum ein undirstriking av, at vit fara at halda fast um ta redaktionellu kós við at bera sakligan tíðindaflutning. Vit vóna, at vit m.a. við munandi betri umstød- um og øktum blaðfólkatali í framtíðini kunnu lata lesaranum eitt enn betri og fjølbroyttari blað. Somuleiðis er ætlanin, at Sosialurin um stutta tíð skal koma út tríggjar ferðir um vikuna. ÍLOGAN TIL NÝTT blaðhús og blaðpressu er stór. Tilsamans umleið hálvatriðju millión. Frá áhugaðum kring alt landið eru teknaðar umleið 800.000 krónur. Umframt hetta hava vit í væntu at fáa eini 2 til 300.000 kr. frá javnaðarflokkunum í Danmark, Noregi og Svøriki. Tað, sum írestar, er tíkið upp sum lán. HÓAST HENDAN lánibyrðan er tung, hava vit ljósar vónir um framtíðina. Um tað fer at eydnast okkum at geva eitt tílíkt blað út — tríggjar ferðir um vikuna — sum trúgvu les- arar okkara hava uppiborið, vóna vit, at okkara lesarar fara at styðja okkum eins væl framyvir, sum teir higartil hava gjørt. VIT TAKKA hjartaliga øllum tykkum, sum á ein ella annan hátt hava veitt blaðnum ta hjálp. sum gjørdi tað gjørligt at fara undir hetta stóra tiltak okkara. Hesi seinastu árini hevur Sosialurin verið prentaður á Dimmalætting. Vit vilja tí her nýta hevið til eisini at takka teimum fyri alt beinasemi, tolni og gott tekniskt samstarv. SOSIALURIN Vidmerking til Ola og uppsko viðmerk- ingar. sum eg hevði til ta stødutakan sum hansara floksformaður herfyri hevði til skrivingina í blaði hansara. Meginpart- urin er tað vanliga gassið, men fyri at fyribyrgja mis- skiljingum skal eg gera vart við fylgjandi Ég standi ikki á nakran hátt í skuld til Dagblaðið ella fólkaflokkin. Tá eg viðgeri hetta mál, er tað eisini tí, eg sjálvur hav! beiskar rovndir av skriv- ingarlagnum í DB, og eg havi alla møguliga orsøk at virka fleiri skulu koma í eina líknandi imoti, at stødu, sum øll hini »ofrini hjá Dagblaðnum Eg vil eisini undirstrika, at eg havi ta sterstu virð- ing fyri Jógvani Sund- stein, sum eg altíð ha havt nógv við at gera um henda gremin er upp fatað sum eitt álop á Jóg tað. Tað var so ikki ætlan- in. Men eg vil eisini undir strika, at eg eri rúkand ósamdur við floksfo mannin J. S. í hansara svari til Erlend. og tað haldi eg meg hava fullan rætt til at vera Eg meti framvegis, at DB hevur forverrað fer oyska blaðskriving i ein heilt mun. Haldi eisini fast vid, at tad kann ikki vera haldbart, tá fólkaflokkurin vil vera við, at hann als onga ábyrgd hevur av teirri linju sum Dagblaðið hevur Og serliga tá grundgevingin er, at blaðið verður rikið storan iv einum serstøkum partafelag. At hetta verð ur gjørt er væl fyrst og fremst av rakstrarligur og praktiskum orsekum Tad sama er eisini gald »ktar, at hann umhoðar Javnadarflokkin. DB t til Jogvan verður givið út av einun 1 partafelag, har fólkaflok partapening tar tl at frá flokk inum Jógvan skrivar eisini sjálvur oddagreinir, tá blaðstjórin er burtur Her er eins og við t.d. Sosi- alinum so neyvt samband millum blað og flokk, at fólkaflokkurin kann ikki tíkin í álvara, tá roynir at verða hann vidhvørt fráleggja sær ábyrgdina av teirri linju, sum blaðið terir Eitt eru vit tó samdir um. og tað er, at feroysk blaðskriving tervar ábót. enda við einum Og ti VII € or 1 1 Kanska uppskoti, sun x ndi verið byrjanin til KÚ in bata. I Danmark hava teir nakad sum »pressenævn«. Her hevur Fad skuldi ikki nakað í vegin fyri at nakað líknandi í Førovu: soleiðis at bleðini ko sínámillum nakrar fyri h bloðini kundu prenta. I heilt uttanveltað nevr kundi tá havt eftirlit við at hesar reglur vórðu hild nar. Bert tað, at ein varð sett, hevd fingið blødini verið meira varin við hv asamt reglur nevnd i óivað tey hýstu, og fóru tey um mark, skudlu tey I skyldu at prenta tær å ur, sum tey lingu Eitt slíkt tiltak kanska verið vert at set verk. og kom tað at eftir ætlan var vunnið hjá ellun Ein góð hjálp til at skilja støduna hjá skrivandi vónaðu tað; men hvussu stórur stuðulin var, tað Martin Næs: Færesk litteratur udvikling og vilkår. Danmarks Biblioteksskole. 