hósdagur 15. apríl 1982síða 7

Hvat dámar tær uppskotið um barnsburðar- orlov? Katrin Petersen: Tað er væl, at vit fáa betri viðurskifti fyri foreldur við smáun børnum, otið p i og her er ppst hjá javn stig á rætta vegnum Betri hevði verið, um annað av foreld- runum kundi verið heima hjá barninum í eitt ella hálvtannað ár. Í hesum tíðar- skeiði skuldu tað av foreldrunum, sum var heimagangandi fingið len frá tí almenna, tí sum nú er, kunnu tey ikki vænta at fáa børnini trygt ansað. Arngerð Jeensen: — Hetta uppskotið dámar mær væl. Ser- liga væl nøgd eri eg við greinina, at pápin eisini verður tikin við í uppskotinum. Bert haldi eg, at tað er ein vansi, at foreldrini skulu so tíðliga aftur til arbeiðis. Tá ung- fólk, sum fáa bern oftast skulu byggja hús, so verður ikki lætt at fara i orlov, um ikki fíggjarliga grundarlagið er til staðar. Júst ung for- eldur hava fyri neyð- ini, at fáa loyvi at vera saman um barn- ið, og so er tað spell, at tað verður bú- skaparsteðan, sum avger hetta. Eivindur í Gongini: — Eg haldi ikki nógv um, at uppskotið um at pápin skal fáa orlov í fýra tær sein- astu vikurnar áðrenn mamman fer til ar- beiðis aftur. Hetta er júst tann tíðin, tá mamma og barn hava meira brúk fyri hverj- um eðrum, og tá mamman t.d. eisini skal geva barninum bróstamjólk, er tað ikki júst til gagns fyri barnið, um foreldrini skipa seg soleiðis. Kortini vildi eg hildið, at um pápin skal takast við í barnsburðaroriovini, so átti hann at farið í orlov, seinastu tíðina áðrenn mamman eigur, so hann kann stuðla og lætta um hjá henni í heiminum. Kommunur koma ikki í figgjarligt oføri Kvøldskulin er eitt virksemi id flest ell fólk og ikki minst polittikarar úr ellum flokkum meta høgt og hava stóra virðing fyri. Tann frítíðarundirvísing. ið fer fram í dag. sum ikki einans er frí- tíðarundirvísing í vanligari merking, men eisini lutvís má koma undir merkingina serstek frítíðarundirvís- ing og ikki minst frítíðarvirksemi, er grundað á lóggávu frá 1935, ið kom í staðin fyri lóggávu frá 1930 um ung- dómsskular og kveldskúlar. Upp- runaliga er kveldskúlaskipanin eldri enn so. Men galdandi lóg heimilar als ikki serstaka frítíðarundirvísing og fritid- arvirksemi og heldur ikki ein ógvu- liga stóran part av tí, ið í dag verður hildið rímiligt at koma undir frítíðar- undirvísing. Tær broyttu umsteðurnar og vaks- andi tervurin á frítíðarundirvísing og frítíðarvirksemi hava ikki einans gjert, at henda skipan, ið skjótt hevur fimti ár á baki, hevur verið tolkað ógvuliga rúm, men eisini økt um tervin á eini nýggjari frítíðarlóg. Longu fyri tíggju árum síðani setti landsstýrið eftir tilmæli frá skúla- stjórnini ein arbeiðsbólk, sum skuldi gera uppskot til eina nýggja frítíðar- lóggávu. Eisini fór Feroya Skúlastjórn fyri skjótt tjúgu árum síðani undir at gera frítíðarlóggávuna tíðarhósk- andi, tá ein nevnd legði eitt álit fram hesum viðvíkjandi. Fleiri ferðir hava uppskot í ymsum sniði verið løgd fram, men ikki hevur eydnast at fingið meiri Í dag: Finnur Johansen, mentanevnd Tórshavnar býráðs formaður í luta fyri teimum. Á hesi tingsetu hevur landsstýrið lagt fyri legtingið uppskot til nýggja lóg ið er grundað á nevndarálit við- víkjandi frítíðarundirvísing v.m. frá summarmála 1979. Henda lóg, verður hon samtykt, vil, hóst hon ikki kann sigast at vera so ógvuliga víðgongd, gera tað virk- semi, ið nú fer frma, legligt. Sum nýggir tættir eru serstek frítíðar- undirvísing, ið kommunurnar fáa fullan studning til og frítíðarvirk- semi har kommunurnar partur verður minni enn fyri almenna frí- tíðarundirvísing. Móttekan, lógaruppskotið hevur fingið, er ymiskt. Ein stórur partur freist um tað, meðan onnur, um tey ikki eru ímóti, so eru ivasom. Iva- málini eru sum heild um hverjar fíggjarligar avleiðingar lógin fer at hava, einamest fyri kommunurnar. Feroya Kommunufelag mælir frá at samtykkja uppskotið, tí teir meta, at tað vil fera kommunurnar út í fíggjarligt óferi. Ofta eru tað tervandi upplýsingar, ið fáa fólk til at ivast, og tí má tað vera rætt, tá Tórshavnar býráð hevur biðið landsmyndugleikarnar um fund til tess at fáa greiði á, hverjar fíggjarligar avleiðingar lógin fær fyri kommununa. Tað ber ikki til her at viðgera lóg- aruppskotið út í æsir, men trivið skal vera leysliga í nakað