fríggjadagur 30. august 2002síða 7

12 Nr. 165 - 30. august 2002 Annika W. Joensen 28. august 2002 Eg vil takka Løgtingskvinn- una Annitu á Fríðriksmørk og kommunulæknanum Anniku Olsen fyri teirra úttalilsir í sambandi við, at trivnaðar- málaráðharrin hevur lagt fram ætlanir um at minka um talið av fosturtøkum framdar í Føroyum. Í ‘Degi og viku’ 5. august 2002 segði Annita á Fríðriks- mørk, at í seinasta enda er tað kvinnan sjálv, sum skal taka avgerð, hvørt hon skal hava fosturtøku ella ikki. Og Annika Olsen vísti í ‘Degi og viku’ 9. august 2002 á, at kvinnan verður ómyndug- gjørd, um hon skal fyri eitt ráð, sum skal taka støðu til, hvørt hon skal hava fostur- tøku ella ikki. Og at hetta tykist løgi, tá talan er um vaksið fólk, sum er ført fyri at taka avgerðir sjálvt og sum longu hevur gjøgnumhugsað støðuna, tá ynskið um fostur- tøku verður sett fram. Eg haldi, at tjakið um fost- urtøku manglar fjølbroytni og havi m.a. saknað at málið varð lýst t.d. kvinnupolitiskt, filosofiskt ella etiskt og tí er tað gott, at júst tað sjónar- miðið - at kvinnan hevur rætt til at ráða yvir sær sjálvari - nú er komið fram. Hendan áskoðan er eftir øllum at døma provokerandi, tí hon gongur ímóti galdandi fatan- ini í samfelagnum og lógini um fosturtøku. Og hóast eg heilt givið fari at angra tað, sigi eg her mína hugsan, heldur enn at tiga og samtykkja. Sum nevnt væntar fjøl- broytni í tjakinum og tað er kanska ikki so løgi, tí talan er um eitt dulsmál. Vit hoyra onki frá teimum, sum kenna til fosturtøku - kvinnurnar og menn teirra. Ivaleyst tí prísurin, ein má gjalda, er so høgur. Tað kann kanska fáa avleiðingar fyri arbeiðið og inntøkumøgu- leikarnar og fyri familjuna, sum kann verða fyri happing. Tá støðan er so, er torført hjá øðrum at kenna málið og har- við torført at finna orsøkir og loysnir, sum muna. Nøkur teirra, sum hava verið frammi alment, sýnast at umboða tann partin av fólkinum, sum júst vegna teirri áskoðan sjálvdan ella kanska ongantíð koma í sambandi við fosturtøku. Í grundgevingini móti fostur- tøku vísa tey til bíbliuna og hetta ger, at tað er torført at úttala seg ímóti, tí føroyska samfelagið byggir á kristna siðalæru. Hóast eg góðtaki, at hesi fólk brenna fyri sakini, ræðist eg fordømingarnar og tosið um synd og sakni for- stáilsið, næstrakærleikan og fyrigevingina. Forstáilsi, næstrakærleiki og fyrigeving verða jú eisini nevnd í bíbliuni. Hví verða tey ikki tikin fram í hesum máli? Kanska hevði tað verið størri hjálp og givið betur úrslit um ítøkilig tiltøk vórðu sett í verk, fyri at hjálpa teim- um kvinnum og monnum, sum við stuðli, fíggjarligari hjálp og tilboð um íbúð og ansing, høvdu valt at fingið barnið. Hetta kunnu vit øll sum borgarar taka undir við og hvør í sínum lagi virka fyri, men bert politikkarir kunnu lóggeva fyri hesum. Men støða má eisini takast til, hvønn rætt kvinnan hevur at ráða yvir sín egna kropp, og her haldi eg, at politisku flokkarnir hava hug at snúgva sær undan og siga, at áskoðanin um fosturtøku er eitt privatmál, sum flokks- limir hvør sær taka støðu til. Og so verður