leygardagur 31. august 2002síða 11

20 Nr. 166 - 31. august 2002 Nr. 166 - 31. august 2002 21 – Vónandi er Ame- rada Hess fundið í føroyskum og helst eisini í bretskum øki rakstrarverdugt, so- leiðis at vit í besta forstáilsi kunnu fara undir at samstarva tvørtur um markið sigur Brian Wilson, bretski orkumálaráð- harrin. Fyri bert fá- um árum síðani, var markið orsøk til ósemju millum lond- ini. Í dag kann mark- ið verða miðdepil fyri einum komandi sam- starvi á oljuøkinum millum Føroyar og Bretland OLJUMESSA Jan Müller úr Stavanger Seinastu ferð tveir føroysk- ir oljumálaráðharrar hittust á altjóða oljumessu í Sta- vanger seint í 90-unum var tað fyri at loysa upp fyri eini kreppu, ósemju millum londini, teirri óloystu marknatrætuni. Tá Eyðun Elttør á oljumessuni ONS í Stavanger týsdagin hitti nýggja bretska oljumála- ráðharran, Brian Wilson, var tað eisini fyri at tosa um marknaspurningar, men hesaferð var tað ikki mett sum nøkur kreppa ella træta. Nú snúði spurningur- in seg um, hvussu báðir ráðharrarnir kunnu vera við til at birta upp undir og tryggja ein sunnan og fyri báðar partar skilagóðan út- vikling nettupp kring mark- ið millum londini. Hvussu man skilabest kann útvikla og framleiða frá einum felti, sum er bæði í bretsk- um og føroyskum øki. Síðani Amerada Hess gjørdi fyrsta oljufundið nakrantíð á føroyska land- grunninum í fjør, hevur verið frammi, at fundið helst liggur báðumegin markið. Hetta ikki óvanligt, eitt nú í Norðsjónum, har fleiri felt bæði liggja á norskum og bretskum øki. Eftir fundin við Eyðun Elttør spurdu vit Brian Wil- son, um marknaspurning- urin aftur hesaferð var á skránni! Samstarv tvørtur um markið -Tað var hann, men ikki sum nakar stríðsspurningur ella trupulleiki. Vit hava umrøtt hann sum ein felags møguleika, tí er eitt fund gjørt, sum liggur báðumeg- in markið, so vil hetta vera ein nýggjur møguleiki hjá føroyskum vinnulívi eisini. Og her kunnu royndir og vitan vit hava koma tykkum til góðar. Brian Wilson sær ongar trupulleikar millum Føroy- ar og Bretland, um lønandi fund liggur báðumegin markið og vísir á, at júst á oljuráðstevnuni í Stavanger hevur ein arbeiðsbólkur lagt fram eina frágreiðing um, hvussu Bretland og Noreg á skilagóðan hátt troyta olju- og gassfund, sum eru gjørd og liggja báðumegin markið. –Vit ætla okkum at leggja upp til eitt samstarv um markið (crossborder relations), sum skal loysa teir trupul- leikar, ið annars hava verið í slíkum høpi fyrr og harvið fáa framleiðslu í gongd á feltum, sum enn ikki eru bygd út nettupp av hesi søk. Brian Wilson heldur, at eitt slík loysn í Norðsjónum kann eisini koma at verða brúkt sum fyrimynd ella sum íblástur til eina før- oysk-bretska »cross bord- er« loysn. Tað er greitt, at tað er eisini politikkur í slíkum máli, tá tveir kapp- ingarneytar sum Noreg og Bretland hvør í sínum lag royna at fáa sum mest burt- ur úr feltum, sum ganga tvørtur um mark. Nú eftir- spurningurin eftir gassi í Bretlandi er vaksin so nógv, so eru bretar eisini sinnaðir til at gera avtalu við norð- menn um at útvikla felt, sum hava »ligið í dvala«, meðan ósemja hevur vald- að um býtið. Nýggja ætlan- in, sum er gjørd, skal slóða fyri eini varandi loysn á málinum. So fáa vit at síggja, hvussu ein slík loysn kann hava positiva ávirkan á eina komandi bretsk føroyska semju um at útvikla eitt nú Amerada Hess fundið. Á fundinum millum teir báðar ráðharrarnar, sum bert vardi í ein hálvan tíma, var eisini tosað um møgu- leikar fyri at menna sam- starvið millum londini. Brian Wilson vónar, at tann sendinevndin, sum í oktob- er fer úr Aberdeen til Før- oya, kann vera við til at betra um samstarvið mill- um umboð fyri føroyskt og skotskt vinnulív og mynd- ugleikar. Oyggjasamstarv -Eg havi eisini sjálvur eitt brennandi ynski um at kunna byggja brýr og menna samvinnuna millum oyggjabólkarnar allar fyri norðan og vestan. Her sipar ráðharrin til Hebridurnar, Orknoyggjar og Hetland og so Føroyar. Hann heldur, at her liggur nógv vinnuligt og menniskjansligt til- feingi, sum í eini samvinnu við Føroyar, kann búnast og mennast. -Kona mín er úr Lewis á Hebridunum, og eg sjálvur eri úr økinum vestan til í Skotlandi, so tit skilja, hví mítt hjarta brennir fyri oyggjabúgvum. Í sínum yngru árum arbeiddi Brian Wilson sum blaðmaður og stjórnaði eini ávís á He- bridunum. Menna alduorku Á fundinum millum teir báðar ráðharrarnar varð eisini tosað um varandi orkuloysnir, í hesum føri royndirnar at menna aldu- Vilja samstarva við føroyingar tvørtur um markið Hýrurin varð góður á teimum báðum orkumálaráðharrunum, Eyðun Elttør og Brian Wilson, tá teir hittust á oljumessuni í Stavanger Mynd Jan Müller Føroysku luttakararnir á oljumessuni í Stavanger saman við starvsfólki hjá Statoil. Á samkomu í Statoil var greitt frá hvussu oljufelagið samstarvar við undirveitarar Mynd: Jan Müller Bretski oljumálaráðharrin við Elttør: – Vóni skotar vinna 1-0 á Føroyum – men eg havi stóra virðing fyri føroysk- um fótbólti, og tí kann úrslitið gerast sera javnt sigur Brian Wilson, føddur í Skotlandi og nú bretskur oljumála- ráðharri OLJUMESSA Jan Müller úr Stavanger Ein týðandi partur av al- tjóða oljuframsýningini og ráðstevnuni ONS í Sta- vanger eru fundir og sam- røður millum oljufólk og millum politikarar og em- bætisfólk teirra. Hetta er heldur ikki fremmant fyri teir føroyingar, sum eru á ONS. Nú Bretland hevur fingið nýggjan orkumála- ráðharra síðani seinastu oljumessu var tað eitt ynski hjá nýggja ráðharranum at hitta føroyska starvsbróð- urin, sum í mun til nógvar aðrar oljumálaráðharrar hevur yvirlivað fleiri olju- messur: Brian Wilson og Eyðun Elttør hittust á bási- num hjá almenna bretska m a r k n a ð a r s t ov n i n u m Trade Partners seinnapartin týsdagin. Og tað marghátt- liga hendi, tá hesir menn- inir fyri fyrstu ferð hittust: at teir fóru at tosa um fót- bólt og her serstakliga komandi stórdystin millum Skotland og Føroyar – hetta sama hendi fyri nøkrum ár- um síðani, tá Eyðun Elttør hitti sín táverandi bretska starvsbróður, John Battle. Tá teir brosandi og blíð- skortaðir byrjaðu samrøð- una var tað við spurningi- num, hvørjum enskum lið- um teir hildu við. Hesa ferð var tað meira alvorligt sum so, tí nú ráddi tað um at tala søk hjá landsliðunum báðum. -Eg havi stóra virðing fyri føroyingum, tá hugsað verður um, hvussu væl tit hava staðið tykkum í al- tjóða fótbólti. Eg beri ótta fyri dystinum millum Skot- land og Føroyar í næstum. Vit hava ikki klárað okkum so væl í seinastuni, so tað fer uttan iva at vera ein javnur dystur sigur Brian Wilson við Sosialin, sum fekk orð á hann eftir sam- røðurnar millum hann og Eyðun Elttør. –Eg tori næstan ikki at spáa um úr- slitið, og vil ikki siga hart, hvat eg hugsi um okkara lið. Men eg vóni, at Skot- land megnar at vinna, skulu vit siga 1-0! orku. –Eg skilji, at hetta er nakað, sum hevur áhuga føroyinga eisini, og í tí sambandi kann eg upplýsa, at eg sjálvur havi roynt at stuðla eini royndarverkætl- an á Hebridunum, soleiðis at stjórnin í London nú hevur gjørt av at fara eitt stig víðari við at játta pengar til eina veruliga alduorkuframleiðslu. Í næstum fara myndug- leikarnir tí at kunngera, at teir vilja gera íløgur í eitt alduorkuverk á oynni Lewis. –Eg skilji, at hetta eisini hevur tykkara áhuga, og tí skulu føroyingar vera vælkomnir til Lewis, tá verkið er liðugt og kann fara undir elframleiðslu. Brian Wilson sigur, at ætl- anin er eisini at lata uppaft- ur