leygardagur 1. mai 1982síða 10

Leygardagur 1. maí 1982 Ringt hjá ungum at fáa arbeiði — sigur formaðurin í Havnar Arbeiðs- mannafelag, Karl Johansen, í samroðu við Tíðindablaðið Scsialin Hvussu er steðan á ar- beiðsmarknaðinum í ár í mun til í fjør ? Í januar og februar merktu vit eitt vist ar yeiðsloysi millum menn, sum vildu vera í arbeiði fler tyri- fingu vit rningar frá monnum. Og hesa somu tíðina var lítið arbeiði á Baccalao a helvtin av tí van Er so einki arbeiðs loysi í løtuni? Eg sigi ikki, at tad r. Tað finst altíð arbeiðsloysi, einki € eitt VISt men haldi ikki, at tað er nakað arbeiðsloysi mill- n menn, sum plaga at hava arbeiði Hví veit eg ikki Men kanska tað er tað, at tey ungu ofta ganga í skúla, til tey eru 17, 18 og 19 ár og hava ongan tíð arbeitt. Tað vísir seg fyri mær, at arbeiðsgev- arar ikki eru serliga glað- ir at taka ungar dreingir, hava rovnt at hava arbeiði sum neant um ongantíð Hækkingarnar hverva í tolli beinanvegin I fjør hækkaði tíma- lenin við 1,25 kr. og í ár hækkar hon við 1,21 kr Er virðið minkað í mun til prísgongdina annars — Virðið er í hvussu er ikki vaksið. — Kann hugsast, at tit so fara at seta størri løn- arkrev næsta år? — Spurningurin er, um tað loysir seg at seta nekur lenarkrev. Hækk- ingarnar verða etnar skjótari upp, enn vit fáa lenina. Hverja einastu ferð lenin hækkar, fer hon avstað aftur í tolli og skatti. Hetta kunnu vit ikki góðtaka. Lívstrygging — Á seinasta aðalfundi samtykti Havnar Ar- beiðsmannafelag at tekna eina lívstrygging ? — Tað var soleiðis, at felagið rindaði 10 kr. av limagjaldinum til eina lívstrygging. Henda gav í dag 3.500 kr. til eftirsit- andi einkjuna Vit mettu, at hetta var ikki til rættuliga stóra nyttu. Tí kallaði nevndin ein tryggingarmann til ein fund, tí vit vildu antin gevast ella fáa eina lík- inda trygging. - Vit kundu fáa eina trygging upp á 100.000 kr. fyri 250 kr. um árið Hækkaðu vit limagjaldið við 100 krón- um og lótu tær fara bein- leiðis í eina trygging. og felagið tók hinar 150 kr. fyri limin gjøgnum eitt- prosents-gjaldið, hildu vit tað vera eina forsvar liga trygging Hesa ætlan løgdu vit fyri aðalfundin. Aðal- fundurin samtykti upp- skotið við stórum meiri luta. Eftirlønar- trygging — Hevur arbeiðsmanna- felagið nakrantíð hugsað um at stovna eina ar- beiðsloysistrygging ? — Tað hava vit ikki, men felagið hevur álagt nevndini at kanna megu- leikarnar fyri at skipa eina eftirlonartrygging. Tankin er hann, at tá ein arbeiðsmaður heldur upp at at arbeiða 67 ára gamal og fær fólkapensi- ón, skal hann kunna fáa eitt ískoyti frá arbeiðs- mannafelagnum. Men fyri at fáa eina slíka eft- irlønartrygging, mugu vit helst hækka prosent- gjaldið, og vit halda eis- ini, at arbeiðsgevarin skal rinda ein part: av tryggingini. — Vit hava tosað um arbeiðsloysistrygging, men málið hevur ongan- tíð verið so aktuelt, at vit hava lagt eitt ynski um eina slíka fyri tingið. Merf verður tað soleiðis, at arbeiðsloysið fer at halda á, fara vit at krevja eina arbeiðsloys- istrygging. Såttmålin verður hildin — Tá arbeiðsloysi er, kann henda, at lenin verður = trýst niður. Hvussu verður sáttmál- in annars hildin ? — Vit hava ikki hoyrt nakað um lenartrýst Hjá summum arbeiðs- Lønar- hvørja