onki meiri sagt. Hesir somu flokkar, sum allir hava ‘frælsi’og ‘rættindi’fyri landið og/ella borgaran í stevnuskránna, hava eftir øllum at døma ikki ‘frælsi’og ‘rættindi’ at bjóða kvinnuni, sum vil ráða yvir sínum egna kroppi. Umframt privatpersónar og embætisfólk, hava bløð, útvarp og sjónvarp lýst mál- ið, og vit hava hoyrt, at talið av fosturtøkum er lítið í Føroyum sammett við onnur Norðurlond. Eisini hava vit hoyrt, at lógin um fosturtøku er restriktiv, so eg fari at taka undir við Kristiani Magnus- sen, sum í Fregnum stutt eftir løgtingsvalið í ár segði, at samgongan hevur uppfunnið ein trupulleika og at týdn- ingarmikið er, at átrúnaður ikki avger, hvussu lóggevast skal um fosturtøku. Eisini haldi eg tað vera sera skila- gott av Kristiani Magnussen at vísa á, at ongin tørvar kanningar at hjálpa einligum mammum og øðrum, sum oftast fíggjarliga eru verri fyri enn tey, sum eru tvey um útreiðslurnar til íbúð og húsarhald annars. Millum orsøkirnar til fost- urtøku er nevnt, at kvinnur- nar sálarliga ella fíggjarliga ikki eru førar fyri at taka sær av einum barni. Eru hetta veruligar orsøkir ella bert tær, sum loyva kvinnuni at velja fosturtøku? Ongin hevur nevnt orsøkina, at tær ikki ynskja barnið og at tær hava rætt til at avgera, hvat skal henda teirra egna kroppi. Eg veit, at eg eri á vandamiklum øki nú, men eg kenni eina skyldu at siga frá, tá vit alment látast at liva í einari glastrimyndaverð, har alt er perfekt og vit øll bera okkum rætt at. Øll hava síni lík í last- ini, men eftir øllum at døma eru nøkur lík verri ella størri enn onnur - og tað eru fjøl- miðlarnir og tey, sum rópa harðast, sum avgera, hvat lík er størri og hvør tá hevur uppiborið at vera revur í einari almennari klapjakt. Eitt annað, sum nervar meg er, at eg hoyri kvinnuna nevnda, men ikki mannin, sum er hin helvtin av mál- inum. Hvar er hann? Og er tað hugsandi, at hansara væntandi stuðul møguliga er ein høvuðsorsøk til, at summar kvinnur velja fostur- tøku? Hvørjar ætlanir eru frá almennari síðu at loysa hendan trupulleikan? Millum avleiðingarnar av fosturtøku er nevnt, at kvinnurnar eftir fosturtøkuna verða illa fyri sálarliga. Ong- in hevur nevnt, at summar eru glaðar um avgerðina og kenna lætta. Ongin hevur nevnt, hvørjar avleiðingar fordømingin frá øðrum hevur fyri eina kvinnu, sum fær fosturtøku. Í argumentatión- ini ímóti fosturtøku verður eisini sagt, at ongin angrar at hava fingið eitt barn. Tað er ivaleyst satt, men tað merkir ikki, at kvinnan ella maðurin ikki høvdu valt øðrvísi, um tey høvdu ein valmøguleika. Ein valmøguleika í Føroy- um væl at merkja, tí sum vit vita, finst ein valmøguleiki - um enn hann er óofficiellur - nevniliga at fara til Danmark- ar at fáa framt fosturtøkuna. Og hvør fer? Tær kvinnur, sum hava ráð ella sum klára at fáa peningin til vega og hava áræðið at fara til eitt ‘fremmant’ land. Er tað rætt? Hvat við teimum, sum ikki hava ráð, men sum ynskja fosturtøku? Tað kann vera, at eg síggi spøkilsir á alljósum degi, men eg haldi meg kenna ein ‘lynchstemning’, sum vendir sær móti fosturtøkumálinum, men