leygardagur 14. august 1982síða 6

Síða 6 tíðindablaðið mynstrinum í gáaði eftir. ÚRSLITIÐ er, at londini í Vestur- heimi hava bitið í egnan hala. Lánsvirðini vóru ikki tað vit hildu. Útgevari: p/f sosialurin Fyritaksstjóri og blaðstjóri: Tórfinn Smith (ábyrgd) Blaðfólk: Høgni Djurhuus, Dagny Joensen, Jóhann Mortensen og Jan Møller Lýsingar: Árni Joensen Uppseting : p/f sosialurin. Prent: p/f pressan 1981 Monetarisman oddagrein VIT hoyra dag og dagliga um tann stóra vandan, sum fylgir við láni- Vesturheiminum. Tað er ein góð forrætning hjá kapi- talinum at læna út pening til lond, samfeløg sum hava stórar upp- gávur at loysa. Men tá samanum kemur, hevur lánsveiting kapital- eigaranna eina rangu, sum fáur tíðindablaðið Postsmoga 76, 3800 Argir, telefon 11820 gandsmegi i sær, sum gjørdi at rentan veksur so hvørt sum dag- urin lidur. veldi. neydug HETTA er tad sum hendir i Vest- urheimi. Hetta er tad sum partvis hendir her i samfelagnum. Vit hava brukt miklan lånspening. Til samfelagsuppbyggjandi endamål. Men eisini til tær mongu fyritøkurnar, sum oftast liva av at selja innfluttar vørur hava brúkt hópin útlendskan lánspening. Og Monitarisman í sínum hetta førur vid sær, at vit, sum keypa, eisini megu gjalda meira íroknast, svara seg. Monitarisman vísti sítt sanna and- lit og kynstur. Lánini eru møletin. Eftir stendur lántakarin við ovur- dýrum afturgjaldsskyldum. Tann lága rentan, sum var tíkin fram sum hin glitrandi gimsteinur, tá framd, hevur átt låntøkan var Dagblaðið og tøl Dagbladid skrivar eisini, at åbøturnar kosta 1 - 1,5 mill. kr. Hetta er eisini burturvið, ti raksturin av skúlanum kemur til samans at kosta um 1,5 mill., tá er leiga av skúla num, læraralønir o.a. tikid við. Umvælingar arbeiðið kemur at kosta um 150.000 kr., harav eru tær 100.000 nýttar Burturav hesum 100.000 kr. er køkur keyptur til kantinuna. (Dimmalætt ing 12.8.1982) flasjónini, Her hava vit aftur eitt domi um, hvussu Dagblaðið fer við sannleikanum, um skrivingin í Dimmalætting annars passar Men tað er menniskjaligt at gera mistøk, so tað kann vera hent tað, at Oli Breckmann av misgávum ella ti hann ikki dugur tølini hevur —lisid 1.500.000 kr. (hålvonnur million kr.) í staðin fyri 150.000 kr. (hundrað og hálvtrýss túsund kr.). Men munurin er so gref ligur, at hevði hann eini góð og sunn dømievni, so umhugsaði hann seg tvær ferðir, áðrenn hann svert- aði Dagblaðið út við hesum ósonnu tølunum. sosialurin heldur: fyri vørurnar, tí lánini skulu eisini um forrentingin skal VIT hava mangan goldið dýrt fyri henda vællevnaðin. Í skatti, í vøru- forbrúki. Og her hava eisini pen- ingastovnarnir stóra ábyrgd av in- sum er fylgissveinur monitarismunnar. Men onkur vil kanska halda, at har er so nógv annað av hasum kalibri- num í Dagblaðnum, at eitt tal faldað við tíggju, ger ikki tann stóra munin. Men man okkurt annað ikki liggja aftan fyri? Man tað ikki vera við beráddum huga, at Dagblaðið kemur við hasum tølunum? Vit minnast jú viðgerðina í løgtinginum av studenta- skulamålinum i Eysturoy. Tå bardist Oli Breckmann sum úlvur á skóg at fáa skúlan til Runavíkar. Trýstið var jú stórt frá fólki í Runavík. Og onkur at- kvoða „stóð kanska upp á spæla ? Samfelagsskaptu virðini Samfelagspolitikkur = er eitt orð vit hoyra nú hesum og so í hasum við- fangi. Eisini er tað sam- felagspolitikkur, tá menn lata virði fara fyri skeyti fyri at fáa sær ein letu- vinning. Samfelags- politikkur kann bæði verða brúktur og mis brúktur Tann jarðarpolitikkur, sum mangan hevur verið framdur, av kommunum sum eðrum stovnum, hevur ofta verið til niður- legu fyri samfelagsbú- skapin. Tað er ringur samfelags- politikkur, tá góð og brúkilig búnaðarlendi verða legd oyðin sum landbúnaðarjorð. Oftast fyri at onkra byggiætlan, helst oftast kundi fremja sum verið gjerd á ódyrkaðum lendi. Vit hava demir um at samfelagið fyri at endur- reisa ta mistu landbúnað- arjørdina má punga út i dýrum dómum fyri at búna nýtt dyrkilendi. Soleiðis eru ofta sam- felagsvirðir burturseðlaði, sum ættarlið eftir ættarlið hava búnað, út gróti og skursli til gras- virði grenar fletur. Multiplikatorurin Takk fyri svarið í Sosialinum nr. 72. Tíverri kann eg ikki halda við um grundgevingina fyri at steddin á multiplikatorinum skal vera omanfyri. 