leygardagur 31. august 2002síða 9

16 Nr. 166 - 31. august 2002 Nr. 166 - 31. august 2002 17 Samgongan ikki meiriluta Tjóðveldisflokkurin og Fólkaflokkurin halda tørn, meðan smáu samgongu- flokkarnir missa sína umboðan á løgtingi, vísir nýggjasta velj- arakanningin hjá Fregnir. Hevði val verið í dag, hevði Sambandsflokkurin verið stóri sigurs- harrin við 10 tingum- boðum, meðan einki dryppar á Javnaðar- flokkin VELJARAKANNING Jón Brian Hvidtfeldt Heldur ikki hesaferð gevur mánaðarliga veljarakann- ingin í Fregnir samgonguni meiriluta. Sambært kann- ingini eru tey 17 tingum- boðini, sum eru grundar- lagið undir sitandi sam- gongu, tødnað niður í 15. Gallup Føroyar hevur hvønn mánað síðan valið 30.apríl gjørt eina veljara- kanning, har gott og væl 500 føroyingar eru spurdir, hvønn flokk tey høvdu valt, var løgtingsval í dag. Úrs- litið vísir, at samgongan ongantíð hevur havt meiri- luta, síðan hon tók við. Í juni-kanningini fekk samgongan 16 tingumboð, meðan bæði juli- og nú eis- ini august-kanningin bara gevur samgonguni 15 ting- umboð. Í juni var tað Tjóð- veldisflokkurin, sum misti áttanda mannin, meðan hinir samgonguflokkarnir hildu tørn. Síðan hevur Tjóðveldisflokkurin vunnið áttanda mannin aftur, men nú eru tað teir smáu flokk- arnir, Sjálvstýrisflokkurin og Miðflokkurin, sum missa sítt tingumboð. Á løgtingsvalinum 30.apríl fingu teir ávíkavist 4,4 og 4,2 prosent, men nú stuðla bara ávíkavist 3,1 og 3,2 prosent av fólkinum hesar flokkar, sum tískil ikki røkka upp um tinggáttina. Sostætt ber til at siga, at meðan stóru samgongu- flokkarnir so dánt halda tørn, báðir hava eina aftur- gongd uppá 0,6 prosent og varðveita sama tingmanna- tal, so høvdu smáu flokkar- nir, sum í dag tryggja sam- gonguni meirilutan á løg- tingi, ikki verið nakar stuð- ul, hevði val verið í dag. Úr samgonguni til Sambandið Veljarakanningin vísir, at tað er Sambandsflokkurin, sum fær allan ágóðan av minkandi undirtøkan hjá samgonguflokkunum, meðan undirtøkan fyri Javnaðarflokkinum er at kalla tann sama nú, sum á valinum 30.apríl. Síðan løgtingsvalið er undirtøkan hjá Sambands- flokkinum vaksin úr 26 prosentum upp í 29,3 pro- sent, og flokkurin hevði fingið 10 tinglimir, hevði val verið í dag. Hin and- støðuflokkurin, Javnaðar- flokkurin, fær als ongan ágóða av minkandi undir- tøkuni hjá samgonguflokk- unum, og undirtøkan fyri flokkinum er bara økt 0,3 prosent síðan 30.apríl. Strandfaraskipið Teistin, sum hevur ligið til um- vælingar alla vikuna, fer nú aftur í sigling. Mána- kvøldið noyddist Teistin at avlýsa síðstu túrarnar, og tað vísti seg at ein tur- bina var farin. Síðan tá hevur Sam røkt siglingina millum Gomlurætt, Sko- pun og út í Hest. Deilurin kom til landið við flogfari fyrrapartin fríggjadagin, og á Strand- ferðsluni væntaðu tey, at Teistin aftur kundi fara í sigling seint fríggjadagin ella leygarmorgunin. Málnevndin kemur á 57.sinni við sínum við- merkingum og vegleið- ingum til føroyska málið í málbrævinum Orðafar. Góð ráð um føroyska málið, bæði í skrift og talu, eru at finna í mál- brævinum Orðafar, sum málnevndin gevur út. Orðafar kom út á fyrsta sinni í november 1986, og um dagarnar kom út 57.