hósdagur 27. mai 1982síða 6

Førfinn Sraith låbyrgd) Blaðfólk: Høgni Djurhuus, Dagny Joensen, Jóhann Mortensen og Jan Miller Uppseting : p/f sosiaturin. Prent: p/f pressan 1981 i { [| nia Ás BILL RACGUN AA KNI sver: p/f s0si8sturin Fyritaksstjóri og blaðstjóri ýsingar: Árni Joensen | beer f — oddagrein | | | | Í SEINASTA blaði høvdu vit prát við annan av javnaðarmonnunum í býráðnum í Havn, Jákup Suna Jacobsen, har hann helt, at um samarbeiðið í verandi samgongu í býráðnum ikki batnaði, var einki annað at gera enn at upploysa hetta samarbeiðið heilt. Orsøkin er er, sambært Jákup Suna, at fram- ferðarhátturin hjá borgarstjóran- um hevur verið til miklan ampa fyri samarbeiðið. Borgarstjórin er dominerandi og gongur í mongum førum uttan um hinar limirnar í Somuleiðis Jákup Suni vera við, at borgar- stjórin vil reka kommununa sum eina forrætning, sum ger alt upp í samgonguni. krónum og oyrum. góðan > politikk. av hesum. SPURDUR UM tad góðar møguleikar at seta nýggj arbeiði í gongd, tá ein er formaður í teknisku nevnd, sigur J. S., at tað tykist vónleyst at føra ein skila- Borgarstjórin hevur sett sær fyri at spara, og letur øll nýggj projekt bjóða út til privatar fyritøkur ístaðin fyri at fólkið hjá kommununi tekur sær NÚ ER Jákup Suni ikki ein maður, Postsmoga 76, 3800 Argir, telefon 11820 Forrætningin Tórshavnar Kommuna sum er vanur at loypa framav, og einki er at ivast í, at hann kann standa við tað hann hevur sagt. Vit kunnu bert undrast á, at sami skili. vildi AT BORGARSTJÓRIN vil kommununa sum eina forrætning møguligt, forrætningsprinsipp tå tad snyr seg um kommununa, vånaligt eftir okkara tykki. At hann m.a. heldur, sum vit í sein- astu oddagrein numu við, at tað ikki er ein kommunal uppgáva at leggja seg út í vinnuligar spur- ningar, serliga tá vit hava tey mongu ungu arbeiðsleysu í huga, kann als ikki góðtakast. At hann Jákup Suni og aðrir við honum í býráðssamgonguni hálvtannað ár gingið við hesum hava latið reka hansara men er ógvuliga gongur uttan um hinar limirnar í samgonguni kann sjálvandi heldur ikki gevur ikki góðtakast. MEN SAMSTUNDIS mugu vit ásanna, at borgarstjórin í Haynini illa fær stýrt kommununi bert við síni eini atkvødu. Hann situr sum borgarstjóri tí hann hevur eina samgongu aftan fyri seg. Og so leingi hendan samgongan hann gera sum hann vil, ivast vit letur eitt sindur í hvgr hevur ábyrgdina. Borgarstjórin ella hinir í gonguni. sam- Danska stjórnin syndabukkur hjá sambandsflokkinum Fyrsta árið landsstýrið sat í Tinganesi borgarliga kostaði tað feroyskum fólka-, avlamis- og einkju- pensionistum 18 mió. kr. Tann i. oktober 1980 gjørdi undanfarna lands- stýri semju við 'ríkis- myndugleikarnar um at tær feroysku pensiónirnar skuldu hækka við tilsam- ans 18 mió. kr. og ætlanin var at hesar hækkingar skuldu fáa gildi frå 1. april 1981 Danska stjórnin setti beinan vegin sín part av meirkostnaðinum ella 9 mió. kr. á fíggjarlógina fyri 1981. Her heima fingu vit sum kunnugt legtingsval og síðani eitt nýtt lands- stýri. Tað borgarliga alternativið kom á stjórnar- pallin. Og alternativið segði korta nei til at hækka pen- siónirnar fyrr enn í fyrsta lagi frá 1. apríl 1982. Hetta kom fram i svarinum . frå Eilif Samuelsen, lands- stýrismanni, tá undirritaði setti honum ein fyrispurn- ing á tingi longu í januar 1981. Tað, sum legtingið skuldi gera í hesum máli, var fyri tað fyrsta, at seta feroyska partin av meirútreiðslunum ella 9 mió. kr. á fíggjarlóg- ina og fyri tað næsta, at viðmæla yvir fyri donsku stjórnini, at neyðug lógar- uppskot vórðu legd fyri f