leygardagur 20. mars 1982síða 4

ónsviðbót £ 50 mill. kr. til vinnulig tiltøk Vilhelm Johannesen: — Tá vit tóku uttan- landslánini græt núverandi løgmaður um skuldina, hver føroyingur hevði, men ofta etur hundur tað, hann havnar Í gjár skuldu menn frá Nordisk Investeringsban- ken undirskrivað lántek una, sum legtingið hevur samtykt. at Feroya Idnadargrunnur og Menningargrunnur Id- narins kunnu taka Samlada lånsupphædd- 1 er 50 mill. kr. Idnadar- skal 5 nedan Menning- hava 35 murin skal hava Undir bert tinginum hevði helm Johannesen úr javnadarflokkinum, orðið Hann segði, at flokkurin tók heilt og fult undir við uppskotinum Men Vilhelm Johanne- Logtingsins umboðsmaður Karin Kjølbro og Jógvan skotið fimm- Sundstein hava upp at seta eina mannanevnd at gera upp- skot til ein Løgtingsins sum skal innlit i føroysku hjå heima- kommunum uppskot varð umboðsmann, hava tyrisitingini stýri og Líknandi lagt fram Stuðulin til fiski- vinnuna minkar Landsstýrið hevur lagt uppskot fram um broyt- ingar í stuðulsskipanini til fiskivinnuna. Pláss verður ikki at umtala upp- skotið gjelligari í dag. Men í hevuðsheitum mælir landsstýrið til ymiskar lækkingar í stuð- linum, m.a. tí árið í fjør royndist betur enn í 1980. Samlaði stuðulin er settur til 185 mill. kr. Í fjør var hann settur til 196 mill. sen vísti á, at tá undan- farna landsstýri = tók uttanlandslán til skipa- bygging. arbeiðsskapandi virki, havnir, vegir o.a., vóru hesi lánini ikki so væl móttikin av andsteð- uni Hann segði, at ell minn- ast. hvussu núverandi løgmadur tá græt um ta stóru uttanlandsskuldina, sum var so og so nog túsund fyri hvenn feroy- ing frå vøggu til grøv Men vit søgdu hetta neyðugt, um vit skuldu út- Henda varð tó vera framhaldandi landið. grundgevingin på yggja sópað burtur, og uttan landslánini vórðu brikslað okkum, ofta hundur tað, hann havnar og ketta tað, hon spyr. Ti nú ger hetta landsstýrið júst tað sama, segði Vil- helm Johannesen. Legtingið samtykti uppskotið við 29 at- kvødum men etur kr. M.a. minkar rakstrar- studningurin vid 7,8 mill kr. og jåttanin til råfiska grunnin vid 10 mill. kr Nakrar småvegis hækk ingar eru eisini Eiga ikki at læra danskt fyrrenn í 4. fl. Móðurmálslærarafelag Feroya mælir í skrivi til Tingið til, at foroysk bern ikki læra danskt fyrr enn í 4. flokki. Í skrivinum sigur fel- agið. at hevuðsuppgávan hjá felagnum er at beta um frálæruna í móðurmál- inum. Sagt verður, at tað er av stersta týdningi, at so trygt steði sum gjørligt verður lagt undir móður- málið, áðrenn tey fara at læra onnur mál. Felagið mælir til eina lógarbroyting. Nú læra bernini danskt frá 3. flokki. SOSIALURIN Atli Dam um luttøku í P.f. Faromar: Hvi kunnu hinir partarnir ikki eisini luttaka við garanti- peningi — Ivast teir í síni ekspertisu, spurdi Atli Dam. Fleiri tingmenn hildu, at peningasterku fyritøkurnar i Faromar áttu ikki at komt sær at komið til landið og bidid um pening — Hví kunnu hinir parta- eigarnir í P.f. Faromar ikki luttaka í trygdini við lutfals- liga líka stórum parti. Ívast teir í síni egnu ekspertisu, spurdi Atli Dam, úr javnaðarflokkinum, tá upp- skotið hjá landsstýrinum um setan av partapeningi í Faro mar var til 1. viðgerð miku- dagin. Atli Dam vísti á, at um framt tær 100.000 kr., lands stýrið skjýtur upp at seta kemur oman á garantera fyri 200.000 kr Atli Dam helt, at projektið hevði sterri styrki, um hinir partarnir eisini luttóku í trygdini. Uppskotið hjá landsstýr- inum fekk misjavna undir- teku Tjóðveldisflokkurin og framburðs- og fiskivinnu- flokkurin mæla heldur til at brúka peningin til