leygardagur 31. juli 1982síða 7

rr ÉT I —————— rr ET Hon seymar og umvælir Tekst og myndir: Dagny Joensen kirkjuklæðir Hvusst pipuk T Ax pres vta an d pre ikjólani | x ka i é Kollafirði k PÅ S r onda x Skals HH i ( y 17 £ 11 K klæð > »E På ð i 16 ði t Ká uni elr tað vil siga, hvussu kirkju klæði í hesum føri verða um væld, skrásett o.a., so hesi klæði fáa so góða serligu viðferð sum møguligt Hetta er eisini komið Pou- linu til góðar, ti hon hevur fingið til uppgávu, at ferðast kring oyggjarnar, og vitja í kirkjum á bygdunum, har hon hevur kannað kirkju- klæði, umvælt og skrásett tey, eins og hon hevur tikið myndir av ti, sum var til av slíkum. Ein partur hevur eisini verið at greiða fólki frá, hvussu átroðkandi tað er, at varðveita altardukar sum hevur verið nýtt í kirkj- uni, hóast tað er avoldað, og ikki kann nýtast longur. Hevur tað verið neyðugt við umvæling, so hevur Paulina eisini tikid sær av hesum. Sum nakað heilt nýtt í Feroyum, so hevur Paulina nú fingið til uppgávu at vaska og stíva pipukragarnar hjá prestunum í Feroyum. Hetta hevur annars áður 0.a., erið gjørt í Danmark. tó at prestakon f t a ) t st g »å så t s ekst u hug - t il 1nDUPVA po in ein altarduk til kirkj Skals, og hetta hugtok meg so mikið, at eg tå avgjørdi, at seruppgávan skuldi umfevna hetta serliga hondverk Við í próvtekuni var eisini at seyma og veva, og her valdi eg at seyma ein messu- akul, sum eg sjálv vav til- farid til. Eg fekk stuðul úr peninga stovnunum til tilfarið og gav eftir próvtekuna messuak- ulin til Kollafjarðar kirkju Seinasta árið áðrenn próvtek- una, nýtti Paulina til at savna tilfar saman um segu liga og tilfarsliga evnið. — Serliga spennandi helt eg tað vera, at finna fram til teir persónar, sum kundu greiða mær frá hesum, sigur Paulina og skoytir uppí, at tað er so ómetaliga lítið skriv- ligt tilfar at taka til, tá tað snýr seg um kirkjuklæði. Serliga hugtakandi var tað at vitja hjá tveimum eldri konum — ein í Viborg og ein í Randers. Teirra arbeiði var at hetta lærdu tær meg, so eg nú kann stiva pipukragar. og gera hetta arbeiðið í Føroy- um. Hevur pipukragin altid verið nýttur til prestakjólan? — Nei, hetta var í fyrstuni ein móti, sum so mangt annað. Pipukragin kom fram i 1550'unum, og tá vóru menn ósamdir um tað var rætt, at prestar nýttu henda kragan. Tá pipukragin í 1630 varð avloystur av kniplingskraga- num, so varð hesin verðandi, sum ein partur av presta- búnanum. Tað var Eivind Vilhelm, varabispur, sum heitti á Pou- linu um at fara út á bygdirnar at kanna kirkjuklæðini. Hvussu hava ferðirnar verið? — Tað hevur verið serstak- Poulina fæst her við at geva einum vaskadum pipukraga bummull, pípukragin tolir ikki regn Tá slíkur kragi VE skap av nýggjum. Tilfarið er rður vaskaður er hann sum vanligt klæði, men við rismjøli og eplamjøli verður hann stivadur og skaptur soleiðis, sum vit vanliga síggja prestar ílætnar liga áhugavert at vitja bygdunum. Eg havi nú verið i øllum kirkjum Nordovgg) um og i einum parti av Streymoynni umleid 15 kirkjum tilsamans. Eg havi verið ógvuliga væl móttikin, eins og fólk hava sýnt arbeiði minum áhuga. Har tað hevur verið neyðugt, havi eg um altardúkar og messu- men summir eru so vælt akul, vånaligir, at teir novdast at skiftast ut Tó hevur tað virði, at gomlul kirkjuklæði verða varðveitt fyri eftirtiðina, og hetta hevur eisini verið ein partur av arbeiðnum, at fáa fólk at skilja, virði gomul kirkjuklæði hava, tí vit hava ikki serliga goymslu til hetta. — Attu slík klæði ikki at verða varðveitt á forngripa- savni? Av ti at einki serligt savn er til kirkjuklædi, so er hvat best, um klæðini verða verandi í teimum kirkjum, har tey hava verið nýtt Tað hevur annars eisini verið brúkt, at fólk taka kirkjuklæðini heim til sín sjålvs, men her kann so mangt henda, eiit nú at hús brenna niður, ella at fólkini, sum hava slíkt í varðveitslu eru so gomul, at tey gloyma tey. Sostatt verður nógv av hesum dýrgripum burtur fyri eftirtiðina — Verður hetta arbeiði titt burturav? Nei, eg skal eisini hava okkurt annað at triva i, og eftir summarfritiðina skal eg undirvisa i Nonnuskúlanum i hondarbeidi og kirkjuklædini verður bert ein evning, so partur av ti, sum eg fari at fáast við, sigur Poulina at enda Leygardagur 31. juli 1982 76 erindi um stadarnøvn H F JOannes JOENS % SKTIVA n a Hi SUM NEYUr å Kalsoynni. Hann ei 10 og 11 sum er /5% ar sang um stadarnøvnil 76 erindi og hava vit hann a siðu blaðnum í dag. Jóannes gamal, hevur eisini yrkt sangin „til oynr hjá mær „Jóannes Joensen og konan Frida Lag: Nú Feroyar farvæl... Til oynna hjá mær eg nú eina kveðu vil her senda tær Og bygdirnar fýra sum her lið við lið í dølunum liggja og anda tann frið sum tær av náttúrunnar hond fingu her mín kveða til er ./. Og kveðan er hon tá eg mundi rógva við Dáva í Lon og Jákupi bróður hans faðir mín var og her fram við landinum rógvið her varð og navngóðu steðini tá fyri mær . sum eg sigi tær ./. Ja Trellanes her tann norðasta bygdin á Kalsoynni er Um dalin væl randa seg fjøllini her og Hådagsfjall, Nestindur krununa ber og Hálsaskarð, Borgarin saðilin ber .av fjøllunum her ./. Og Mikladalsbygd millum Kambin og Gásafjall følir seg trygd og Nónskarðið, Heggjarnar Slættafjall skal um Bergið og Middagsskarð randa so væl og dalurin slættur, so frálíkur er ./. til Hálsagarð her .'. Og Husabygd er millum Leiti og Kyrruheyggj avmarkað her Í erva tey fjellini randa so væl ja Slættafjall, Nøvin og til Torvadal ja Lágafjall, Eiði og til Lómaklett her ./. málið sett er ./. Og Syðradalsbygd undir Knúki og Botnstindi felir seg trygd Í nítjandi eld fluttu fólkið tá her av Blankaskálabygdini eystur um her Og bygdirnar fýra sum nu lið við lið ./. her liggja í frið