leygardagur 12. juni 1982síða 11

Leygardagur 12. juni 1982 Ella tá ið svíkjarin avdúkar seg. Henda skaldskapin brúkar yrkjarin eisini, tá hann skal siga frá djúpari sorg ella stórum vakurleika Í tí fyrra yrkingarsniðinum eru orðini frásigandi. Tað býr sjáldan annað undir teimum enn tað, tú lesur. Í ti seinna yrkingarsniðinum fáa orðini vekt, fáa dám av ófrættum, av ljósi ella myrkri, gerast sekklaðin av symbolikki. Taka vit eina mynd úr natúruni, kunnu vit siga, at her er talan um dalar og tindar. Uttan dalar eingir tindar og evugt. Teir partar av kvæðunum, har yrkjarin, skaldsliga, gongur á slettum, hava til uppgávu at undir- strika hæddirnar í kvæðunum, at vekja spenning í les- arum og áhoyrarum, at leggja aftrat hesum spenningi, at tenja hann. Taka vit eitt kvæði sum Høgna tátt, verður kanska lættari at síggja, hvat eg meini við. Hesin seinasti tátturin av Sjúrðarkvæðunum er ikki so kendur og verður ikki so ofta kveðin. Kortini er tað ein spurningur, um hann, sum skaldskapur og sega, stendur aftan fyri hinar báðar fyrru tættirnar. Sjúrður Sigmundarson er deyður. Men fyri tað er hann ikki horvin úr seguni. Deyði hansara dvelir sum ein skuggi yvir hending- unum í Hegna tátti. Tátturin er um fylgjurnar av Sjúrðar deyða. Vit hoyra um hjúnalag millum Guðruna og Artala kong, um ferðina hjá Gjúkagarpum, um bardagarnar á Húnalandi, um tann unga Hegna Høgnason og ta hevnd, hann tekur yvir faðir sín. Inn í millum koma, sum tinnur av dramatikki, hesar leturnar, tá ið skaldið hevjar seg upp um ta vanligu frásegnina Tá ið Hegni biður systur sína eira teimum yngru breðrunum, Gíslari og Hjarnari. Lopini um aldýrshúð- irnar. Tá ið Hegni ríður á heiðin skóg og hoyrir Sjúrðar tungu tala Heim til hallar rd tú nú bæði við gleði og gleim, eg fari aftur á heiðin skóg so vítt yvir verøld og heim Skaldskapur er líka so gåtuførur og ógjerligur at greina sum tónleikur. Vidhvørt veit tú ikki, hví eitt erindi, eitt Soleiðis er tað, og orð ella ein regla hugtekur teg soleiðis eigur tað at vera. U.n onkur spurdi meg, hvat erindi í einum nýggjari, minni upprunaligum kvæði sum Viljormi Kornus eg helt bera av hinum, so hevði eg uttan at blunka nevnt hetta erindið Minnist tú nakað um svarðirnar, sum vit á skógum ótu, eg liggi deyður á flotuni har sum vit saman sótu Ikki fyrr enn aftaná kemur ein at hugsa um, hví ein nettup nevnir hetta erindið. Orsekin er einfeld Ørindid sigur frå einum dreymi. I øllum heimsins bókmentum, bæði fornari yrking og nútíðar skaldskapi, er tað dreymaskaldskapurin, ið rakar okkum meinast og nemur djúpast við okkum. Í dreymum opinberast okkara kenslur. ótálmaðar av vitsins verjutiltøkum Sorg, ótti, ófrættir, girnd. Í dreymum hóma vit leikin handan tjald. síggja vit tað stóra lagnumynstrið, sum vit eru Fe kåman hóma Tann mest fullfiggjada dreymalysingin i føroysk vit als ikki gåa eftir ella bara vakin u um kvæðaskaldskapi eru tey fimm ørindini í Margretu kvædnum, har Margreta droymir um eldin í Norånesi Hetta er kanska eisini hæddin í foroyskum kvæðaskald skapi og føroyskum skaldskapi yvirhøvur Í eini umreðu av føroyskum kvæðaskaldskapi sleppur ein ikki undan at siga eitt sindur um málið í kvæðunum Í innganginum til Antologiina tekur Hammershaimb til tað fynduga og ramliga orðalagið hjá feroyingum tå í tíðini. Í kvæðunum finna vit hesa fynd í reinasta sniði. Í teimum bestu av teimum glógvar málið sum onga aðra staðni í føroyskum bókmentum, yðjandi av orðatekum, føgrum bílet um, rámandi tiltøkum. Tá ið tú hoyrir ella lesur eitt nú Margretu kvæði og sær, hvussu erindi kemur eftir