hósdagur 19. august 1982síða 2

tíðindablaðið Hevur tú ein spurning ella onkran trupulleika, sum tú kundi ynskt tær at fingið vidgjørdan í hesum teiginum, Spyr Sosialin Skriva til: Sosialurin, postsmoga 76, 3800 Argir. Merk brævbjálvan >Spyr Sosialin«. Sålarfrøding- urin: Kunnu filmir og lesnadur elva til sida- lagtbrot? Herfyri stóð at lesa í einum feroyskum blaði, at eitt barn var rakt í pann- una av luftbyrsu, og í eðrum londum sigst tað vera komið fyri, at bern eitt nú hava hongt seg beint aftaná at hava sæð ein cowboy-film um tað sama í sjónvarpinum. Eis- ini siga donsk bleð frá, at ein maður, sum í letuni er skuldsettur, men kortini ikki demdur, fyri at hava neyðtikið, lestað og at enda myrt eina smágentu skal eiga eitt heilt savn av fúlum og perversum bleð- um og filmum. Vita tygum sum sálar- frødingur og forrestin eis- ini filmcensor nakað itøki- ligt um, at slikur lesnadur og slikar myndir kunnu elva fólki til harðskap og/ella kynslig brotsverk? Foreldur So sum galdandi biograf- lógin í Foroyum er orðað, er í mínum eygum eingin ivi um, at hon er gjørd fyri tí fyri eyga, at filmir kunnu virka eggjandi til eitt nú harðskap. Hinvegin síggi eg, at danir í tí seinasta álitinum viðvíkjandi nýggjum filmseftirlitsskipanum hava spurt seg fyri hesum spurningi viðvíkjandi hjá fakfólki, sum mett verður at hava skil fyri hesum, men eisini her eru mein- ingarnar ymiskar. Meðan onkur heldur fast við, at ráðir og/ella fúlir filmar kunnu elva til óhepnar hendingar, meta aðrir beint ovugt og siga, at slíkar upplivingar gjøgnum film og lesnað kunnu virka sum eitt slag av trygdarventili, soleiðis at skilja, at hesar uppliv- ingar kunnu taka broddin av tí seksuella og aggress- iva tørvi, sum all menniskju hava í sterri og minni mun. Hetta seinna sjónarmiði var fyri so vítt eisini lagt til grund fyri at linna um pornografi- restriktiónirnar i Dan- mark í seksti-årunum og at enda loyva pornografi uttan avmarkingar. Eitt annað próguv fyri at so er hildu politikk- ararnir seg finna í tí fyri- brigdi, at vøksturin í ser- stakliga sidalagsbrots- gerðum mótvegis børnum tóktist at minka í mun til sum pornografiin varð loyvd. Eitt slikt roknistykki tykist mær kortini ov ein- falt sett upp, ti har kann annað hava gjørt seg gald- andi, eitt nu at almenning- urin er farin at handfara slíkt heldur lagaligari og sjáldnari meldar og harav fylgir sjálvsagt, at færri brotsverk verða skrásett. Hóast sjálvur eitt sindur ivandi, meti eg soleiðis Eyðun Joensen, sál- Marjun Sigurdsdótt- Marner arfrødingur ir, sosialrådgevi lækni kortini slíkan film og yvir okkum, og børn, sum lesnað rættuliga óskaði- ligan fyri vaksið og nor- malt hugsandi fólk, hóast slíkur filmur og lesnaður sum í sínum innihaldi jú altid er nógu yvirdrivin og tískil óveruligur og ósann- ur, sum so ongantíð kann vera nokrum at gagni. Men, tá tað ræður um børnini, eri eg á ongan hátt í iva. Har eigur ein at vera varin, tí born eru hópin góðtrúðnari og meiri ávirkilig og duga serstakliga á yngri árum illa at skyna ímillum veru- leika og tær dreyma- myndir, sum felst allir filmir eru. Í so máta haldi eg sam- felagið hava tryggjað seg hampuliga væl viðvíkj- andi biografunum og al- mennum sjónvarpum, meðan eg beri meira ótta fyri hesi video-flóðalduni, sum í mínum eygum púra ábyrgdarleyst og ótálmað fær loyvi at floyma inn fyri ein stóran part yvir- hevur ikki eru von við slik- an kost. EyJo. Nær kyns- bugvin? Eg vil fegin vita nær ein drongur/genta eru kyns- bugvin? W. Tad er ein, tå ein kemur i kynsbuningaraldur. Tad vil siga, ein drongur tå hann er 13—15 ára gamal og gentur tå tær eru um 