fólkatingið. Men samgongan á tingi vildi hverki tað fyrra ella tað seinna. . I vetrartingsetuni 1981 legði javnaðarflokkurin málið fram á ting. Men tað fall. Ongin av samgongu- monnunum tók undir við tí. Vit legdu sama mál fram aftur í ólavsekutingsetuni 1982. Men tað fekk somu lagnu ta ferðina. Og dansk- ir myndugleikar hoyrdu hverki orð ella gið aftur í hesum máli fyrr enn í december 1981 ella heilar 14 mánaðar eftir at um- redda semja varð gjørd og 11 mánaðar eftir at alterna- tivið tók við. Í Danmark gongur fíggjarárið frá 1. januar til 31. desember. Tá danska fíggjarlógin fyri 1982 varð løgd, og tað er helst hent eina ferð á heysti í 1981, varð steðan tann, at feroyskir myndugleikar hevdu ikki klovið í tvey um ta gjørdu semjuna í meira enn eitt heilt år og at løg- tingið tvær ferðir í einum ári hevði felt uppskot um at hækka pensiónirnar. Og sjálvandi metti danska stjórnin at semjan nú var fallin burtur og setti tí ikki peningin aftur á fíggjarlóg- ina fyri 1982. Ella hvussu kann ein donsk stjórn vita, at tá Pauli, Eilf, Johannes Mar- tin, Eli og aðrir samgongu- tingmenn í Feroyum — ja, ein heilur meiriluti á Føroya Legtingi ikki tekur undir við einum máli, so skal tað Framhald á síðu 10 Nr. 46 — 27. maí 1982 Pólski arbeiðaraklassin fyrimynd fyri arbeiðara- klassan í Føroyum Neyvan nakrantíð áður hevur stríðið hjá arbeið- araklassanum nekrum landi fingið so legna við- gerð av føroysku vinstra- rersluni sum stríðið hjá ar- beiðaraklassanum í Pól- landi undir leiðslu av fak- felagnum Solidarnosc. Felagið »Føroyskir So- sialistar« hevur i målgagn- inum »Framanum« enn ikki vidgjørt klassastridid i Póllandi, hóast allar teir herðu samanbrestirnar har í landinum, og hóast fakfelagið Solidarnosc varð sett á stovn fyri meira enn hálvum eðrum ári síðan, og hóast Her- naðarmegin tók valdið har í landinum fyri meira enn fýra mánaðum síðan! Felagið »Oyggjaframi, foroyskir marxistar-lenin- istar« hava haráfturímóti lagt áherðslu á i målgagn- inum »Arbeidinum« at stempla Solidarinosc sum eitt reformistiskt og borg- arligt fakfelag (sum hevur havt alt valdið i Poåll- andi!!!) — og sum tess- vegna skal mótarbeiðast. Felagið »Kommunis- tiskir Utisetar« er einasta felagið innan feroysku vinstrarersluna, sum higartil hevur talað fyri stuðli til pólska arbeiðara- klassan og fakfelagið hansara Solidarnosc. KOMM.U. metir ikki pólsku samfelagsskipan- ina at vera sosialistiska, men ein harræðisskipað og felagið metir tess- vegna, at allar demokrat- iskar og sosialistiskar rerslur í Póllandi, sum venda sær ímóti valds- harrunum har í landinum, mugu stuðlast. Síðan pólsku valdsharr- arnir komu til valdið eftir seinra heimsbardaga hevur arbeiðandi fjøldin í Póllandi = stríðst fyri øktum persónligum og politiskum frælsi, fyri betri lenar- og sosialum viðurskiftum. Arbeiðandi fjøldin í Póllandi hevur skipað síni egnu felog til at samskipa stríðið ímóti valdsharrunum. Felegini hava verið mong, og tey hava ment seg gjøgnum hart og ofta blóðugt stríð fyri tann 31. august 1980 at enda sum ein 10.000.000-stórur skarði í fakfelagnum Solidarnosc. Tann 31. august 1980 fekk arbeiðandi fjeldin í Póllandi veruliga sett tíð- armark í pólskari, ja, euro- peiskari segu í nýggjari tíð. Arbeiðandi fjeldin í Póllandi noyddi tá valds- harrarnar í knæ og fekk teir at undirrita sonevnda »Gdansk-såttmålan«, sum fremst av ellum tryggjaði velja sin egnu kligu uttan un mundugielkKs umboð ágang frá unum. Gdansk-sáttmálin 31. august 1980 Krevini hjá arbeiðandi fjøldini geva okkum eitt gott innlit í, hvat klassa- stríðið í