erindi, hegt, við kynstrugari hond, uttan drál ella himpr, úr málsins blágrýti, kennir út á tær, at hetta er grundin, vit standa á. Ein grund, sum tey ið skriva ella yrkja ella vilja eitast at hava áhuga fyri føroyskum skaldskapi, ikki sleppa undan at ve nda aftur til, umaftur og umaftur Í Nornagests rímu, hesi gátuferu leivdini av einum longri kvæði, finna vit hesar báðar reglurnar Vær ríðum so fram á Fávnis ból, har skein gull sum geisar av sól Í mínum huga hava hesi orðini leingi staðið sum eitt bílæt. Av lesaranum, ið leitar eftir tí stóra skald- skapinum. Av yrkjaranum, ið leitar eftir teimum fogru orðunum American Pictures komnar aftur — nú sum filmur Amerikanskar = myndir eru aftur í Feroyum. Nú sum filmur. Amerikanskar myndir eru frásegnin hjá danska prestasoninum Jacob Týska stórblaðið Die Zeit skrivaði um Ameri- can Pictures: >Tá Jimmy (hann var forseti tá) sær amerikanskar = myndir, Carter Holdt, sum í fimm ár var noyðist hann at spyrja vallari i USA. Hann seg sjálvan, hvussu ferðaðist einar 160.000 eftirfarandi ein forseti km í statunum. Hann er, sum frómur og sleisk- búði í 381 amerikonsk- ur berst fyri frælsi aðra um heimum. Hjá staðni, men ikki er so teimum fátækastu og hjá sjálvum Rockefeller. Hann avgjerdi at fara frægur, at hann kann milliónum av borgarunum geva egnu heim aftur til Dan- sínum tað mest grund- markar, tá tveir av bestu leggjandi frælsið: rættin vinum hansara blivu til at liva, áðrenn tey myrdir. Tá hevði Jacob doyggja«. Holdt mist 12 vinir har yviri. Allir myrdir. Amerikanskar myndir vísa fyrst og fremst tað ovurstóra sosiala órætt vísi í hesum ríka landi, har fleiri ikki at lesa og skriva milliónir duga Har uppaftur fleiri milli ónir svelta Amerikanskar myndir er í tveimum pertum Hetta er fyrri partur, har Jacob Holdt vitjar tey svertu í suðurstatunum Hann greiðir eisini frá um aðrar kúgaðar hópar í USA: Tad fer at fjara nakað í kassanum hjá Sjón- varpsfelagnum, nu heimsmeistarakappingin i fótbólti verður. Sjónvarpsfelagið hev- ur avgjert at senda alt, sum danska sjónvarpið sendir frá HM í Spania. Tað er 55 tímar. Ætlanin er at senda dystirnar dagin eftir, teir verða sendir í Danmark. Fyri at hetta skal lukkast, fær Sjónvarpsfelagið bondini við flogfrakt. Ikki við posti, sum va n- liga verður gjørt. Og tað er nógv dýrari at senda indianarar, tey fátæku hvítu. Hann var á einum Ku Klux Klan fundi og hann búði hjá teimum ríku Leikhus Bio. ESPANA 82 | felagnum dýrur HM-fotboltur Sjonvarps- eitt sjonvarpsband sum frakt Heimsmeistarakapp- ingin endar við finaluni í Madrid sunnudagin 1l juli. Tað vil siga, at vit sleppa at síggja hana mánadagin 12. Men, sjálvandi, tað er treytað av veðrinum í Vágum. Fær flogfarið ikki lent ein dag. so verða dystirnir, sum eru ararnir úr Argentina og Belgia í Barcelona. Hesin dystur verður vístur i Førovum mána- dagin kl. 21,15. Sjónvarpsfelagið fer at senda hvert kveld tann mánaðin, HM varar Fótbólturin kemur at ávirka vanligu skránna nakað. Men tað, sum noyðist at víkja fyri fót- bóltinum, verður flutt til okkurt av hinum kveld- unum. Til demis verður TV-Aktuelt, sum plagar at vera tyskvøld, sent månakvøld i stadin å bandinum tann dagin, ikki tiknir av aftur skránni. Teir verða kort- ini vístir skjótast til ber. HM byrjar í morgin. Tá spæla heimsmeist- Ein vanligan dag í síðstu viku var horn- blástur at hoyra úti í Perskonugetu. Dagurin var ikki heilt vanligur kortini. Hann var fødingardagurin hjá einum kvinnuligum spælara í unglingadeildini hjá GHM. Hini í orkestrinum avgjerdu at heiðra hana við at blása henni eitt stykki.