útgáva av Orðafar. Føroyska málnevndin, sum varð sett á stovn í 1985, er vald fyri fýra ár í senn og er mannað við fólki úr Føroyamálsdeild- ini, Mentamálaráðnum, Blaðmannafelagnum, Rithøvundafelagnum og Móðurmálslærarafelag- num. Í reglugerðini fyri mál- nevndina stendur, at hon skal »hava eyguni eftir málspillu, sum er um at taka seg upp, og royna at forða fyri, at hon festist«. Málnevndin skal gera vart við, tá t.d. tíðinda- fólk og fjølmiðlafólk annars nýta skeivan mál- burð. Eisini skal mál- nevndin hjálpa til at finna orð fyri nýggjum hugtøk- um, t.d. við í málbrævi- num mæla til at nýta ávís orð og orðingar. Í Orðafar nr.57 ber m.a. til at lesa um herðing, umframt fleiri dømi eru um skeivan og rættan málburð. Hósdagin kom fyrsta av fýra japanskum tunfiskaskipum í før- oyskan sjógv. Skipini skulu royna eftir tun- fiski suður móti bretska markinum FISKIVEIÐA Jón Brian Hvidtfeldt Fýra japansk skip hava fingið loyvi at royna eftir tunfiski í føroyskum sjógvi í ár. Talan er um royndar- loyvi, sum bara verða givin fyri eitt ár í senn. Hósdagin kom fyrsta japanska skipið í føroyskan sjógv, og leyg- ardagin kemur tað næsta. Hini bæði eru væntandi 8. og 9. september. Japansku skipini hava roynt eftir tunfiski í Norð- uratlantshavi, og tey fara nú í føroyskan sjógv at royna. Vanliga plagar tunfiskurin, sum ferðast heilt suður í Miðalhavið, at vera í før- oyskum sjógvi umleið seks vikur. Hann ferðast nógv og flytir seg eftir veðrinum. Tunfiskur kann viga upp í 200 kilo, men meðalvektin á fiskinum, sum fæst í før- oyskum sjógvi, liggur um 80-100 kilo. Fiskirannsóknarstovan hevur ein eygleiðara um- borð á hvørjum av teimum fýra japansku skipunum, nú tey fara í føroyskan sjógv at royna. Síðan verður ein frá- greiðing gjørd um fiski- skapin, hvar skipini fáa tunfiskin, longd og vekt á honum osv. Føroysku myndugleikar- nir hava ikki mett tað vera ráðiligt at loyva fleiri enn fýra japanskum bátum at royna eftir tunfiski í før- oyskum øki. Japansk tunfiskaskip aftur í føroyskan sjógv Málsligar vegleiðingar Teistin aftur í sigling Heystið í Føroyahúsinum Nú summarið fer at halla byrja tiltøkini av álvara aftur í Føroyahúsinum í Keypmannahavn. 7.sep- tember verður dansur við Tangz, og 27. verður kafekvøld við drama, upplestri og sangi í húsi- num. Í samband við at felagið Neystið hevur 15 ár á baki, verður skipað fyri veitslu í Føroyahúsi- num leygardagin 5.okto- ber. Og fríggjakvøldið 11. oktober skipa Føroya- húsið og Meginfelag Før- oyska Studenta, MFS, fyri Mentanarnátt í Før- oyahúsinum. Av øðrum tiltøkum í Føroyahúsi- num í heyst kunnu nevn- ast teir regluligu týsdags- døgverðarnir, har borð- reitt verður við ymsum føroyskum mati, so sum knettum, røstum fiski, kalva og turrum fiski, og í oktober ætla tey millum annað at borðreiða við havhestaungum. Týsdag- ar verður boðið til borðs í Føroyahúsinum kl.17.30. Vitjanartænasta til eldri føroyingar í Keypmanna- havn Føroyahúsið arbeiðir við at fáa í lag eina vitj- anartænastu. Tvær kvinn- ur hava játtað at taka sær av at vísa á eldri, einligar føroyingar í danska høv- uðsstaðnum, sum kunnu hugsast at vilja hava vitj- an. Í september-blaðnum