leygardagur 4. september 1982síða 11

Leygardagur 4. september 1982 Ludda prentsmidjuna Fram. Høvudsendamålid var at geva blad ut, sum skal vera ein mótpartur til Dimmalætting. — So tá eru meiningar- nar blivnar so ymiskar, at húsast kundi ikki í einum blaði, sigur Stig. Í hesum viðfangið vísir hann annars á, at Dimma- lætting kláraði seg væl fyrstu árini. Í 1888 hevði hon 4.325,04 kr. í yvir- skoti!!! Arið eftir flutti Dimma úr Nólsoyarstovu, har hon hevði hildið til frá fyrsta degi, og yvir í Er- ling Jallsgetu, har hon er enn. KROSSUR — skiftandi tilvera Tingakrossur legði út á Kantórinum — hús í stóð í Erling Jallsgetu, við Quillingsgarð, og sum kirkjubeingar áttu. Men hann hevði eina skiftandi tilveru — niðan í kjallaran hjá Ziska, út i Bøgøtu um 1920, á heysin nekur ár seinni, síðan bygdi »Millionerurin« prent- smidjuna å Heygsbreyt, sum Dagbladid, Karbech, Sosialurin og nu Einars Offsett hava ått. Seinri før Krossur å Skansaveg, har Kristin búði. Síðan hevur hann flakkað millum ymiskar prentsmiðjur Palli-trykk prentaði á Tingakrossi. Hjá honum lærdu Jógvan Rasmussen og Jens Dam. Men Palli fór til Noregs og Sjabbokk loysti hann av. Seinri fór Sjabbokk eisini til Noregs. Tað fyrsta Stig minnist til prent er, at hann og aðr- ir smådreingir funnu »typ- re niðri i fjøruni í Lítlu- vík. Summir av prentaru- num tímdu ikki at leggja satsin av Harafturat gekk so Stig sum små- drongur í Bókhandilin — sum tá, í 1927, hevði fing- ið trykkjari — við drekka til pápan. Soleiðis kom hann spakuliga inn í fakið betri. ivari arbeiðspláss. „Við teimum amboðum, sum idag eru tok, so er kvinnan minst líka so góð sum maðurin um ikki Og á arbeiðsplássum, har javnvåg er í millum kynini, kanst tú fáa eitt hugnaligari og tí produkt- Tá tosað verður um arbeiðsloysi, so skal eg ikki seta spurnartekin við, men kundi hugsað mær, at framtíðin hjá vinnulívinum var tryggari, um menn og virki vóru meira sinnað at taka ungt fólk í læru, tí hóast alt eru tað tey ungu, sum skulu halda samfelagnum gangandi í komandi tíðum — og kanska bera byrðuna víðari frá okkum gomlu.« Stig Rasmussen 31. august 1982. Hugsið um kvinnuna og tey ungu Sjálvur fór Stig í læru á Krossi í 1934. Tá arbeiddu Erling Isholm og Villy Juul har. So vítt hann minnist, prentaði Villy fyrsta fýra-litsprentið har um ta tíðina. — Men hetta var ein skiftandi og vánalig tíð. Tað var so lítið av peng- um, at menn t.d. bjóðaðu upp á Legtingstíðindi bara fyri at fáa nekur oyru. — Eg veit ikki, um tú hevur lagt merki til tað, flennir Stig, men hyggur tú í Legtingstíðindi frá teimum árunum, so síggj- ast ofta stór glopp á síðu- num. Nú veit eg ikki akku- rát, hvussu tað var, men tað var nakað soleiðis, at teir fingu so og so nógv oyru fyri hverja síðu og tí bleiv satsurin drigin út. Tvídráttur Stríðið er nógv um blødini. Og tvídráttir hava eisini verið innanhýsis um blað- linju — tvídráttir millum blaðstjóra, politikkarar og útgevarar — og sum kanska fleiri blaðfólk eis- ini kenna í dag. Stig minnist ein tvídrátt millum blaðstjóran og út- Hesar báðar orðna ymiskt