sum hevur botn í øðrum viðurskiftum - at áhugin fyri og tjakið um fosturtøku ikki er veruligi trupulleikin. Hvat veruligi trupulleikin er, má hvør einstakur geva eitt boð uppá. Men um so er, at hetta mál er valt út, tí tað er ítøki- ligt og lætt at fara til, so er tað ikki ein góð grundgeving fyri frá almennari síðu at velja at arbeiða við tí, heldur enn at arbeiða við meiri átroðkandi málum. Uttan at gera fosturtøku til eitt lítið mál, vil eg vísa trivnaðarmálaráðharranum á nøkur lógarbrot, sum hava við trivnaðinum hjá familjuni at gera. Hetta eru lógarbrot, sum á ein hátt sýnast at vera alment góðkend, tí lítið verður gjørt fyri at fyribyrgja ella bøta um støðuna hjá ofrunum. Og hetta haldi eg vera nógv álvarsamari enn, at fosturtøkur verða framdar á kvinnum, sum sjálvar ynskja tað. Eg hugsi um incest, neyðtøkur og harðskap móti kvinnum og børnum. Nærum øll okkara kenna ella vita um onkran, sum er ella hevur verið fyri ágangi. Onkur sak verður meldað. Sum eg hoyri tað, verða fleiri teirra beindar í skuffur og ‘gloymdar’, og fólk, kanska serliga børn, sum ikki kunnu verja seg, verða slept uppá fjall, tí ong- in torir at taka konfronta- tiónina. Hvat við hesum menniskjum? Og hvat við teimum sak- um, sum ikki verða meldaði, tí tað er pínligt og verður mett sum óhóskandi at blanda seg í viðurskiftunum millum mann og kvinnu. Í útvarpin- um hoyrdi eg um kvinnu ‘sum segði seg vera neyð- tikna’ og um mann, ‘sum var álopin.’ Hví verður kvinnan mistonkiliggjørd í neyðtøku- málum? “Hon er sjálv úti um tað, hoyra vit fólk siga”. Straffurin fyri neyðtøku vísir okkum, hvussu álvarsligt mál, samfelagið heldur neyð- tøka vera. Í flestøllum lond- um - eisini okkara - er tað álvarsligari mál og gevur hægri straff at svika við pengum enn at neyðtaka eina kvinnu ella ein mann. Hvat sigur tað um samfelag okkara og um okkum sum med- menniskju? Pengarnir tala, og teir, sum eru settir á Løgtingsfíggjar- lógina til tess at hjálpa nevndu menniskjum, eru ikki nógvir. Og tær endamálsorð- ingar, sum skulu gera lívið hjá menniskjum, sum er fyri ágangi, betur eru ikki serliga nógvar. Høvdu vit komið so langt, at harðskapur, misbrúk og yvirgangur móti kvinnum og børnum alment var fordømt - t.d. í einum samgonguskjali - tá hevði eitt risafet verði tikið fram móti betri trivnaði í Før- oyum. Ein trupulleiki ella eitt symptom? VIÐMERKINGAR TÍÐNDASKRIV Samkoman í Filadelfia Í døgunum 30. august til 8. september vitjar kendi danski prædikumaðurin Moses Hansen oyggjar okkara. Hann hevur verið her tríggjar ferðir áður, men fyrru ferð- irnar hevur hann altíð verið í ferðalagið við onkrum øðr- um. Á hesum sinni kemur hann einsamallur, og hann fer at hava møtir í Vágum, í Havn, á Suðuroynni, á Sand- oynni, í Norðoyggjum og í Eysturoy. Moses hevur verið serliga nógv frammi í fjølmiðlunum í Danmark síðstu tíðina. Moses er ein radikalur og provokerandi prædikumað- ur, og hansara prædikuháttur er altíð at kalla ein spaka fyri ein spaka, sum orðafelli sigur. Orsøkin til tann áhuga, sum fjølmiðlar hava víst honum, er at hann hevur havt friðargongur á Nørre- brúgv í Keypmannahavn undir heitinum: ”Nørrebro tilhører Jesus og er ikki tilsalg!”