av tí, ið fær fólk at vera ivasom. Eftir galdandi skipan er undirvis ingin ókeypis, tó kunnu næmingarnir gjalda eitt innlimingargjald. Hetta VV NN + 4 gjald má ikki brúkast at gjalda undirvísingina við, men einans til at keypa útgerð fyri. Tað eru kommun- ur. ið koyra hetta gjald í egnan lumma, og soleiðis brúka tað at gjalda undirvísingina við. Hetta er klárt í stríð við lógina. Sambært uppskotið skulu næm- ingarnir gjalda eina hóskandi sam- sýning fyri undirvísingina. Kommunan fær eftir galdandi skipan studning, ið er 70'% av lærara- lønunum og sum ikki mugu brúkast til annað endamál. Í lógaruppskotinum er roknað við 50% í studningi, men har afturímóti fevna tær studningsheimilaðu út- reiðslurnar eisini um aðrar rímiligar útreiðslur enn einans læraralenir sum higartil. Kommunurnar hava skyldu til í tí vavi, ið tørvur er á, at seta á stovn serstaka frítíðarundirvísing, ið kann enda við góðkendari roynd ella próv- teku. Hetta kann t.d. vera fyrireik- ingarskeið til HF, dugnaskapsskeið í sigling, motorpassing o.s.fr. Stud- ningur verður latin til allar góðkend- ar útreiðslur av hesi undirvísing. Um frítíðarvirksemi sum viðvíkur ungdómsfelegunum skjytur arbeiðs- bólkurin m.a. upp. at tað einstaka felagið eigur at gera eina fíggjar- ætlan, sum kommunan og lands- skúlaráðið skulu góðkenna. Felagið sjálvt eigur at útvega 20% av hesi figgjarætlan, meðan kommunan letur 80 Kommunan fær 50 i studningi av góðkendu útreiðslunum til fritidarvirksemi. Vert er at leggja merki til, at kommunan skal góð kenna fíggjarætlanina, áðrenn hon fær gildi og at lenin hjá leiðarum fyri frítíðarundirvísing ikki er meira enn stívur helmingur av lenini hjá lær- arum við frítíðarundirvísingina Tað verður av fleiri víst á, at eftir nýggju skipanini kunnu lands myndugleikarmir áleggja kommun- unum størri útreiðslur og at hetta ikki kann vera rætt. Til hetta er at siga, at neyvan nakar fer at åleggja Havnar kommunu og flestu eðrum kommunum í Feroyum stórvegis sterri virksemi, men tá ein kommuna við útvið túsund íbúgvum nærum einki virksemi hevur á hesum eki er tað ikki annað enn náttúrligt, at myndugleikarnir áleggja henni at seta á stovn frítíðarundirvísing og frítíðarvirksemi. Víst skal vera til viðmerkingarnar í uppskotinum til rammulógina har tað stendur, at innihaldið og vavið av undirvísingini og virkseminum veldst um fíggjarligu orku kommun- unar og tervin á staðnum. Hvat útreiðslur til frítíðarvirksemi viðvíkur mugu vit hava í huga, at ein heilt stórur partur av tí studningi, ið latin er til Kveld- og ungdómsskúlar., ikki er farin til undirvísing, tí ein stórur partur í veruleikanum hevur verið frítíðarvirksemi Tað man tó neyvan vera nakar, ið hevur hugsað sær at skipanin ikki kostar, men tað er kommunan sjálv ið ger av, hvussu henda upphædd skal vera. Og so er ikki at stór gloyma øll tey, ið fáa gleði av hesi skipan = = = Arbeiðsloysisstuðulin rem - ipct pct Í b t 70 t 1956 39 3 1967 53.3 | er er um ps = 1957 40 5 1968 575 | 1958 38,4 1969 59,2 | Arbeidslovsisstudulin hevur 1 eigur at få S 13] | 195 22 970 2 | ; i F og 1960 39 8 1971 64,4 i Jákup Lindenskov, fólka- leingi verið miskendur i enn niggju ti jartar 1961 38 2 1972 716 | tingsmaður, vísir í politisku |“? borgarligu pants y Fen! så ma 1962 39,4 1973 745 viðmerkingini á, at studulin til — "Tnum Og teir blúgvast ikki n arbeiðsioysinum: I 1963 40 1 1974 72 2 arbeiðsleys er sjáldan 90 pst., m"''9 sleingja Um Se. at ey Hes AÐ munand 1964 40.4 1975 70.8 sum so ofta verður sagt. mangur heldur vil liva a Og haraltrat megu dagpe 1965 40,7 1976 69.5 udnin In a Z (0 ip] k 1956 411 1977 70.3 irbeidi i rin. Sosiali gr k ? ... I Fólkatinginum hoyrir gal - politisk mangan tikið til »at komas hvorki 8 } umleið . må misbrúkinum til livs« på er veruliga vidmerk- at arbeiðsloysisstuðulin må ð< undir arbeiðsloysinun Grundlógin er sera greið, tá Í minkast úr 90 niður í 80 sekstiårunum varð studulin hon talar um at tryggja pri menvellet bør det æbes sjålvt um bæði hesi tølini bert um 40% í mesta lagi vata ognarrættin, men heldur at enhver ibejdsduelig liggja langt frå veruleikatøl Seinastu 23 árini hevur lidilig, tá rett verður um rætt- borger har mulighed for ar unum. stuðulin í Danmark verið: in til arbeiði. Í grein 75 Framhald á síðu 8 7 if er