2. Viðgangast skal, at ikki fæst fatur á rettu steddini uttan at gera grundleggjandi kanning- ararbeiði, og enntá er tað ein opin spurningur, um tað í einum samfelag sum ti føroyska yvirhevur ber til at tosa um búskapar- ligan multiplikator. Tjakið um steddina verður sostatt meira ella minni kvalifiseradar git- ingar. Tó veit man, at har sam- felagið grípur inn við fíggjarligari stýring, gerst . 78 — 14. august 1982 multiplikatorurin lítil og ber sostatt illa til sam- stundis at tosa um hegt skatta- og avgjaldstrýst og høgan multiplikator. Ikki fari eg at oråa meira um hetta málið, Kári, men takk fyri orða- skiftið. Gad. Fara lætt um sannleikan Nú hevur ein >blaðmað- ur« á Sósialinum og agita- tor hjá Ernst Hansen, sett sær fyri, at Oyggjatíðindi skal »knulvast«, ti Nes- búgvin hevur siglt ein bát niður í Kanada — sum um Oyggjatíðindi kann gera nakað við tað. — Men, hevur Kári sett sær fyri at fáa sannleikan fram um Nesbúgvan, so er tað ikki meira enn natúr- ligt, at lesarin fær allan sannleikan. Skiparin á Jogvan á Gerðunum skal, sambært Sosialin, hava sagt, at tað, sum Oyggjatíðindi skrivaði herfyri, onki hevði við veruleikan at gera, og tað sum hendi við Nesbúgvanum, er ikki meir enn tað sum ofta er hent i Føroyum, uttan at nakad blad hevur nevnt tað við einum orði. Tað hevði verið áhuga- vert at vita, hví tilburð- urin skuldi dyljast sum mansmorð fyri Oyggjatíð- Um samanstoyturin hendi á opnum havi, ella inni í havnini, kann fyri so vítt vera líka mikið nú skaðin er ein veruleiki undir ollum umsteðum. — Men, eg tari at loyva mær at seta eitt stórt spurnartekin við, um tað var umstýringin sum »vingladi« seg leysa, og tí sveik — her hevði eitt alment úttalilsi frá kanadisku myndugleiku- num verið uppá pláss. Dan Klein Svar: At fólk ikki vnskja at út- tala seg til Oyggjatíðindi, skilji eg væl. Fyrst sigur blaðið frá, at Nesbúgvin sigldi kanadiska útróðrar- bátin niður úti á opnum havi, síðan at fólk kom til skaða og verst av ellum at Nesbúgvin skuldi vera rýmdur. Alt hetta er dyggiliga afturvíst av eygavitnum. Um alt, sum Oyggjatíð- indi skrivar, er líka álít- andi sum henda frásegn- in,so er ikki torfert at skilja, hví fólk eru bangin fyri at siga nakað fyri blaðnum. Kári Ung og arbeiðsloysi Tel eru framkomin um ar- beiðsloysi millum ung. Og hvat so meir, hvar finna okur hjálpina ? Eru fólk, id sita sum leiðarar á kontórum, bank- um, posthúsum og ødrum stødum, fólk ið hava papp- ír, so tey kunnu átaka sær at læra lærlingar upp? Tann upprunaskúli fyri handil, kontór og hand- verkslærlingar bleiv tikin frá Tveroyri. Ein óbóta- ligur skaði! Bankar og sparikassar hava stór yvirskot. Kann nakað av hesum brúkast til at læra ungfólk upp i oynni? Sysliskrivstovan og sóknarskrivstovan, kann har i minsta lagi ikki vera ein næmingur fast ? Handverksmeistararnir hava allir lærlingar og mugu studlast i hesum. So okkara einasta strandfaraskip »Teistin«. Eru tað flest suðuroy- ingar, ið har eru við? Hevur hovmeistarin við setan av fólki at gera, ella er tað kontórið í Havn ? Og so heimini, har fyrr var arbeiði til tvey ung. Nú er frúan í nógvum forum úti sjálv, tí hjálpitól gera arbeiðið. Men kundi unga konan, ið fær sær tvey, trý ella fleiri bern. ikki verðið stuðlað á onk- ran hátt at læra eitt ung- fólk hvat og nær ein skal koyra í vaskimaskinuna. Serliga her í Suðuroy, her bann er sett fyri barna- gerðum, stød, ið eisini kundu verið arbeiðspláss. Vinarliga Eli tjak og meiningar Vit gera tesarar okkara varugar við, at treytin fyri at fáa lesarabrøv upptikin undir hesum teiginum er, at blad- stjørnin veit, hvør hev- ur skrivad brøvini. Ja ikki er tað ov nógv sagt, at vit hava syndað ímóti teimum, sum undan okkum vóru, mangastaðni har tær grasgrenu fletur- nar nú liggja undir asfalti og sundurskotnum gróti. Dyrkaði beurin má verða tekur sum landbún- aðarlendi og má brúkast sum slíkur. Tí hetta eru tey samfelagsskaptu virð- ini, ein týðandi partur av búskapi okkara. Tá vit leggja landbún- adarjørd í oyði, tá niður- skriva vit virðini í sam- felagnum. So einfalt er tað. J.T. —————————————— ye] Y | RS TG kn ——————— Áø A |