hjá Føroyahúsinum stendur at lesa, at størsti trupulleikin hevur verið at finna fram til tey, sum tænastan er ætlað til. Fyrireikarnir hava spurt seg fyri, m.a. á ellisheim- um og hava eisini lýst í føroysku bløðunum, men sera fá hava gjørt vart við seg, siga tey í Føroya- húsinum. Tey ivast tó ikki í, at fleiri eldri føroyingar búgva á Keypmanna- havnar-leiðini, sum høvdu verið fegin um at fingið vitjan. Fyrireikar- arnir sóknast nú eftir fólki, sum hava hug at gerast partur av vitjanar- tænastuni – bæði fólk, sum kunnu fara út at vitja, og fólk, sum kundu ynskt sær vitjan. Áhugað kunnu siga frá í Føroya- húsinum. Um ein tosar um grensur og mørk, kanska serliga landa- mørk, so er altíð okk- urt at tosa um. Og um ein blandar hetta við tónleik, so er enn meir at tosa um. Ein ungur argentinskur gittaristur hevur ver- ið á vitjan í Føroyum Jóhann Jacobsen Sum tíðirnar eru í dag, so flytur menniskjan seg eisini meiri og meiri. Tónleikur, sum t.d. á eini fløgu, flytir seg nógv meiri enn vit gera. Fløgur, sum eru kendar og eisini minnið kendar, kunnu fáast í øllum verðins hornum. Eitt nú var ein vin- maður mín á veg heim við flogfari úr Sri Lanka. Har umborð kundi hann við CD-boksini í flogsetrinum, sum øll onnur ferðandi á hesum flogfarinum eisini kundu, velja at lurta eftir Eivør Pállsdøttir-fløguni ímillum 9 aðrar fløgur. Hetta er eitt dømi um, at føroyskur tónleikur eisini sleppur uppí part og er hetta, eftir ondini, vorðið sjálvsagt. Tónleikarar flyta seg eis- ini nógv og fleiri gera eitt legg hendanvegin. Og á hesum sumrinum hava fleiri gestatónleikarar verið á konsertum, festivalum og stevnum. Argentinskur gittaristur Ein teirra var argentinskur gittaristur. Hann hevur ta síðstu tíðina verið í Føroy- um á vitjan í einar 3 vikur. Um Ólavsøkuleitið fekk eg eitt lítið prát við hendan ferðandi tónleikaran. Hann fortelur, at hann hevur havt ein sera góðan túr og hevur fingið nógvan íblástur. Valentin Cora er frá lítla býnum San Martin De Los Andes. Býurin, sum hevur einar 25.000 íbúgvar, liggur tætt við markið til Chile. Her hevur hann búð tey síðstu 4 árini. »I have to travel« Valentin livir av tónleiki, hetta hevur við sær, at hann er noyddur at vera uppá fartin meginpartin av tíðini. Hetta er neyvan nakað luksuslív, men, sum hann sigur tað, »I have to travel«. Og hann greiðir víðari frá, at tónleikur altíð hevur ver- ið ein stórur partur av hans- ara lívi og av hesi orsøk kemur tann nógva flytingin. Tá so summartíð er í stór- býnum Brasilia ella Buenos Aires, so spælir Blues Valentin Band har. Blues Valentin Band er hansara bólkur, men mann- ingin er ongantíð tann sama, hon skiftir, sum spælistaðið er ymiskt frá mánaði til mánað. Hann dámar væl broytingar, og sum tónleikari, og menn- iskja, heldur hann hetta vera mennandi: »Changes are good, healthy – they keep you sharp«. Í januar var Valentin í San Rafael, norðan fyri San Martin. Í Februar var hann aftur í San Martin og seinni í Baryloche. Tað var annars her hann møtti Kristiani Blak og Brandi Jacobsen, sum fingu ferðina til Før- oyar í lag. Í apríl aftur í San Rafael. Og í juni mánaðin- um Buenos Aires og Brasi- lia. Tað eru so serliga