vinnuskap andi tiltek her heima Javnaðarflokkurin garantipeningurin Landsstýrið vil sigur seg ivast Alternativir vinnumegu- leikar i Afrika Endamålid at mar i fjør var at skapa alter- nativar vinnumøguleikar Partapeningurin varð settur til 550.000 kr. umframt 200.000 kr. í garantipeningi. Faroe Seafood Trading Co hava teknað seg fyri 150.000 kr., Føroya Fiskiídnaður, Føroya Banki og Sjóvinnu- bankin hava teknad seg fyri 100.000 kr. hvørt. Landsstyr- ið er biðið um at tekna 100.000 kr. í partapeningi og 200.000 kr. í garantipeningi. Faromar hevur saman við J. Lauritsen Holding Co. í Keypmannahavn gjert fyri- reikingar til royndarfiskiskap í vestur-afrikanskum sjógvi út fyri Senegal. Danski stovnurin IFU — Industrialiseringsfonden for Udviklingslandene — sum fíggjar royndarprojektið við 2,7 mill. kr. í láni, hevur verið stovna Faro- við í fyrireikingunum. Ætlan- in er, at Danida seinri skal koma upp í arbeiðið Men treytin fyri virksem inum í Senegal er, at eitt felag við heimstaði í land inum rekur virksemið. Tí hevur Faromar saman við J felagið Dakar Lauritsen stovnað Senegal Seafood í Partapeningurin er 2,58 mill Lauritsen fyri kr. Faromar og J hava teknað sína helvt av 49 pst. av parta hver seg peninginum, meðan ætlanin er at feløg í Senegal skulu tekna seg fyri restini í sep- tember í ár Senegal Seafood hevur leig- að Sjúrð Tollaksson til roynd- arfiskiskap og hann er byrj- aður. Útbyggjast við fleiri tættum Evdnast royndirnar skal virksemið økjast við fiski- skipum, virkjum, flutnings vegum, »marketing« og selu- tólum við tí í hyggju at stýra tær framleiddu verurnar til marknaðir í Gunineavíkini og í Suðureuropa. Tí kann tað koma upp á tal at víðka partapeningin í 1983 upp í 26 mill. kr. Faromar ska! tá seta sín part upp í fimm mill. kr. Luttakarar í Faromar verða teir somu um- framt trý skip. Íroknað er 2,5 mill. kr. í garantipeningi, sum er helvt. Í viðmerkingunum verður m.a. sagt, at feroyski og danski kapitalurin skal sam- virka helvt um helvt. Og at føroyingar ikki bert skulu veita fiskikunnleika, men vera við í ellum virkseminum »sum kunnu standast av teimum fyrstu stigunum í tí- líkum menningararbeidum«. Gongur við síðuna av sær sjálvum Orðaskiftið í løgtinginum um uppskotið var rættuliga drúgt. Hevuðssjónarmiðini : Brennistudningurin helst ikki broyttur Sverre Midjord: Tá talan er um pensionistar verður talað um eftirlit, men tá talan er um stórar stuðuls- upphæddir, verður eftirlit ikki nevnt Tað eru fleiri ójavnar í lógini um brennistudningin. M.a. tá fleiri pensionistar — t.d. syst sama húsi kir búgva Einki »fantilsi«e er heldur á hver fær pensi ella ikki. Tad er við pensionsvid marKinum nki eftirlit bótini Hetta vildi Hilmas Kass vera við, tá uppskotið hjá landsstvr m um brenni SOGN ; SÚ i dagin Sjal urir rl ingar ft jr ett Hesi orðini fingu ikki góða mótteku. Sverre Midjord: — Hverja ferð talan er um pensionistar, so verður talað um eftirlit. men tá talan er studulsupphæddir, tá verður ongatíð talað um eftirlit! Adolf = Hansen Hilma um stórar stuðul, tá verður ikki talað um misbrúk. tóku allir flokk- arnir undir við uppskotinum hjá landsstýrinum um brennistuðul til pensionistar, Annars men Vilhelm Johannesen mælti til at hækka stuðulin ur 1200 kr., sum er tað sama i p t Ni, sum har Y « DK á Kioll Adolf Hansen helt, at upp- skotið visti, at landsstýrð gekk við síðuna av sær sjálv- um. Hann hevði einki ímóti at seta í arbeiðsskapandi tiltøk, men hann helt tað vera ov- boðið, at hesar fyritøkurnar komu til landsstýrið at biðja um pening Hans Marius Joensen vísti á, at