leygardagur 7. august 1982síða 6

5 íða 6 tíðindablaðið Postsmoga 76, 3800 Argir, telefon 11820 Fyritaksstjóri og bjaðstjóri: Térfinn Smith (ábyrgd) Blaðfólk: Høgni Djurhuus, Dagny Joensen, Jóhann Mortensen og Jan Møller Lýsingar: Árni Joensen Uppseting: p/f sosialurin. Prent: pff pressan 1981 Fíggjarliga stødid oddagrein Í LONDUNUM í Vesturheimi eru fígg- jarligu vánirnar vorðnar so háttaðar, at neyðugt er meira enn nakrantíð at byrgja fyri hóttafallum, sum kunnu Í HESUM liggur týðiliga váttanin um, at tað gamla landsstýrið var á beinari kór og setti rætt út í kortið soleiðis sum eigur at vera, tá førdur verður åbyrgdarpolitikkur í figgjarmålum. Tå- verandi styri førdi ongan tilvildarligan figgjarpolitikk, soleidis sum vit seinri tiverri hava fingid tydulig og greflig prógv um. koma at svíða dygt frameftir til skaða og nidurløgu fyri samfeløgini og tann einstaka. EIN AV hevuðsgrundunum fyri at vit so dánt hava skákað okkum undan sera álvarsomum hóttafallum og ar- beiðsloysi, er tann politikkur, sum var førdur øll sjeytiårini og sum sjálvsagt er grundarlagid undir samfelagnum i AT VIT sidani fingu eitt styri, sum mest eyðkent er av reypi og geipi um sparing vid 50 milljónum krónum við at steðga framskygdum samfelagsút- byggingum, samstundis sum gjarað verður út við sera tilvildarligum út- reiðslukrevjandi tiltøkum, gevur týðu- ligt prógv um tann tilvildarliga ruðu- leika, sum ræður. dag. Tá var førdur miðvísur fíggjar- politikkur og útbyggingarpolitikkur. DANSKA ráðleggingarnevndin í fíggj- armálum, hevur eisini í summar verið í Føroyum og kunnað seg um verandi viðurskiftini. Í utvarpssamrødu við formannin í ráðnum, Skak-Nielsen, Í HESUM tíðum er tað meira enn ein hættislig roynd at skula forláta seg upp á eitt stýri, sum ikki veit síni livandi ráð og sum ongan annan politikk hevur í skjøldri sínum enn at klandrast og klórast um hver skal fáa hverjar sessir í almennum størvum. segði hesin, at tað er týðiligt, at rætt var atborið, tá tann politikkur í fíggjar- málum var fastlagdur, sum førdur hevur verið tey síðstu árini. Skulu tygum mála? TAÐ eru onnur og meira álvarslig sam- felagsmál, sum liggja á láni og sum krevja loysn. Vit hava alla føroyska máling og træ- verju. Eisini hava vit nú ta kendu ensku mál- ingina av sløgunum Hempalin og Hempatex. Ta donsku Goli-træverjuna fáa tygum eisini frá okkum. Målingahandilin i Leirvik, vr. 43112 Landssjúkrahúsið 3800 Tórshavn Eitt starv sum laborantur er leyst til setan pr. 1. september 1982. Tilkallivakt ca. eina ferð um vikuna. Løn sambært sáttmála. Umsókn verður áðrenn 15. august at senda til umsjónar- mannin, Landssjúkrahúsið, 3800 Tórshavn. Nr. 75 — 7. august 1982 Tos um fólkaræði (demokrati) Høgni av Heiði: Framhaldsgrein í fimm pørtum um fólkaræði — demo- krati Tad tykist, sum at tad hevur serliga åtrodkandi nu eftir bardagaárini at tosa um og strembast fyri fólkaræði, ti ein styrkjan av hesum verður mett at vera betur for fyri at forða hernaðargreðingum og ødrum brotsmonn- um, id hava sett dåm å hesa øldina, eins og verid hinar. To slættist tos å hesum klettum, har alt upplagt tos um fólkaræði longu frammanundan er køvt av påstandinum um, at hetta hava vit longu bjargað okkum. einki 1. Tali- og skrivifrælsi Vit her heima meta ofta fólkaræði eftir, í hvønn mun tali- og skrivifrælsið virkar. Ein tann mest vanliga grundgevingin ljóðar: >Her kanst tú siga, hvat tær lystir, uttan at óttast“, (- Og síðani kemur ein frágreiðing um, hvussu standurin er aðra- staðni í heiminum). Ella: „Vit hava tað so frælst, at ein og hver kann trina fram og spilla teir rådandi ut upp å tad grovasta!