leygardagur 13. mars 1982síða 11

SOSIALURIN Síða 11 Innflut- ningsloyvi kemur ikki at broyta veidu- mynstrið Eitt innflutnings- loyvi til ein trolara í staðin fyri Vón til P.f. Norðstjernuna skuldi ikki volt landsstýr- inum nakrar politisk- ar ella prinsipiellar trupulleikar, siga fimm tingmenn í Suðurstreymoy í við- merkingunum til eitt uppskot til samtykt- ar. Hesin fimm, Jona Henriksen, Karin Kjelbro, Jóannes Dalsgaard, Erlendur Patursson og Juul Jacobsen, hava skot- ið upp, at P.f. Norð- stjørnan beinanvegin fær innflutnings- loyvið, sum felagið kundi rokna við varð givið sambært sam- ráðingar við undan- farna landsstýri. Í viðmerkingunum verður m.a. sagt, at tað hevur ikki bara týdning fyri teir, sum áttu Vón, at fáa inn- flutningsloyvi, men fyri mong onnur. Víst verður á, at tað er eitt ávíst ar- beiðsloysi í Suður- streymoy og í land- inum sum heild og serliga innan fyri fiskiídnaðin. — Fyri arbeiðsfólk- ið á Baccalao hevur tervandi innflut- ningsloyvi verið ein dyggur smeitur. Fyri at beta um steðuna er tað átroðkandi neyð- ugt, at innflutnings- loyvi verður givið nú, siga legtingsmenn- inir m.a. í viðmerk- ingunum. Tríggir fyri- spurningar Í vikuni eru tríggir fyrispurningar settir. Jergen Thomsen hevur spurt løgmann, hvat landsstýrið ætlar at gera við algi- natvirkið á Strondum, um tað ætlar at fyribyrgja, at tekniska útgerðin tekur skaða og um landsstýrið hevur ætlan um at gera nýggjar roynir at skera tara og fram- leiða alginat. Eisini hevur J. Thomsen spurt, hví Teistin ikki verður umvældur i Føroyum, og um landsstýrið hevur kannað henda megu- leikan. Fyrispur- ningur frá F. Isaksen ber á sama borðið. Vilhelm Johannesen: Koyrifrádrátturin er ein táta — bert fáir litrar av bensini Uppskotið hjá landsstýrinum um avmarking av rentufrádrátt- inum í keypssáttmálum hækkar skattarokningina munandi — Koyrifrádrátturin er ein táta. Og ætlaða lækkingin í rentufrá- dráttinum ger, at m.a. hesir, sum skulu koyra til arbeiðis, sleppa at trekkja minni frá, og koma sostatt at fáa væl meira í skatti, enn áðrenn landsstýrið fór at pilka við skattalóg- ina, sigur Vilhelm Jo- Landsstýrið hevur lagt fram uppskot um broytingar í skattalógini. Uppskotini hava verið til 1. viðgerð í løg- tinginum í vikuni. Uppskotini fevna um hækking av barnafrádrátt- inum úr 1000 upp í 1200 kr., ein generellan skattalætta hjá teimum lægru inntek- unum við eini broyting av skattastiganum og eisini skal ein partur av progressiónini í persónsfrádráttinum yvir í landsskattatalvuna. Harafturat skal rentufrá- drátturin uppí keypssátt- málum broytast, soleiðis at rentufrádrátturin verður av- markaður til diskontoina (t.e. rentan hjá danska tjóðbank- anum, sum i løtuni er 11 pst.) og 10 pst., ella 21 pst. Ein onnur broyting skal sleppa fólki, sum arbeiða í menningararbeiði, undan skatti. Mest ein javnføring Landsstyrid metir, at hækk- ingin i barnafrådråttinum og tær generellu lækkingarnar fara at kosta landskassanum 14,6 mill. kr. Hetta skal vera ein kom- pensation — endurgjald — fyri inntøkulogirnar, sum landsstýrið gjerdi seinasta heyst. Hesar tóku 50 mill. kr. frá føroyinginum. Men Vilhelm Johannesen sigur, at hann setir eitt stórt spurnartekin við, hvussu nógv er kompensatión og hvussu nógv er ein javn- fering av skattastiganum. Hann greiðir frá, at tá broytingarnar í skattalógini vórðu gjørdar í 1978, sluppu fólkapensiónirnar undan skatti. Men pensiónirnar eru dýrtíðarviðgjerdar. Tær eru tí hægri í dag og koma undir skatt aftur — Tí haldi eg, at bert er talan um lítla kompensatión, men aftur ímóti um eina javn setan, sigur Vilhelm Jo- hannesen. Kommunurnar fáa minni Um broytingarnar í skatta- talvuni, soleiðis at tær hægru