Póllandi snýr seg um — og av ti at tey ongantíð áður hava verið frammi í føroyskum fjøl- miðlum, skulu vit her í stuttum samanfata tey, soleiðis sum tey vórðu staðfest í tí sonevnda »Gdansk-såttmålanum«: Pkt. 1 viðurkennur fakfeløgini sum óheft av flokkinum og arbeiðsgev- arunum. Í hesum sambandi verur sagt, at „tey nýggju fak- felogini byggja á aðal- regluna, sum sigur, at framleiðslutólini skulu vera samfelagsogn<. Og víðari verður sagt, at >tey nýggju fakfeløgini skulu hava veruligar meguleikar til alment at gera viðmerk- ingar til tær týdningar- mestu avgerðirnar viðvíkjandi viðurskift- unum hjá tí arbeiðandi følkinum«, t.v.s. tær av- gerðir, sum viðvíkja býtinum av tjóðarinntek- uni til nýtslu og ílegur og framleidsluætlanir, 0.s.fr. Pkt. 2 tryggjar arbeið- araklassanum rættin til at fara í verkfall og veitir trygd fyri, at tey, sum eru í verkfalii, og stuðulsfólk teirra, ikki vera fyri nekr- um ágangi. Pkt. 3 staðfestur, at grundlógarrætturin til talu- og skrivifrælsið verður tryggjadur »og samstundis rætturin til at prenta og býta út<. Eisini verður sagt, at »ongi tiltøk mugu vendast ímóti óheftum forlegum eins og allir trúarrætn- ingar fáa atgongd til fjøl- miðlarnar<. Pkt. 3 tryggjar har- afturat ellum samfelags- borgarum og felegum teirra atgongd til skjøl og sakir hjá tí almenna, ser- liga teimum sosialøkono- misku ætlanunum. Pkt. 4 veitir øllum teim- um, sum vórðu uppsøgd i samband við verkføllini í 1970 og 1976, ell borgara- rættindi = aftur. Sagt verður eisini, at allir poli- tiskir fangar skulu latast leysir. Pkt. 5 gevur vissu fyri, at fólkið verður upplýst um »Felags Verkfallsráð- ið< — sum samstundis broytir navn til >Solidar- nosc«. Pkt. 6 sigur, at tiltøk skulu setast i verk fyri at landið burturúr bú skaparligu kreppustøduni Sagt verður, at allir upp- lýsingar um sosial-økono misku steðu landsins skulu verða almannakunn- gjørdir, og at allir bólkar skulu hava meguleika til at luttaka í orðaskiftinum um eitt åbøtingarstevnu- mið. Víðari verður sagt, at „tann búskaparliga ábótin skal verað bygd á eitt munandi ekt sjálvstýri á verksmiðjunum, har ar- beiðararáðini fáa tryggja veruliga lutteku í leiðslun- um“. Pkt. 7 tryggjar ellum lenmóttakarum, sum luttóku í verkfellunum, løn fyri verkfallstidina. Pkt. 8 tryggjar øllum lenmóttakarum eina grundlen og serligur dentur verður lagdur á tey lægstlentu. Pkt. 9 tryggjar ellum lenmóttakarum eina lenarhækkan samsvar- andi príshækkingunum og minkingunum í peninga- virðinum. Pkt. 10 sigur, at bert yvirskotið, sum eftir er, aftaná at heimamarknað- urin er mettaður, eigur at verða útflutt. Pkt. 11 setur úr gildi teir serligu prísir, sum eru galdandi á teimum so- nevndu >kommerciellu< handlunum, eins og selan av fremmandum valuta innan tí sonevnda »innara útfluttninginum“ verður sett úr gildi. Pkt. 12 tryggjar, at stjóraval skulu fara fram eftir fakligum evnum — og ikki sum áður við flokkslimaskapi sum eini treyt fyri vali. Somuleiðis skulu øll ser- rættindi, sum eru gald- andi fyri militsuna og trygdartænastuna og flokslimirnar setast úr gildi. Pkt. 13 sigur, at skam- tanarkort å kjøti skulu setast i verk til tamarhald er fingið á støduna á mark- nadinum. Pkt. 14 sigur, at pensjonsskipanin skal broytast, soleiðis at hon gevur kvinnum pensjón aftaná 50 ára aldur og monnum aftaná 55 ára aldur. Ella soleiðis, at kvinnur fáa pensjón aftaná at hava arbeitt í 30 ár í Póllandi, og menn aftaná at hava arbeitt í 35 ár. Pkt. 15 sigur, at pensjónin skal gjaldast út frá teim áður galdandi reglunum upp til núver- andi pesjónsstig.