hósdagur 16. september 1982síða 6

tíðindablaðið Útgevari: p/f sosialurin Fyritaksstjóri og blaðstjóri: Tórfinn Smith (ábyrgd) Blaðfólk: Høgni Djurhuus, Dagny Joensen, Jóhann Mortensen og Jan Miiller Lýsingar: Árni Joensen Uppseting: p/f sosialurin. Prent: p/f pressan 1981 oddagrein tíðindablaðið Postsmoga 76, 3800 Argir, telefon 11820 BEINT ÅDRENN undanfarna lands- stýrið legði frå sær, samdist felags sosiala nevnd um at mæla til tær broytingar, sum nú eru framlagdar av landsstýrinum. LANDSSTÝRISSJÓNLEIKURIN held- ur fram. Kemur ein landsstýrisflokkur við einum uppskoti, er fremsta upp- gávan hjá ødrum landsstýrisflokki at seta bein fyri hin. Soleiðis var eisini við uppskotinum um broytingar í for- sorgarlógini og barnaforsorgarlógini, sum skuldi koma til mánadag. FOLKAFLOKKURIN og Sjålvsstyris- flokkurin siga beinleiðis, at uppskotið er komið fram av misgávum. Tí varð uppskotið útsett mánadagin. Seinri flokkar uppskotið verður tikið aftur. Men hvat hava so hesir snýr uppskotið seg um? Í 1976 fingu danir »bistandslégina« í staðin fyri forsorgarlógina. Tingast hevur verið um, nú vit skuldu seta hesa lóg í gildi í Føroyum ella ístaðin viðgerðar HETTA UPPSKOT snýr seg í stuttum um at gera neyðugar broytingar fyri at forða fyri, at livikorini hjá eini familju, sum verður rakt av sjúku, arbeiðsloysi ella ødrum, ikki gerast munandi verri frá einum degi til annan. Sagt í krón- um merkir hetta, at hjálpin, tá talan er um ein forsyrgjara, kemur at liggja kravt, at neyðini millum stívliga 4.000 kr. og upp í 7.000 kr. um mánaðin. Eru serligar umstød- ur, sum tala fyri, at viðkomandi per- sónur hevur enn størri fyrstu møguleiki fyri hesum. Í løtuni er tann hjálp fyri tíðina, er eisini hjálp, sum fåast kann i tílíkum føri so urnar. gera nakrar broytingar í okkara for- sorgarlóg. Undanfarna landsstýrið var ikki sinnað at seta donsku »bistands- lågina« í gildi, men heldur at gera forsorgarlógini, soleiðis at ávísir partar av donsku »bi- standslågini« komu við í okkara for- ávísar broytingar í sorgarlóg. lítil, at hon als ikki stendur mát við minsta livikostnad hjá fólki, og tí er ikki annað enn rimuligt at broyta regl- SUM SAGT hava tveir av landsstýris- flokkunum kravt, at málið verður tíkið aftur, so ilt er at meta, hverja lagnu tað fær. At landsstýrið nú í tvey ár hevur ligið oman á hesum málið fyri nú aftur at súlta tað, er bert harmiligt, men hesum landsstýrinum so líkt. Allir vilja teir sleppa av sam- gonguskútuni sum rekur fyri våg og vind Hóast landsstýrisskeiðið ikki er hálvrunnið, gerst alt meira eyðsýnt, at í øllum førum tveir av flokkunum í hesum »borgarliga alternativinum« vilja sleppa ur haftinum, teir hava bundið seg til. Í nærum hverjum máli, annaðhvert er fyri í Tinganesi ella í legtinginum, verða royndir gjerdar at seta ein flokk upp ímóti einum eðrum. Bæði Sjálvstýrisflokkurin og Sambandsflokkurin hava roynt at provokerað Fólka- flokkin at siga upp samstarv- ið við annaðhvert at boy- kotta ella tarna mál, Fólka- flokkurin hevur undir sær og arbeiðir við. Men Fólkaflokkurin hevur sagt. at hann sigur ikki »sam- starviå« upp. Og tí hevur mannagongdin, ella provoka- tiónin, fingið eina aðra vend. Mánadagin var líkt til, at Fólkaflokkurin er farin at provokera Sjálvstýrisflokk- inum í málinum um kreppu- veðhald. Og Sambandsflokk- in í málinum at hækka for- sorgarveitingarnar. Hvat úrslit fer at spyrjast burtur úr, er