pappirsarbeidi. Hara; ein skrivstovukvinna fturat er gevararnar á Tingakrossi. Hesin hevði tað við sær, at pappírið kom ikki til trykkjríið sjálvt, men til blaðstjóran. — Og so mátti eg sum lærlingur út á Skansaveg- in eftir pappírið. Tá var einki sum æt bilur. Nei, rulla eini tvey »ris« saman og so eitt á hver sína eksl og niðanaftur. Tað var ikki stuttligt at ganga gjøgnum Havnina við has- um á akslunum. Seinra partin av lærutíð- ini var Stig í Bókhandli- num. Hetta var tann fyrsta føroyska prent- smiðjan sum fekk nýggja útgerð, tá hon beginnti undir navninum H. N. Ja- cobsens Boghandels Acci- dents- og Bogtrykkeri. Bókhandilin og Einar Um menningina av prent- handverkinum sigur Stig, at Bókhandilin í síni tíð tók skjótt til sín arbeiðir — hetta trykkjaríið gav fakinum eina sproytu. — Tað næsta stóra sparkið kemur við Einars Prent í hálvtrýssunum. Einar virkuliga bjargar tí æstetiska í bókaprenti- num, tá hann byrjar fyri seg sjálvan. At aðrir góðir hava verið og eru, er so nakað heilt annað. Teir á Dimmalætting duga sanniliga sitt »kram«, men á Dimmalætting hevur bókaprent meira verið eitt framíhjáarbeiði. — Men tað eru ikki bara hesir, sum hava víst faki- num respekt. Og tað er ofta ringt at geva fakinum ta respekt, sum tað hevur uppiborið, tí mangt baksið er. Annaðhvert er prent- smiðjan ov sein á veg. Ella kemur korrektururin ov seint aftur. Hetta sum all- ir prentarar kenna alt til, er so ógvuliga væl lýst í eini tekning, William Heinesen gjørdi og sum eg sjålvur skar i linoleum til eitt av teitunum, vit góvu út. — Og hvar stendur fer- oyskt prent í dag í mun til aðrar? Leggja vit okkara viðurskifti sum grund og ikki sammeta okkum við trykkjariir við slíkum møguleikum sum vit slettis ikki kunnu sam- meta okkum við — men sammeta okkum við t.d. danir, ella okkurt av tí danir lata úr hondum, so eru vit í nógvum ferum frammanfyri, sigur Stig. — Men, er hann skjótur at leggja afturat, verri enn so alt, sum verður gjert her, kann sigast bara at vera gott. Langt frá. — Vit kundu hildið fram, sigur Stig, tí nógvar aðrar eru, sum eg ikki kenni so nógv til — Asdal á Tveroyri í síni tíð, Norð- lýsið í Klaksvík, Sosialur- in, sum startaði í kjallara- num á Losjuni, Betuel Jensen, Arnold Øster, sum hevði eitt stórt trykkjarí og prentaði tey flestu bleðini eitt tíðar- skeið, Landsprentsmiðj- an, Marius Ziska, Dag- prent og 14. september. Hvat við at gera eina segu um trykkjaríini og prent- ararnar? Hogni, sum er reprofotografur, og Jákup, sum er prent- ari. Umframt teir báðar eru tveir aðrir prentarar S/0 Stig vid fyrsta blaðhovdinum hjá Dagbladnum. Jógvan Waagstein teknaði tað, meðan Stig skar tað úr linoleum. Hvussu leingi tað var brúkt, minnist Stig ikki. men rokningin fyri bladhøvdid er ikki goldin enn, nnur hann Anna er í læru sum prentari. Umframt hana eru tvey ung farin niður á EFG og skulu í praktikk á ESTRA, sum er góðkent sum praktikkpláss Oluffa er í læru sum setari. Umfram. kvinnuligur setaralærlingur ana er er nar Jan Zachariassen, setarasveinur. Umframt han ein annar setarasveinur