Karl Johansen hækkingin fer ferð avstad afturi tolli og skatti gevarum knípur tað við organisatiónsspurningi- num. Í sáttmálanum stendur, at arbeiðsgev- arar skulu bert taka lim- ir hjá okkum til arbeiðis. So skal maðurin sjálv- andi vísa eitt loyviskort — at hann er limur og at hann ikki skyldar. Hetta fara nógvir lætt um. Men aðrir ansa ógvuliga væl eftir. — Í fjer fingu tit eina uppsagnarfreist. Verður hon hildin ? — Eg veit bert um eitt dømi, tá uppsagnar- freistin ikki er hildin. Tá vit vendu okkum til ar- beiðsgevaran, sum ikki visti av hesum, tók hann mannin aftur í arbeiði. — Hvussu gongst við álitismannaskipanini ? — Ikki av tí allarbesta. Ofta vara arbeiðspláss- ini stutt. Tá álitsmaður er valdur, er arbeiðið kanska longu liðugt. Men á teimum stóru ar- beiðsplássunum finst skipanin. — Er torført at fáa menn at taka starvi.sum álitismaður upp á seg? — Tað vísir seg, sum eingin vil vera álitismað- ur. — Er hann ov illa vard- ur? — Meguliga er hann ikki nóg væl vardur, men ofta hevur álitismaður líka nógvar trupulleikar av sínum egnu, tí teir ganga á hann í tíð og úr- tíð — ofta um ting, sum einki hava upp á seg. Hetta meðir mannin og hann tímir ikki og sigur seg frá, sigur Karl Jo- hansen. Í. mai — fyri friði og arbeiði Ikki er alt av tí ónda, ið komið er úr Amerika. Upprunin til 1. mai-haldið er nevniliga at finna innan tað amerikanska fakfel- agið American Federation of Labor, við tað, at teir árið 1888 samtyktu, at Í mai 1890 skuldu seta fram kravið um 8 tímar arbeiðs- dag. Málið kom eisini fyri á fyrstu stevnuni hjá 2 Internationala árið 1889. og úrslitið varð, at 1. mai 1890 kom at verða fyrsti altjóða arbeiðarasolidari- tetsdagurin, og allastaðni varð kravið um 8 tímar ar- beiðsdag sett fram. Eitt tí- líkt krav vildu myndug- leikarnir ikki uttan víðari góðtaka og førdi hetta í fleiri forum til blóðigar samanbrestir, har mynd- ugleikarnir sendu løgregl- una eftir kravgongufólku- num Arbeiðaradagurin hevur síðan verið hildin á hvørj- um ári um stórar partar av heiminum. Í nógvum lond- um varð og er dagurin bannaður, tí tey unna ikki arbeiðarunum teirra rætt- indi. Eisini hevur dagurin verið og verður misnýttur av summum styrisløgum, t.d. kann nevnast, at nazistarnir í 1933 í Týska- landi hildu dagin sum ein klassasamarbeiðsdag alt meðan politiskir og fak- ligir leiðarir antin vóru av- rættaðir ella sótu í konsen- tratiónslegum. Í Kystur- europa er dagurin ikki at rokna sum ein arbeiðara- dagur heldur, við tað, at stýrini har misnýta dagin og brúka hann sum tjóð- skaparligan hernaðar- framsýningardag. Friður og arbeiði 1. mai 1982 hevur arbeiðararerslan í norrenu londunum valt sær sama heiti og krav til dagin: Friður og arbeiði. Arbeiðararerslan í norr- enu londunum vil við hesum heiti og kravi vísa sína andstygd yvir fyri dubbingarpolitikkin hjá stórveldunum, og tí borg- arliga búskaparliga poli- tikkinum, ið hevur noytt fólk í milliónatali út í arbeiðsloysi. Friður fyri øll ST lýsti á sinni 70'ini sum altjóða avvápnaðarárini Úrslitið varð tó tað øvugta. Hesi árini góvu i staðin heiminum nýggj. sterkari og óhugnaligari oyðingarvápn. Talið á kjarnorkuleðingum í dag liggur væl oman fyri tey 60.000, t.v.s., at kjarn- orkuveldini nú kunnu