. Nógv hava givið friðargonguni ans, og ikki minst fjølmiðlarnir, men ikki mong hava stuðla frið- argongu hansara. Tvørtur ímóti hava nógv átala hans- ara tiltak, og bæði fjølmiðl- ar, prestar og onnur hava skýrt friðargongu hansara fyri provokation og sjálv- søkni og fyri at tráa eftir fjølmiðla ansni. Sjálvur sigur Moses, at hann ynskir at vekja danir upp til tann verunleika, at tann mus- limski heimurin so við og við yvirtekur Danmark, og tiltakið á Nørrebrúgv er fyri at peika á vandan, at mus- limar ætla at gera Nørre- brúgv til eitt muslimsk øki. Stórur skari hevur fylgt friðargongu hansara, men flest øll hava rópt og háa og kasta tomatir, egg, kálhøvd o a. eftir honum. Umleið 600 løgreglufólk hava verið tøk at verja hann, og løg- reglan sigur sjálv, at alt gekk friðarliga fyri seg. Moses Hansen er ein pro Ísraelsmaður, og hann hev- ur skipa fyri óteljandi Ísra- els ferðum. Hann hevur eitt gott innlit í viðurskiftini í Miðeystri, og hansara mein- ingar um støðuna í Mið- eystri grundar hann klárt út frá Bíbliuni. Moses Hansen vísir á, at tann stóra fjøldin er hjálparleys yvirgivin til at trúgva tí, sum fjølmiðlarnir føra fram í sínum miðlum, samstundis sum sannleikin er ein heilt annar, enn tann, sum fjølmiðlarnir føra fram. Hann hevur sæð prógv í fleirtali, sum vísa hvussu skelkandi skeivar upplýs- ingar fjølmiðlarnir um allan heim føra fram viðvíkjandi Miðeystur, og hann ysnkir at vera ein klár rødd, sum boð- ar sannleikan í okkara tíð. Moses Hansen er annars evangelistur, og hansara lív er at prædika Jesus sum frelsara heimsins. Hann brennir fyri at menniskjur skulu verða frelst og liva fyri Jesus í einari sannari umvending - at venda sær frá syndini og til Jesus. Tað er Filadelfia sam- koman í Havn, sum hevur tikið stig til vijanina, men samkoman hevur lagt møti- skránna í samstarv við fleiri aðrar samkomur. Møtirøðin byrjar fríggja- kvøldið kl. 20.00 í Sørvági og síðsta møti verður í Kelduni sunnudagin 8. september kl. 17.00. Moses Hansen - krossberari - vitjar í Føroyum 18.30 Likkulikkuleia 27 19.00 Minty og Melanie 8:13 19.25 Gesturin - Høgni Debes Joensen e 20.00 Dagur og Vika 20.20 Íbúðin verður broytt 20.45 Gekkur 21.25 Spegilin hevur tvey andlit - am. kærleiksf. 23.25 Mál: Dóttur forsetan - amerikanskur spenningsfilmur. Óhóskandi fyri smábørn 01.00 Fótbóltur: Real Madrid og Feyenoord 02.30 Liðugt 07:30 Motorsports: Series 08:00 Canoeing (Live): World Championship Spain Seville 11:30 Canoeing: World Championship France Bourg St. Maurice 12:00 Football: Uefa Cup Europe 13:00 Football (Live): Uefa Cup Europe 13:45 Tennis: Grand Slam Tournament U.S. Open New York United States 15:45 Tennis: New York Stories 16:00 Tennis (Live): Grand Slam Tournament U.S. Open New York United States 17:30 News: Eurosportnews Flash 17:45 Tennis (Live): Grand Slam Tournament U.S. Open New York 22:00 News: Eurosportnews Report 22:15 Tennis (Live): Grand Slam Tournament U.S. Open New York United States 00:15 