12—14 åra gamlar. Hoast gentur tå kunnu barnast, so vil tad ikki siga, at tær eru bunar til tess. Ti eiga gentur at varda seg, og helst ikki at fåa børn fyrr enn tær eru um Eingin skoytti um 100 kr. sedilin Eingin veit, at danski Tjóðarbankin veitir trygd fyri teir føroysku sedlarnar, sum handilsfólk móttaka Í hesum degum koma fólk í hópatali heimaftur á klettarnar eftir at hava verið á ferð í Norðanlond- um ella í løndunum sunn- anfyri. I útlondum novdist tú at nýta tað gjaldoyra er galdandi ella tú nýtir annað valuta, sum landið góðtekur Í Danmark kunnu feroy- ingar nýta egnu seðlar, tá teir fara til handils, men ikki er tað eins lætt hverja ferðina, av tí at danir ikki vita um føroysku sedl- arnar, sum hava sama virdi sum teir donsku. I Danmark verða bæði teir donsku og teir føroysku pengaseðlarnir framleiddir á pressu í danska Tjóðarbankanum, og eru sostatt sama gjald- oyra, sum bert ikki hava útsjóndina til felags. Danski Tjóðarbankin veitir trygd fyri, at hand- ilsfólk fáa tað sama fyri í ávísa landi, seðilin, sum hann ljóðar upp á. Hetta er ein trygg- ing, sum danir vanliga ikki vita, og tí eru teir ótryggir við at taka móti fremmandum seðlum, ser- liga tí tað í seinastuni hevur ljóðað, at falskur peningur er á umferð í landinum Ein blaðmaður á Aktuelt fór í býin ein dagin við einum føroyskum 100 kr. seðli, at kanna umstødurnar, um handilsfólk vildi móttaka henda seðilin. Hann fór á matstovur, kaffistovur, pylsuvogn og ølstovu. Eingin tordi at taka móti hundrað krónu seðlinum, og onkur av teimum vildu geva fimm danskar krónur fyri hann. At enda fór danski blað- maðurin inn í ein lítlan úti- banka, og hóast av- greiðslukvinnan ikki dámdi tað, so spurdi hon seg fyri í hevuðsbank- a Danska avgreiðslukvinnan: — Er hetta ein ektaður anum, og tá gekst betur og blaðmaðurin fekk danskan seðil fyri tann føroyska. Aktuelt spurdi eisini Kirsten Mordhorst, deild- arstjóra i danska Tjóðar- bankanum um føroysku pengaseðlarnar. Eftir lóg um feroysku pengaseðlarnar frá 12. apríl 1949, so skulu foroyskir seðlar móttak- ast í Danmark á jøvnum feti við donsku sedlarnar, eins og tað ikki kostar eyka, at fáa føroyska pengaseðil skiftan út við danskan. Hetta kunnu standast nógvar misskiljingar av, tí danir kenna íkki til foroyska pengaseðilin, Kirsten Mordhorst og skovtir uppí, at tað mangan er trupult hjá fer- oyingum, sum koma til Danmarkar um viku- skiftið, tá peningastovn- arnir eru afturlatnir. Í Aktuelt stendur eisini, at feroyingar vilja hava egnu peningaseðlarnar fyri at vísa á, at vit eru eitt sjálvsteðugt fólk í tí danska ríkinum. Vónandi hevur onkur handilsmaður í Danmark lisið greinina um foroysku pengaseðlarnar í Aktuelt, so trupulleikin at keypa við føroyskum seðlum verður minni komandi ár. Dag. Nr. 80 — 19. august 1982 Simonsen, Turið Debes Hentze, logfreðingur 20 ára gamlar. Tá eru tær í flestu forum fult búnar til at barnast. MS. Hvussu ofta? Genta mín og eg eri ósamd um, hvussu ofta vit eru saman um vikuna, — eg meini, hvussu ofta vit hava samlegu. Hvat heldur læknin er minsta mark? Drongur Tað velst um hug og tørv, og um hvussu gamal ein er. Í ungum árum tykist einki mark at vera, men minkar við árunum. Annars er hatta ein spurningur, sum ikki kann svarast åvist um nágreini- ligari, tí tað er so ymiskt frá menniskja til menn- iskja. MS. Ringir tu til Sosialin spyr vinarliga eftir Dagny, sum tekur sær av spurningum undir hesum teiginum Jazzfelagið 20. august: Ernst Dals- garð 21. Band august: Perlu Blues Discotheque Dallas: 19. august: Diskotek 20. august: Leif Láadal leggur plátur á 21. august: Finn Jensen leggur plátur á