oyða jørdina 40 ferðir Kravið Norðurlond Kjarnorkufrí eisini umfat- andi Føroyar, Ísland og Grønland fær størri og sterri undirteku av norrønu fólkunum. Hetta krav er eitt tað fyrsta stigið í kjarnorkuav- vápnaðinum umfatandi eisini onnur eki í Europa. Tað ber ikki til longur at sita hendur í favn og bert bíða, meðan dubbingarør- skapurin hjá stórveld- unum ferir okkum nærri undirgongd jarðar, ragna- roki Kravið um frið og av- vápna er ikki bert at hoyra í norrenu londunum, men um allan heim, í Eystur- europa og Sovjetsamveld- inum eisini, sjálvt um leið- ararnir har royna at keva allar rørslur, ið ikki bein- leiðis lýða boðini frá myndugleikunum. Í USA sleppa Reagan og hansara krigsgredingar heldur ikki undan eini virknari friðar- rerslu Tiltøk at fáa fridarrørslu at virka eisini í Føroyum eiga at verða stuðlaði. Arbeiði til allar hendur I Feroyum eru okur nú aftur farin at merkja fylgjurnar av teim steð- ugt afturvendandi kapita- listisku buskaparkrepp- unum. Eina harðast merk- ist hetta hjá ungdóm- inum, ið á henda hátt merkir, at ikki er brúk fyri honum, og vandi er fyri at samfelagið fær eitt heilt ættarlið av taparum. Kvinnurnar merkja eisini væl, at krepputíðir eru, nú er ikki longur brúk fyri teirra arbeiðskraft sum í búskaparligum góðum tíðum. Galdandi er, at sterri og sterri partar av okra fólki merkir fylgjur- nar av búskaparligu niður- gangstíðunum og so har- afturat tann manglandi viljan í hesum borgarligu alternativtíðum yvirhevur at fremja arbeiðsfrem- jandi tiltøk. Altjóða rættvísi 1. mai er altjóða arbeiðar- solidaritetsdagur, tí er tað ein sjálvsagdur lutur, at nevnt verður, hvussu fólk ymsastaðni berjast fyri frælsi og rættvísi, í móti kúgan og fåtækradømi. 2/3 av heimsins íbúgv- um lida hungur og hall Hvønn dag doyggja 80.000 bern orsakað av skeivari og ov lítlari feði. Í mun til tey livir tann eini triðingurin, sum okur eru ein partur av, í erandi yvirflóð Nu fyri stuttum var eitt uppskot um menningar- hjálp fyri í legtinginum, men eisini hesaferð vísti borgarliga alternativið sítt sanna andlit at nera um seg sjálvan og hini um rest. Neyvan er tað teim leiðandi innan borgarliga alternativið komið til hugs, at fram- tíðar politikkarir í 3. heim- inum kanska skulu taka stødu til at veita okra eftirkomarum menningar- hjálp. Hverjar próvgrund- ir skulu teir nýta fyri at sannfera teirra fólk um, at teir eiga at veita menn- ingarhjálp til Europa og Amerika. Okra solidaritetur eigur at rekka ellum teim, sum dag og dagliga stríðast fyri frælsi og rættvísi. Tað verið seg um talan er um El Salvador, Turkaland, Afghanistan ella Polen. Í hesum londum vísa stór- veldini sítt verunliga kúg- anarlyndi við antin bein- leiðis ella óbeinleiðis lutteku í at halda fólka- viljanum niðri. El Salvador Frælsisstríðið i El Salva- dor er eingin ætlan um kommunistiska yvirteku, sum heykarnir í Washing- ton royna at billa fólki inn, men eitt ynski um rætt- vísi og demokrati. Í fræl- sisstríðnum luttaka poli- tiskir bólkar líka frá langt til vinstru og yvir um miðjuna. Tað sum skuldi eitast at vera eitt demo- kratiskt val, var bert eitt val í millum hegrasektir, har vóru ikki aðrir møgu- leikar. Polen 13. desember í fjør var ein vónbrotisdagur fyri teir