News: Eurosportnews Report 0.00 TLZ: »Tobacco Wars – Smokescreen« 1.00 TLZ: »Magick - Art of Darkness« 2.00 TLZ: »Playing God« 3.00 TLZ: »Back to the Floor – Women's Prison USA« 3.30 TLZ: »The big Deal – A Norman Conquest« 4.00 TLZ: »Venus Unveiled« 4.25 TLZ: »Pause« 4.30 TLZ: »The Challenge« 5.00 TLZ: »Buongiorno Italia! – Casa, Famiglia E Lavoro« 5.30 TLZ: »Starting Business English« 6.00 Yoho Ahoy: »Boing« 6.05 Toucan Tecs: »Magic Tricks« 6.15 Playdays: »Tent Stop« 6.45 Bright Sparks 7.10 The Really Wild Show: »Animal People« 7.45 Garden Invaders 8.15 House Invaders: »Stanmore« 8.45 Antiques Roadshow: »Witney« 9.15 Charlie's Garden Army: »Culross« 9.45 Gardeners' World 10.15 The Weakest Link 11.00 To the Manor Born 11.30 Holiday Swaps: »Butlins/Northern Ireland« 12.00 Eastenders 12.30 Hard Times: »Version« 2:2 13.30 Garden Invaders 14.00 Yoho Ahoy: »Boing« 14.05 Toucan Tecs: »Magic Tricks« 14.15 Playdays: »Tent Stop« 14.45 Bright Sparks 15.10 The Really Wild Show: »Animal People« 15.45 Lovejoy: »The Price of Fish« 16.45 Natural Comparisons 17.45 The Weakest Link 18.30 Liquid News 19.00 Parkinson: »Martine McCutcheon, Jennifer Lopez, Wogan« 20.00 Broken Glass 21.40 Later With Jools Holland: »Lighthouse Family, Feeder, Boz Scaggs« 22.40 Top of the Pops Prime 23.10 Totp Eurochart 23.40 Dr. Who: »The Five Doctors« 00:00 BBC News 00:30 HARDtalk (r) 01:00 BBC News 01:30 Talking Movies (r) 02:00 BBC News 02:30 Life (r) 03:00 BBC News 03:30 Asia Today (r) 03:45 World Business Report (r) 04:00 BBC News 04:30 HARDtalk 05:00 BBC News 05:30 World Business Report 06:00 BBC News 06:30 World Business Report 07:00 BBC News 07:30 World Business Report 07:45 Sport Today 08:00 BBC News 08:30 Talking Movies (r) 09:00 BBC News 09:30 HARDtalk (r) 10:00 BBC News 10:30 Life (r) 11:00 BBC News 11:30 Asia Today 11:45 World Business Report 12:00 BBC News 12:30 HARDtalk (r) 13:00 BBC News 13:30 World Business Report 13:45 Sport Today 14:00 BBC News 14:30 Talking Movies (r) 15:00 BBC News 15:30 Asia Today 16:00 BBC News 16:30 HARDtalk (r) 17:00 BBC News 17:15 World Business Report 17:30 Mary Anne's Bikes (r) 18:00 BBC News 18:30 World Business Report 18:45 Sport Today 19:00 BBC News 19:30 HARDtalk (r) 20:00 BBC News 20:30 Is Another World Possible? 21:00 BBC News 21:30 World Business Report 22:00 BBC News 22:30 Correspondent 23:00 BBC News 23:30 World Business Report (r) 23:45 Asia Today 06:00 Garfield Og Venner 06:25 Børnehjørnet 08:15 Tv-Shop 10:20 Ricki Lake 11:10 Horton-Sagaen 12:00 Horton-Sagaen 12:55 Ricki Lake 13:50 Familien Walton 14:50 Skjulte Øjne 16:35 What About Joan 17:05 Ricki Lake 18:00 Alle Elsker Raymond 18:30 Sabrina - Skolens Heks 19:00 Med Pâ Moden 19:30 Alle Tiders Barnepige 20:00 Interne Affærer 21:00 Tv1000 Boksning: Ringside 23:00 Hede Dage Pâ Maui 00:50 Sexorama 01:20 Walker Texas Ranger 02:20 Ivrige Hænder 04:00 Snow White In The Black Forest 05:50 Godnat 7.00 Tíðindi 7.05 Morgunlestur - Súni Kristiansen á Skála lesur 7.15 Morguntónleikur 7.30 Tíðindi 7.35 Góðan morgun Føroyar - Øssur Egholm og Kári Olsen