inntekurnar skulu gjalda meira, sigur Vilhelm Johannesen, at sambært hesi broytingini verður kommun- an við sviðið soð. Sum demi nevnir hann eina innteku upp á 230.000 kr. Eftir uppskotinum fær landið 731 kr. meira í skatti, meðan kommunan fær hesa upphæddina minni. — Hesum kann javnaðar- flokkurin ikki taka undir við, sigur Vilhelm Johannesen. Koyrifrádrátturin bert 5—61. av bensini Fyrr í ár hevur legtingið samtykt nakrar skattabroyt- ingar. Ein av hevuðsbroyt- ingunum var hon, at koyrifrá- drátturin skuldi loyvast av nýggjum. Men upphæddin, sum skuldu kunna dragast frá, skuldi ásetast av landsstýr- inum og líkningarráðnum. Upphæddin er kunngjerd: 70 oyru kunnu dragast frá fyri hvenn kilometur. Men tær fyrstu 1500 kr. er ikki heimild fyri at draga frá. Vilhelm Johannesen sigur, at hetta er ein táta. Demi: ein persónur hevur fimm kilometrar til arbeiðis. Ella 10 km. um dagin. 10 ferðir 70 oyru gevur sjey kr., sum hann kann draga frá fyri hvenn dag. Vanliga verður roknað við 231 arbeiðs- degum. Soleiðis kann tilsam- ans draga 1617 kr. frá. Men tær fyrstu 1500 kr. kynnu ikki dragast frá. Eitt stríð um stað Týsdagin var orðaskifti á leg- tingi um uppskot landsstýri- sins at stovna ein studenta- skúla í Eysturoynni. Orðaskiftið var drúgt — og til tíðir hart. M.a. skýrdi Hilmar Kass Eilif Samuelsen at siga ósannindi við vilja. Undir viðgerðini var m.a. upplýst, at orsekin til upp- skotið vóru helistrupulleikar í Hoydelum. Av somu orsek settu fleiri tingmenn spurnar- tekin við, um tað var neyðugt við nýggjum studentaskúla. Orðaskiftið avdúkaði,at tað er eitt stríð um, hvar skúlin skal vera — við Getu- gjógv ella í Runavík. Eystur- oyingar togast um skúlan. Í lógaruppskotinum stend- ur, at skúlin skal leggjast við Getugjógv. Tingmenn vóru sum heild ímóti, at stað er nevnt í lógaruppskotinum. Eilif Samuelsen, landsstýr- ismaður, segði, at landsskúla- fyrisitingin hevur mælt til at Soleiðis eru bert 117 kr. eftir at draga frá fyri eitt heilt ár! Hesar 117 kr. geva ein frá- drátt upp á um 50 oyru um dagin. Um skatturin hjá viðkom- andi er helvt av lenini, fær hann ein skattalætta upp á 25 oyru um dagin. Men van- ligir lentakarar hava ikki so hegan skatt vanliga, soleiðis verður skattalættin uppaftur minni. Kanska bara eini 15 oyru um dagin — ella fyri einar 5—6 litrar av bensini! Skattarokningin verdur hægri Landsstýrið hevur nú skotið upp at minka rentufrádráttin í keypssáttmálanum. Vanliga er rentan 28 pst. í keypssáttmálanum upp á bilar. Landsstýrið mælir til at lækka rentufrádráttin til bert at vera diskontoina og 10 verður 21 pst., sum pst.. ellabert tríggjar fjórðingar av rentuni. Sum demi tekur Vilhelm Johannesen ein persón, sum hevur 10.000 kr. í rentu. Aðrenn landsstýrið fór at eksperimentera, sum Vilhelm málber seg, hevði viðkom- andi ongan koyrifrádrátt. Men hana kundi trekkja 42 pst. av rentunum beinleiðis av skattinum. Hetta gevur 4.200 kr. Nú fær sami persónur ein skattalætta uppá einar 25 kr. um árið. Men tá hetta upp- skotið er samtykt, kann við- komandi bert trekkja tríggjar fjórðingar, 3/4, av rentunum upp á 10.000 kr. frá. Hetta verður 7.500 kr. Av hesum kann hann so trekkja beinleiðis í skattinum 42 pst. Hetta verður 3.150 kr. Leggja vit skattalættan upp á 25 kr. afturat, verður upp- hæddin 3.175. Eftir verandi lóg kann við- komandi trekkja 42 pst. av teimum 10.000 kr., ella sum nevnt 4.200 kr. Taka vit so 3.175 kr. frå 4.200 kr., so fær viðkomandi eina skattarokning, sum er 1025 kr. hægri sambært tí nýggja uppskotinum. leggja skúlan við Getugjógv út frá eini heildarmetan. — Tað er mín ábyrgd sum landsstýrismaður í skúlamál- um, at útbyggingin er í tráð við hesa hugsan. Eilif Samuelsen