ilt at meta um í skrivandi stund, tí sjálvur strategurin aftan fyri tað sum borgarliga landsstýrið, legmaður, slapp sær so skjótt og brátt, hann hevði lagt uppskotið fyri Tingið, til Kanada. Seinast hetta uppskotið var fyri í vár, feldi ein av hansara egnu teknum upp- skotið, meðan ein annar, fólkafloksmaðurin úr Vágum, sum hevði hótt við ikki at atkveða fyri, kortini at- kveddi fyri, tí hann meinti, at skip og virki ikki áttu at fara á heysin. Ta ferðina varð veðhalds- heimildin bjargað, tí eitt upp- skot — broytingar í stuðli til fiskivinnuna — var eftir at at- kveða um sum seinasta ting- mál í setuni. Men hvat hendir hesuferð, um uppskotið fellur? Roknast kann jú við, at fólkafloksmaðurin, sum sein- ast ivaðist, nú ger álvara av ætlan síni. Og sambands- menn plaga at vera steðu- fastir...so ikki er vænt- andi,at Agnar nú fer at kveða fyri — ella var tað bert hevndarhugurin sum tók valdið á honum seinast ? ?? Og umreðan mánadagin avdúkaði millum so mangt annað, at Sjálvstýrisflokk- urin ikki visti, at Fólkaflokk- politisk viðmerk- ing urin ikki tók fullur og heilur undir = við uppskotinum. Aftur eitt demi um, at við- gerðin — ella klandri — verð- ur flutt frá samgongufundi í Tinganesi niðan í legtingið. Ella var tað bert Fólkaflokk- urin sum vildi vinna Sjálv- stýrisflokkinum eina neis — fyri opnum tjaldi? Hetta málið eins og upp- skotið um broytingar í for- sorgarlógini, sum Fólkaflokk- urin — ella partar av honum — ikki tekur undir við og tí varð tikið av dagsskrá, er aftur demi um, at á lands- stýrisskútuni er eingin róð- ursmaður. Higartil hevur máttloysi og klandur eyðkent sam- gonguna. At hetta atgerðar- loysi fær avleiðingar og ávirkan á land og fólk er lítið at ivast í. Spurningurin er, hvussu leingi tolir eitt sam- felag at vera soleiðis hand- farið? Jóhann Mortensen Nr. 92 — 16. september 1982 Mannagongdin máar steð- Leygardagin 1l. sept. trínur Jákup Mortensen fram í dálkaða lesarabræv- teigi Dimmalættingar. Við bivandi redd og framrætt- um hondum biðjur hann so miriliga um náði fyri sínar ivasomu gerðir mót- vegis føroyska skúlaverk- inum i summar. Men sum altid, tå menn eru styrdir av angist og tørvandi sjálvsáliti, verður skili burtur, og ósakligar og primitivar kenslur taka valdið. Jákup Mortensen, landsskúlaráðsformaður, skuldsetir Jóannes Dals- garð, tingmann, fyri at hava nýtt okkara aldar- gamla tingreðarapall til at viðgera hansara persón og aðrar við, sum ikki hevdu høvi at verja seg. — For- restin nær er Jákup farin at hugsa um, at mótsteðu- menn skulu hava høvi at verja seg. Man tað vera síðani hann ferðaðist bygd úr bygd í Suðuroy á val- fundir og svertaði navn- givnan persón út, sum ikki slapp á sama pall at verja seg, ella tá hann fekk Paula legmann at bera tjørukustin oman i útvarpið. Henda mannagongd, ið Jákup vil vera við, er brúkt móti sær, fær hann at kenna seg sum ein van- ligan tjekkoslovakk, ið stendur við berum fingr- um meðan Sovjet loypir á við maskinbyrsum og tanksum. Undirritaði = var ein teirra, sum hoyrdi orða- skiftið um, hvussu Jákup Mortensen, Edmund í Garði og Lasse Klein hava sitið fyri almennum starvssetanum í summar. Nei — onki blivu hesir per- sónar sum persónar við- gjørdir, men tað ráð, landsskularáðið, ið teir mynda, og tess marghátt- ligu avgerðir vóru sakliga og við góðari grund til við- gerðar. Óiva er tað hetta, ið Jákup ræðist. Best hevði jú hóvað