skipasmiðjuna í Lewis. Hon plagdi í síni tíð at arb- eiða fyri oljuvinnuna. Nú skal hon framleiða útbúnað til tann nýggja ídnaðin við varandi orku. Har kundi samstarv við føroyingar eisini komið uppá tal vísir ráðharrin á. Tað er so held- ur ikki av tilvild, at Brian Wilson hevur áhuga fyri júst varandi orku. Longu í 70-unum, áðrenn hann gjørdist ráðharri, arbeiddi hann miðvíst fyri at gera oyggjarnar óheftar av oljuni við at fara undir at menna varandi orkukeldur. Hann heldur eisini, at hetta kann vera ein leið hjá Føroyum at ganga, tí við at brúka eitt nú alduorku, kunnu oyggjabólkar sum eitt nú Føroyar og Hebridurnar sleppa undan at brúka so nógv av diesel- orku. Leiting eftir olju Eitt av høvuðsmálunum á fundinum millum Elttør og Wilson var framtíðin á At- lantsmótinum tvs. møgu- leikarnir at finna meiri olju og gass. Brian Wilson við- gongur, at eingi verulig fund eru gjørd í økinum í langa tíð, men hann heldur samtíðis fyri, at soleingi oljufeløgini vísa áhuga fyri økinum og vilja gera stórar íløgur í leiting, so má tað vera tí, at tey halda jarð- frøðiligar møguleikar vera fyri at finna olju har. –Eg eri ikki jarðfrøðingur, men eg seti mítt álit á, at sohvørt tøknin mennist, so verður leitað á djúpum vatni, har tað kunnu goyma seg bæði olja og gass. Brian Wilson leggur ann- ars dent á, at nýggja tøknin hevur gjørt, at tað loysir seg at fara undir at byggja tað risastóra Clairoljufeltið út. Hetta feltið varð funnið fyri 25 árum síðani og goymir fleiri milliardir tunnur av olju. –Stjórnin hevur stórar vónir til hesa útbygging, sum aftur fer at hava stóran týdning fyri oyggjabólkarnar fyri norðan. Oljumálaráðharrin fylgir væl við í fundinum, sum Amerada Hess gjørdi á før- oyskum øki í fjør. –Eg skilji, at boriskipið West Navion liggur í Stornoway og leggur upp nakað av tí tungu útgerðini tað brúkti í Kanada, og at tað ein av komandi døgunum kemur á boristaðið í bretskum øki, nær tykkara marki. Hetta er sjálvandi nakað, sum hevur tykkara og okkara stóra áhuga í senn og biðja bæði Elttør og eg til, at her kann blíva talan um eitt lønandi fund, sum kann vera við at vaksa um áhugan aftur fyri øllum økinum. Brian Wilson, hvørs hjarta brennir fyri smáum oyggjasamfeløgum, beyð á fundinum á ONS-messuni í Stavanger Eyðuni Elttør at koma á vitjan í Bretlandi. Somu innbjóðing fekk Wil- son frá landsstýrismanni- num í oljumálum. Fótbóltslandsdysturin millum Føroyar og Skotland í næstum var tað fyrsta teir báðir ráðharrarnir, Wilson og Elttør tosaðu um. Mynd Jan Müller Føroyski básurin á oljuráðstevnuni í Stavanger Mynd: Jan Müller West Navion byrjar at bora OLJUMESSA Jan Múller úr Stavanger Risastóra norska boriskipið West Navion er í hesi løtu um at koma upp á pláss á boristaðnum skamt frá før- oyska merkinum. Gongst sum ætlað setir borurin á undirgrundina sunnudagin ella mánadagin. Boringin hevur stóran áhuga fyri før- oyingar og oljufeløgini sum heild. Talan er um eina so- kallaða »appraisal-boring«, tvs. ein avmarkingar- og metingarbrunn, sum hevur tilknýti til ooljufundið, sum Amerada Hess gjørdi á før- oyska landgrunninum í fjør. Boringin hevur til enda- máls at finna fram til, um hetta fund gongur inn á bretska øki og møguliga er lønandi. Eftir ætlan gongur ein góður mánaðI, til kom- ið er á mál. Eftir tað er ætl- anin at fara undir eina royndarframleiðslu (test- ing) í brunninum. Henda testing skal vísa, um talan er um eitt rakstrarverdugt oljufelt. Millum oljufólk á altjóða oljumessuni í Sta- vanger er eisini stórur áhugi fyri hesi boring. Møguliga hava vit eitt úrslit av boringini einaferð í ok- tober ella november. Tað úrslitið kann, um væl vil til, gerast at Føroyar fáa sítt fyrsta lønandi oljufund. C M Y K 21 20