fiskafyritøkur við før- oyskum kapitali vóru bygdar i Danmark. Onglandi og Grenlandi, men at so at siga eingir foroyingar vóru í vinnu har. Hann mælti heldur til at brúka peningin í Feroyum Sambært Hans J. Joensen tekur tjóðveldisflokkurin ikki undir við uppskotinum. Jergen Thomsen segði, at javnaðarflokkurin var iving- arsamur. Jógvan Sundstein vísti á, at føroyingar hava bert fiski- vinnuna at líta á. Hann segði, at hon var einstáttað. Hetta hevði skapt trupulleikar. Hann helt, at her vóru alter- nativir meguleikar, sum áttu at roynast Sverri Midjord spurdi, um Chaldur í gagnlig fyri góðskingin hjá Aberdeen feroyingin var Professionellar royndir Pauli Ellefsen segði, at eydnaðist hetta projektið, var talan um fleiri skip og nógv arbeiðspláss. Hann segði, at í mun til royndirnar í fjør, vórðu hesar royndirnar gjørdar av pro- fessionellum monnum. Í fjør vóru royndirnar meira parta- politikkur, segði løgmadur. — Skulu vit gera okkum vónir at fáa nakað burturúr, mugu royndirnar gerast av professionellum fólki. Her hava vit eitt felag við hópin av royndum. Pauli Ellefsen upplýsti m.a., at eydnaðist royndin ikki, misti landskassin 300.000 kr. Annars segði log- maður, at í fjer hevði landið brúkt fimm mill. kr. til royndarfiskiskap, og meira undir við honum. Vilhelm Johannesen mælti eisini til at geva teimum, sum ikki fáa pensiónsviðbót, men bert grundpensión, tí tey hava arbeiði kanska bert okkurt smávegis — hálvan brennistuðul. Men hesum tók eingin undir við. Hildið varð, at hetta fór at vera ov tungt av umsita. Eisini varð víst á, at nogvir pensionistar forvinna Vilhelm Jo n å fyribrigdi, tá ini kom jer pensionistar búgva enn tað, men einki var komið burturúr. Ove Mikkelsen fýltist á, at Føroya Fiskasøla setti fiska virkir á stovn uttanfyri Fer oyar í kapping við feroysk virki. Ove , Mikkelsen mælti staðin til at brúka peningin til nýggjar veiðihættir og góðsking í Feroyum. Hant sammetti hetta tiltakið við Nordafar, »sum fiskasølan tjenar tjúkt upp á, meðan tað almenna skal spjaða tríggjar milliónir til árliga“, sum hann segði og spurdi, um hetta var tað borgarliga alternativið. Hví ikki 300.000 kr. í partapeningi Atli Dam segði seg eisini vera ivingarsaman. Hann helt, at hesar 100.000 kr. komu kuns tugt fram, tí tær 200.000 kr garantipeningi koma omaná Eisini helt hann tað vera eitt misálit á projektið, at heinar fyritøkurnar ikki luttóku garantipeninginum. Atli Dam spurdi eisini eftir eini frågreiding, hví 200.00 kr. skuldu standa sum ga rantipeningur, og hvi ikki landsstýrið setti í staðin 300.000 kr. í partapeningi Í hesum sambandi spurdi hann, um tað bert var páskot ið hjá Paula Ellefsen, at land- sins partapeningur í feløgum ikki skal fara upp um 20 pst sum er orsekin til, at 200.000 kr. skuldi vera garantipen- ingur og 100.000 kr. parta- peningur. Hann helt, at um so var, so vóru vit komin til tað, vit skuldu melda pass. Pauli Ellefsen svaraði ikki spurningunum. Hilmar Kass tók undir við áskoðanini hjá Atla Dam um, at hini felegini áttu eisini at luttikið við garantipeningi. Annars helt hann, at hetta var eitt gott uppskot um menningararbeiði. Málið varð beint aftur í figgjarnevndina. saman. Medan hjun bert fåa ein brennistudul, fåa t.d. systkin, sum bugva saman, hver sín stuðul. Vilhelm Johannesen vísti á, at hetta kundi skapa ónegd. Tað hildu Jógvan Sund- stein, Karin Kjølbro, Hilmar Kass og Eilif Samuelsen eis- ini, men tey mæltu frá at broyta hetta. H. Kass fanst serliga at ti. at pensionistar kundu for vinna nógv uttan at pensiónsviðbótina Málið er nevndina missa sos1alu beint i