í hes- um býum, at Blues Valentin Band er nógv umbiðið. Hetta er ein strang skrá. Manningin, sum hann spælir saman við í San Martin er oftast tann sama. Ein 50 ára gamal trummu- spælari, sum rekur egnan handil og hevur familju, og ein 25 ára gamal professio- nellur keyboardspælari. Í Buenos Aires hevur hann oftast ein trummuspælara og ein bassspælara afturat sær. Valentin Cora er tónleik- ari og fer óiva altíð, at hava okkurt við tónleik at gera. Hann fortelur, at hann altíð hevur verið umringaður av tónleiki. Vinir og kenningar hava allir havt okkurt við tónleik at gera. Blokkfloyta var hansara fyrsta instru- ment, men tá hann var 15 ár, sá hann, fyri fyrstu ferð eitt blues band spæla. »Wow! This´s what I want to do« Hetta var í brasilska býnum San Salvador, á einum staði, ið kallaðist »Atelier«. Hetta hevur nokk verið ein stór løta í hansara lívi. Bluestónleikurin er tað, hann mest leggur seg eftir og hann fortelur frá hesi løtuni í »Ateliere« sum nakað heilt stórt. »Wow! This´s what I want to do«, minnist hann seg hugsa. Í San Salvado fór hann so, tá hann var 15 ára gam- al, at ganga til gittaraundir- vísning innanfyri blues- sjangruna. Her hevði hann ein lærara, ið hann kom at kenna sera væl og her fekk hann eisini ein, fyri hann, sera týdningarmiklan lær- dóm. »How to learn« ella hvussu at læra allatíðina, altíð. Og innanfyri sama evni, vil Valentin vera við, at meðan teknikkur, innan- fyri tónleikaspæl, hevur nógv at siga, so hevur ein annar partur minst líka nógv at siga. Tann parturin er tað, sum hann kallar, »at liva«. Man má seta hesar báðar partar saman og læra allatíðina. Gjøgnum tón- leikin kann man deila við øðrum og vaksa saman við øðrum, men tað er meiri enn bara tónleikur í lívin- um. Her viðmerkir Valentin heilhjarta, at hann hevur møtt eina rúgvu av eina- standandi menniskjum og at hendan vitjanin hevur verið sera sera góð. Politikkur og tónleikur... Spurdur um hvat Valentin Cora heldur um, at blanda politikk uppí tónleik, svarar hann, at tónleikur handlar um »expressing and com- munication« ella tað at tala út og samskifti. »Politics is nothingelse but solving problems« og um øll hava eina rødd, tá kunnu øll vera nøgd. Sjálvur hevur hann verið aktivur í ungmanna- politikki í Brasil, tá hann búði í San Salvador. »Politics is nothingelse but solving problems« Í samband við tónleik, so eru ikki so nógv mørk, sum heild. T.d. er tann tjóðskap- arligi politiski boðskapurin sterkur og veldigur, men hann hevur fleiri mørk, landamørk o.fl.. Politikkur hevur nakað við skipan at gera, millum menniskjur og natúruna, men natúran er ikki gjørd av mørkum, »...even the sky is not the limit.« Annars leggur Valentin, eitt sindur burturfrá tí filo- sofiska prátinum, afturat, at hann ikki er vanur við, at vera staddur á oyggjum mitt úti í havinum. »...even the sky is not the limit.« San Martin liggur inni í landinum og har er veður- lagið als ikki líka skiftandi, sum tað er her. Hetta dámar honum væl og hann vónar at koma aftur skjótt. Valentin Cora Ferðandi tónleikari Sjálvur hevur Valentin Cora verið aktivur í ungmannapolitikki í Brasil, tá hann búði í San Salvador C M Y K 17 16