upplýsti, at landsstýrið er ikki fyri at leggja skúlan við Getugjógv. — Hetta meti eg vera eitt afturstig fyri allan skúla- skapin og leggi ikki navn til at vera landsstýrismaður í skúlamálum, um skúlaskap- urin i Føroyum skal spjadast, segåi Eilif Samuelsen. Uppskotið verður nú við- gjørt í skulanevndini. Pensiónin hækkar nú við 344 krónum 1. apríl hækka pensi- ónirnar hjá feroysku pensiónisturnum við nekrum hundrað krón- um um mánaðin. Týsdagin legði lands- stýrismaðurin í al- mannamálum, Eilif Samuelsen, fram upp- skot til samtyktar um m.a. pensiónshækking- ar. Talan er um fólka- pensiónina og avlamis- pensiónina. Harafturat kemur ein broyting í lógini um sjúkrakassar og barnagjeld. Sambært viðmerk- ingum til uppskotið hækkar vanliga pensiónin til stek við 344 kr. um mánaðin. Eftir hækkingina verð- ur pensiónin 2.662 kr. Pensiónin til hjún hækkar við 604 kr., so- leiðis at pensiónin verð- ur 4.015 kr. Hetta er galdandi, tá báðir hjunafelagarnir hava rætt til pension. Hesar hækkingarnar eru tilsaman mettar at kosta 20,4 mill. kr. Rikiskassin letur 9,9 mill. kr, medan lands- kassin letur 9,3 mill. kr. Kommunurnar lata 1,2 mill. kr. Hækkingin, sum nu fer fram, er hon, sum so nogv er talad og skriv- að um hetta seinasta árið. Serliga hava ting- menn úr andsteðuni fert fram, at hækking- in átti at havt farið fram í fjør. Tå legdi javnadar- flokkurin eisini eitt uppskot fram um pen- siónshækkingar. Fyrrverandi lands- stýrismaðurin, Vilhelm Johannesen, upplýsti tá, eins og hann hevur upplýst fleiri ferðir seinri, at undanfarna landsstýrið hevði sam- ráðst við ríkisstýrið um hækkingarnar og alt var greitt at hækka pensiónirnar. Men uppskotið hjá javnaðarflokkinum varð felt og undir eini umreðu av pensiónun- um í legtinginum fyri stuttum kom fram, at landsstýrið hevði ikki tikið málið upp í ting- ingum við myndugleik- arnar fyrrenn í decem- ber í fjør. 300.000 kr. — so kann koyrast til Fåmarå Eini 300.000 kr. og so er vegurin til Fåmarå koyri- barur. Í Fámará — vestan fyri Vágs bygd, á vestursíðuni á Suðuroynni — er ein bóndagarður við 35 neyt- um og stórum framtíðar- ætlanum. Mjólkarframleiðslan he- vur stóran týdning fyri Vágs bygd, og tí hava teir fýra legtingsmenninir fyri Suðuroynna heitt á tingið um at seta 300.000 kr. av í studningi á fíggjarætlan- ina til at gera vegin lidnan fyri. Í viðmerkingunum um uppskotið til samtyktar siga Atli Dam, Sverre Midjord, Flemming Mik- kelsen og Ove Mikkelsen, at í 1946 fekk Arne Brattaberg dalin Fámará burtur av Prestafest- inum. Eingin vegur var til dalin og alt tilfar o.a. varð fert á mans- og hestabaki. Fyrst í 50-unum fekk Brattaberg játtað studn- ing til vegagerð og síðan er vegurin so gjerdur. Tað nógv hevur hann gjert sjálvur. Men vegurin er ikki góður, og grúsið, sum hann hevur fingið úr tunnlinum í Botni, har el- verkið er, liggur ikki leingi á vegi í brattlendi. Annars verður í við- merkingunum upplýst, at garðurin hevur fingið eitt nýmótans fjós, sum hevur rúm til 22 mjólkneyt. Í dag eru í Fámará 12 mjólkneyt og 23 ungneyt. I fjør var mjólkarfrma- leiðslan 50.000 litrar. Í ár verður hon væntandi 75.000 kr. og í 1984 verður hon 100.000 litrar. Tað eru uppdyrkaðir 75.000 kvm., men væl av lendi er tókt at dyrka upp úr nýggjum til fram- leiðslu av ellum land- búnaðarverum. — Men alt sendur og fellur við einum sámu- ligum vegasambandi, um haldast skal fram við jarðarbrúk í Fámará, eins og allar framtíðarætlanir um landbúnaðin har. Tí er avgerandi, at vegurin verður gjerdur liðugur og asfalteraður, tí verandi vegur er einans ein grót- vegur, sum ikki er koyr- andi á við vanligum ak- ferum, ofta illa nokk við traktori, siga tingmenn- inir í viðmerkingunum.