99 s. 1981. Kostnadur: 40, kr. Fyri trimum årum sidani skrivadi Martin Næs, sum tå gekk å Danmarks Bib- lioteksskole, ritgerð um Færesk litteratur — ud- vikling og vilkár. Henda ritgerð er nú komin í bók, útgivin av Danmarks Bib- lioteksskole 1981. Bókin er á donskum, og hava út- gevararnir serliga havt í huga at geva fólki í okkara grannalondum innlit í fer- oysku bókmentaviður- skiftini. Martin viðger ikki før- oyska skaldskapin sum so, men kemur meira inn á, hvussu steðan hjá rit- dag, undir hverjum umsteðum teir arbeiða, skriva. fram- høvundanum er í leiða og sinar bøkur. Og roynir hann at seta alt hetta inn i eitt bókmenta- utgeva og samfelags- ligt samanhang Bókin stuttari byrjar við eini gjøgnumgongd av bokmentasøgun: fram til umleid 1920. Her um- rødur hann kvædini, hevur ein stuttan samandrått av målsøguni og nevnir tær fyrstu utgåvurnar fyrst i hesi øldini I hesum sambandi viðger hann bókmentafelogini Hitt foroyska bókmenta- felagið og Bókmentafel- agið Varðan, sum hevur havt stóran týdning, við tað, at Varðin, tíðarritið, felagið gevur út, mestsum hevur verið eitt forum hjá ollum teimum, ið skrivað hava her á landi. Síðan kemur eitt stutt yvirlit yvir bókaútgávuna tey seinastu tíggju árini, og vísir tað ein stóran vøkstur: frá 49 bókum (1972) til 99 (1975). Tann brennandi spurningurin er nú: Hvussu eru møguleik- arnir og korini í dag í einum so fámentum fólki at megna hetta? Hver er eisini tað, ið skrivar? Hver gevur út? Hver ummælir? Hver keypir? Og hver lesur? Hetta viðger Martin á teimum næstu 30 síðunum og her kemur mangt forvitnisligt fram Tvey domi At landið stuðlar okkara rithevundum, tað hildu vit okkum vita, ella vit v vistu vit ikki. William Heinesen, ið man vera okkara best kendi høvundi, er tann, id fær størsta studulin, hann fær frå landinum heilar 3.000,00 kr. um årid. 8 aðrir fáa eisini stuðul, mer hverjir teir eru, ella hvussu nógv teir fáa, verður ikki nevnt í bókini. A utgåvuøkinum er tað soleiðis, at hevur tú skriv- að eitt handrit, mást tú sjálvur syrgja fyri at fáa tað út. Pengarnar mást tú sjálvur fáa til vega (antin tekur tú eitt lán, ella tú noyðist at skava eitt sind- ur burtur av lenini fyri títt borgarliga starv). Og seluni stendur tú eisini sjálvur fyri. Reglan er tann, at hvor rithøvundur hevur sítt forlag. Sjálvandi kann eingin liva av bara at skriva, tá korini egna eru so út av lagi vánalig, sum tey eru. Felags fyri allar, ið fáast við útgávu av bókum, er, at tað er eitt stórt fram arligt tap, hvorjaferð ein nýggj bók verður útgivin. Martin nevnir eisini for lagið Bókagarð og fílist á, at tað ikki livir upp til tað tað sigur seg vilja, nevn liga at fjálga um foroysk an skaldskap og føroyskt mál. Grundgevingin hjá Martini er tann, at Bóka garður so at siga einans gevur út endurprentingar og einki av nýferoyskum skaldskapi. Tað kann ikki vera rætt at blíva við at gera ætlan um framtíðina við for tíðini. Seinast í bókini viðger Martin 4 av okkara prosa- monnum: Heðin Brú, Martin Joensen, J. P Heinesen og Magnus Dam Jacobsen og gevur eitt stutt yvirlit yvir foroysku yrkingina frá 1920 til dag. Sum áður sagt er hetta ikki ein bók um sjálvt inni- haldið í skaldskapinum. Bókin viðger alt hitt, sum eisini hoyrir til, frá tí ein bók verður skrivað, til hon liggur í handlinum. Bókin er sera áhuga- verdur lesnaður, og vón andi verður hon lisin heima hjá okkum, tí hon kann verða ein góð hjálp hjá øllum at skilja stoðuna hjá teimum eisini her skrivandi í Foroyum. #1