« Er hetta satt? Tad gav at bita, tå oddafiskar i einum åvisum flokki her heima i år stevndu manni fyri i skrift at hava skyrt floksbladsins skriving fyri fascismukenda. Sjålvandi mátti tann hittinorðaði rinda stóra bót; og hetta er ikki eindemi í rættar- søgu okkara. So mark er sanniliga fyri, hvat ið sigast kann. Peningaliga vórðu ikki ráð fyri fleiri tilikum beinraknum hittinorðum frá hesum manni. Veruleikin er, at alla- staðni, har peningaræðið valdar, kanst tú máta tali- og skrivifrælsi eftir pen- ingamongd, líka frá okkara neyðarsligu dag(floks)bloðum, ið ofta ikki tora at prenta við- gongd, áherjandi lesara- brev, av ótta fyri at missa haldarar og floksstuðlar, (hesum kenni eg sjálvur sviðan av) — til útlendskar rikmanna- kroppar, id fyri hond keypa blød undir seg, og av røttum kunnu kallast bladkongar. Hesir smida karm um, hvat ið blaðið sleppur at prenta, og siga, hvat blaðið skal prenta. Innan hesar karmar kann fólkið so remba sær sum ti lystir um alt óviðkomandi, ið ikki vikar steðu pen- ingavaldsins í landinum. (Telini siga, at hvat dag- blødum, útverpum og sjónverpum í peninga- valdsins londum viðvíkur, eru 80 - 90% undir nekrum fáum monopolfyritøkum ella tænastum, sum mæt peningafólk eiga. Meira enn 90% av tiðindunum i menningarlondunum (les: afturumsettu londunum) eru frå London, Paris og New York. Tey spjada grefligar keipumyndir av leidarunum i menningar- londunum, og gera gjøldur burtur ur stremban teirra eftir tjóðskaparligum sjálvstýri, og vekja tráðan eftir gomlum, á, so væl- virkandi hjálandaharra- veldi. — Hetta er tað, Kekkonen kallaði tiðinda- imperialismu). — „Men um tú ikki sleppur framat í hesum blødum, hevur tú rætt til sjálvur at geva ut blað,< sigur kanska onkur. Men hetta sokallaða skrivifræl- sið er bert reint formelt, um hugsað verður um po- litisk javnrættindi: Formelt hava tann ríki og tann fátæki somu »rættindi« at fara og geva eitt blað út, sum kostar ó- trúliga nógv at fáa at bera seg, og formelt hava tann ríki og fátæki somu »rætt- indi« at keypa senditid í sjónvarpinum, og sostatt sama »møguleika« at ávirka veljaran, men tá ti- líkur »møguleiki« krevur eitt ótal av peningi, kann bert tann ríki nýta hann til fulnar. Peningavaldið megnar at ávirka eina stóra veljarafjøld, ti tað hevur keypt blød, utvørp og sjónverp, og kann »reka« (keyptar) poltikarar og stjórnir! HEtta er royndur leikur. (Feroya stersta blað, takka verið alemrnum lýsingarstudningi, hevur nú í fjórðingseld abonn- erað upp á NPS — AP, ið er norska útsteðin hjá amerikanska tiðindastov- uni Assosiated Press. Til dømis mugu tíðindi uttan- eftir fyrst igjøgnum eitt amerikanskt filtur, síðani tað amerikuvinarliga norska, og at enda igjøgnum tað hjá ti ameri- kuvinarliga blaðstjóra- num á Dimmu, sum eftir ollum at døma ber agg til ávis stýri, ið hava skúgvað hetta peninga- valdið til viks. Henda manipuleraða tríkálving er vorðin lívsins barlast hjá mongum føroyingi — umframt tær triggjar bøk- urnar: biblian, telefon- bókin og bankabókin. »Ut- varp Arge« er ikki nógv mætari. Men bert tað, at Dimma verður borin inn í hvert hús gevur hennara politisku propagandu eini frammiihjárættindi, ið mong mugu øvunda!) Og soleiðis virkar tað hálovaða tiðindafrælsið mangan! Ikki er neyðugt at kanna »vørurnar« leingi, ið reka til >brúkararnar< frá teimum sokallaðu »fjølbroyttu og sakligu« peningastyrda tidinda- tænastunum ella meiningafabrikkunum, ið hava monopoliserað tiðindaheimin, ti skjótt er at siggja, hvussu tidinda- fólkini velja úr, viðgera, balla inn í Þpeolitiskan bjálva, og servera. Tað tykist sum at hetta sokallaða tið- indafrælsið er sterst, tá tað ræður um at válka sær í privat- levnaðinum hjá einstaklingum, og soleiðis spekulera í fólksins kenslum. Tiðindafrælsi er í fyrsta lagi, at blødini og annað ikki eru heft at privatum ognarum — monopolum ella blaðkongum — sum keypa bleðini upp, leggja teira politisku linju, og steingja blødini, tå teimum lystir. Fyri at taka upp aftur endan, var ein grundgev- ing, sum nevnt, at »vit hava tað so frælst, at ein og hvør kann støkka fram og spilla teir rådandi ut upp å tad grovasta«. Vit mugu ásanna, at hóast mark er fyri hesum, er í summum førum nakað um hetta. — Men fær henda ut- spilling ella ábreiðsla teir ráðandi, eitt nú stjórnina, at broyta ætlan ella hugs- an? Tú svarar kanska: »Vist ikki, men eingin ger mær nakað fyri tað, eg havi sagt.« Tá spyrja vit, um ein eisini alment kann geva sínum arbeiðsgevara (les: arbeiðskeypara) eina skortfleingju fyri órekis skap, kalla hann letivætti kraddara ella okkurt, i verri (men beinraknari) er... Svarið er tá givið: „Nei, tað er vist, hann hevði bart út biðið meg farið, ella gjørt mær tað ó- liviligt i arbeidinum«. (Við- merking: Viðferðin er tó ikki so harðrend her heima, sum í eðrum pen- ingastýrdum londum. Ein Framhald á síðu 14 AAA Up SE ÉT EEN US UN NN KKA er