leggja til rættis 8.00 Tíðindi 8.03 Góðan morgun Føroyar 9.00 Tíðindi 9.03 Garpatáttur (e) - Hans Tórgarð lesur 20. part av skaldsøgu eftir Halldór Laxness, sum Tóra Tóroddsdóttir og Martin Næs hava týtt. 9.35 Dagsins tónar 9.50 Morgunlestur (e) - Súni Kristiansen á Skála lesur 10.00 Tíðindi 10.03 Fimleikaløtan 1 10.10 Máltráðurin 11.00 Tíðindi 11.03 Á sanganna veingjum (e) - Gunnvør Poulsen leggur til rættis 11.35 Undir døgurða 12.00 Veðurtíðindi 12.02 Middagstónleikur 12.15 Skráin og lýsingar 12.20 Tíðindini 12.40 Døgurðatónar 13.00 Tónatímin 14.00 Í víngarðinum (e) - Victor Carlsen stílar fyri 15.00 Tíðindi 15.03 Barometrið 16.00 Tíðindi 16.03 Barometrið 17.00 Tíðindi 17.05 Vikuskiftið - Suni Merkistein stílar fyri 18.00 Fríggjakvøldstónar - Birgar Johannesen velur løgini 18.25 Skráin og lýsingar 18.30 Tíðindini 19.00 Villar víddir - Studio Pegasus skipar fyri 20.00 Estudio 2000 - Kári Annand Berg stílar fyri 21.00 Tíðindi 21.05 Dagsetur - Femja Petersen leggur til rættis 22.00 Tíðindi 9.45 Orðið - Bíbliulestur v/ Anju Hansen 10.00 Leysaløtan (e) - Endursending frá í gjár - Innsløg, prát og tónleikur - Sonne Smith leggur til rættis 11.00 Tónleikur 12.00 Tíðindi og kunngerðir 12.15 Tónleikur 13.30 Ynskiløtan - Heilsur frá lurtarum - Send heilsanir um (www.ras2.fo) ella á fax. 359990 14.00 Lýsingar 14.05 Ynskiløtan (framhald) 15.00 Tíðindi og kunngerðir 15.15 Leysaløtan - Innsløg, prát og tónleikur - Sonne Smith leggur til rættis 16.00 HB-Rásin - Sending um og við fólki frá ítróttarfelagnum HB 17.00 Tónleikur 18.00 Tíðindi og kunngerðír 18.15 Tónleikur 20.00 Beatin (e) - Endursendin frá leyg- ardegnum - Tónleika- sending fyri ung - Eyðfinn Drewsen leggur til rættis 21.00 Tíðindi og kunngerðir 21.15 Orðið (e) - Endursending frá í morgun - Bíbliulestur v/ Anju Hansen 21.30 Tónleikur 22.00 Náttarvaktin - Undirhaldssending úr Studio 7 í Klaksvík - Gunnar Hansen, Kristian Joensen og Johnny Olsen leggja til rættis 0.00 Liðugt 13.00 Byrjan - Dagsskráin verður lisin 13.05 Bankabók Trúarinnar - eftir C.H.Spurgeon 14.00 Brot og bitar (e) 14.30 Ein forvitnislig ferð gjøgnum Bíbliuna v/Símun Absalonsen og Jógvan Zachariassen. 16.30 Tónleikur 17.00 Bønartænastan byrjar. Tlf. 321377, tilber at senda fax nr. 321379. 17.55 Dagsins orð eftir Svenning av Lofti 18.00 Bønartænastan - Biðji verður fyri bønarevnunum 19.00 "Jesus og eg" Barnasending v/Stellu Zachariassen 20.00 "Jesus Revolution" við Alex O’campo 22.00 Tónleikur 22.55 Dagsins orð eftir Svenning av Lofti 23.00 SMS’ið — Ungdómssending við Mourits Clementsen 02.00 Blandaður tónleikur, Dagsins Orð, o.a.. 06.00 Vit gevast Fríggjadagur 30. august Frá fríggjadegi 30. august til hósdagin 5. september Fríggjadagur Leygardagur Sunnudagur Mánadagur Týsdagur Mikudagur Hósdagur 18.30 Likkulikkuleia 19.00 Interne affærer 20.00 Satsa 22.50 Blair Witch Project 2 20.00 Borð um borð 20.00 Universal Soldier 19.00 Malcolm 19.00 Robinson Ekspiditionen 18.30 Boyggi 20.00 Face of a killer 20.00 Gesturin: Jan Müller 20.30 Line’s 1 19.00 Atlantic High 20.40 Heksejagt C M Y K 13 12