leygardagur 28. august 1982síða 9

Leygardagur 28. august 1982 — ——————øø"E—— hovgg) til rossini. Græs fåa tey vida hvar i Havn- ini — Men Jón Joensen og aðrir hava eisini gjørt sitt til at bjarga feroyska ross- inum og í dag eru nekur føroysk ross í Vágum. Prógvini fingin Onkur hevur alla tíðina ivast í, um talan hevur verið um eitt reint feroyskt slag ella ikki. Men í 1978 varð sligið fast, at hesi føroysku ross- ini hjá Bergljót og Leivi og hjá Jón í Be eru eitt serligt føroyskt rossaslag. Hetta árið vórðu blóð- royndir tiknar av ellum »føroysku« rossunum í Vágum og í Havn. Blóð- royndirnar vórðu sendar Dvergamoy Í í túninum í Ovara Hoydølum. Hon er vakurt bygd — millum vakrastu til Sveríkis. Urslitið av kanningin vísti, at rossini eru eitt serligt rossaslag og at talan var um eitt sera áhugavert fyribrigdi. Undir royndar- steðina — Hvat skulu vit gera fyri at tryggja, at tað føroyska rossið verður varðveitt? — Eg haldi, at tað ein- asta rætta er, at landið — til dømis Royndarsteðin — hevði eitt »stout« gang- andi, soleiðis at tey, sum hevdu áhugað, kundu keypt eitt feroyskt ríð- ingarross. Eingin sigur, at ein slík skipan skuldi forðað privat- hava eitt sigur kunnað monnum at »stout« gangandi, Bergljót. I Urslitid av kanningini h svenska landbrúksuniver- sitetinum. I brævinum stendur m.a. »Vid en pre- liminår bedómning har vi inte kunnat finna något sárskilt tecken på att Faro-Hástarna skulle hár- stamma frán nogon annan hastras som vi under soRT« — Harafturat kundu vit havt eitt åhugafelag, sum onkursvegna stuðlaði til- takinum og gekk å odda at fåa fleiri føroysk ross i bruk. Bergljót vísir eisini á, at tað er ikki neyðugt at ein skipan undir landinum skuldi kostað so nógv, tí rossini kunnu ganga úti á vetri sum á sumri. — Og, sigur Bergljót, henda skipanin kundi kanska eisini givið eini tvey arbeiðspláss til fólk, sum fingust við at ansa eftir og venja rossini til ríðingarross, tí áhugin at ríða er stórur og fólk lata ein góðan prís fyri eitt gott ross. Er sterkt — Feroyska rossið er ross. Hon hevur í ár fingið eitt hestfyl. Tey ganga í haganum iløtuni Disa við fyli, sum fór til Sands. Disa hevur aftur fingi: Bergljót sigur, at Royndarstødin hevur verið s grasið á trødini sleppur at grógva sterkt og gott ríðingar ross. Sum ungur hevå Leivur fleiri feroysk ross og kvikari ross funnust ikki Bergljót greiðir eisini frá, at ein danskur djóra- lækni, sum var her í 1938, segði, at tað var ein býtt gerð av føroyingum at inn- flyta útlendsk ross, tá feroyingar áttu eitt so gott føroyskt ross. — Hugsa tær, vóru vit longu tá farin at betra okkara egna ross, sigur Bergljót, meðan hon vísir mær ljósmyndir av teimum rossunum tey nú hava fingið undan — Dysa, Dvergamoy og Reyðagull... Útlendska rossið Tað fyrsta útlendska ross- ið kom til Feroya seinast í 1890-unum. Tað var ein ógeldur íslendskur hestur. Bóndin, sum flutti hann Fremst sæst Reyðagull. Hon er undan Disu og Regin Smiði. Reyðagull va óhappi at doyggja av vanlukku bert tvey ára gomul inn, gjerdi tað í góðari trúgv at spekja før- oyska rossið, sum ofta gekk vilt í fylgjum, greiðir Bergljót frá Rossini vóru ikki lett at fanga. Tey kláraðu seg sjálvi. Rótin hevur verið góð. Tí hava tey klárað at yvirlivað. Men feroyska rossið varð í síni tíð eisini flutt út av landinum í rættuliga stórum mongdum. I forum vórðu tey rættað — eins og seyður — og flutt umborð á skip. i Longu um 1700 Tad fyrsta vit vita um, at føroyingar hava útflutt ross, er umleið år 1700. Leivur greiðir frá, at sam- bært tingbókunum komu hálendingar og onglend- ingar henda vegin at keypa ross á veg yvir til Amerika, har teir settu seg niður. Hálendingar beinasom at fyl í ár. Tey eru í haganur lata tey frælsa, soleið vóru jú rættuliga væi kendir her í oyggjunum Sjálvur hevur Leivui sum drongur verið við at rættað ross. M.a. vórðu ross savnað á treðni í Ovara Hoydelum, har Leivur og Bergljót nú búgva. Eisini vórðu ross savnað á treðni, har Santa Frants skúli stendur í dag. Jens Olsen, keypmaður, átti treðna. Hann keypti ross upp til útflutnings. Bæði bendur og aðrir út- fluttu eisini ross. Og í 1800-talinum sigur ein dómari í einum brævi, at hann eisini vinnur nakað av peningi at útflyta ross. Tað vóru serliga tey vekru og sterkaru rossini, sum fóru av landinum. Tey veikaru gingu eftir. Hesi eru blandað saman við útlendskum rossum serliga her í Streymoynni og hesir bastardarnir hava gjert sítt til at koma tí foroyska rossinum í ringt orð, metir Bergljót. 20 æ r fyri ti