teimum, Lassa, Edmundi og Jákupi, um gerðir teirra vóru tagdar burtur. Heldur ikki er tað rætt, tá Jákup sigur, at meiri- lutin ikki fekk høvi at verja seg. Millum teirra sum gjørdu eina vónleysa roynd at verja framferðina hjá landsskúlaráðnum var tinglimurin Edmund í Garði. Edmund hevur í mong ár verið limur í Fer- oya skúlastjórn, og nú limur í tí meiriluta í lands- skúlaráðnum, sum var til viðgerðar á tingi. Edmund í Garði bjóðaði ikki til at grundgeva avgerðir sínar og meirilutans, um hví teir høvdu tveitt alla saklig- heit fyri borð undir máls- viðgerðunum í ráðnum, men gjørdi eina jánkasliga roynd at samanbera ein atkveðuhátt frá gomlu skúlastjórnini við marg- háttliga arbeiðslagi í landsskúlaráðnum. Men Edmund í Garði gloymdi at svara tí sum sakin snúði seg um, um hvussu hann sakliga kundi for- svara steðu sína og meiri- lutans í setanini av rekt- aranum í Eysturoy og deildarleiðaranum í Tron- gisvági. Men kanska tað ikki álíkavæl er so ringt at skilja, hví Edmund í Garði valdi at gloyma. Aftur til formannin Jákup Mortensen, ið gremur seg um, at hann ikki hevur hevi at verja seg. Eg hugsi at vit fyrst skulu hyggja eitt sindur nærri at einum evarska lítlum parti av leikluti hansara í hesum máli. Tí lítla parti, sum hann sjálv- ur metti toldi dagsins ljós. 21. august sigur for- maðurin i Tveroyrar skulanevnd, Mervyn Dimon, vid Tidindabladid Sosialin, at hann heldur tað verða skeivt, at lands- skúlaráðið uttan víðari gongur ímóti eini innstill- ing frá Tveroyrar skúla- nevnd. Og í somu grein sigur formaðurin í Føroya kommunufelag, Jógvan Mørkøre, at avgerð lands- skúlaráðsins er tað sama sumat skúgva kommunala sjálvstýrið til viks, og sum triðji maður harmast landsskúlaráðslimurin Sig- nar Hansen um, at meiri- lutin í landsskúlaráðnum opinlýst fremur fleirtals- diktatur og noktar fyri at viðgera málini á fólka- ræðisligan hátt. Tá Tíðindablaðið Sosi- alurin biðjur formannin Jákup Mortensen um eina viðmerking til úttalilsini hjá omanfyrinevndu, svarar hann stutt og greitt, áðrenn hann í illsinni tveitir hornið á aftur: >Ég eri glaður fyri at eg ikki búgvi í Ruslandi ella í Polen, tí har hava sosialistarnir alla makt- ina... 24. august hevur Dimmalætting eina sam- reðu vð Jákup Mortensen, har hesin, aftur uttan eitt einasta argument, ,på- stendur, at í landsskúla- ráðnum er ongin rossa- handil farin fram, men bert demokratiskt og sak- ligt arbeiði, at siga nakað annað er illsinnisglefs, tvætl og mesn. Víðari sigur Jákup formaður: >...hevur nakar hug at mótmæla, kann eg prógva, at tað (málið) fekk tað við- gerð tað átti at fåa«. At enda er tað luktisansurin hjá Jákupi Mortensen, sum skal sverta Tveroyrar skúlanevnd, tá hann skuldsetir hesa fyri poli- tiskan óreiðiligleika so tað ið undan fólkastýrinum tjak og meiningar Vit gera lesarar okkara varugar við, at treytin fyri at fáa lesarabrøv upptikin undir hesum teiginum er, at blað- stjórnin veit, hver hev- ur skrivað brevini. Fleiri bíða Nógu lesarabrøv eru komin seinastu dag- arnar. Tey eru ikki farin i ruskílatið. Plássið er aumarkað. Tey koma tí so við og við. forslær. So vítt eg dugi at síggja meinar Jákup at tað er nr. 2 innstillingin, sum er óreiðilig. Men hví tað er óreiðiligt at innstilla sum nr. 2 ein dugnaligan lær- ara við Tveroyrar skúla, ið hevur verið lærari í 8 ár, hevur og nýtir álit millum starvsfeagar sum lærara- ráðsformaður. Hevur ríkað foroyska skúlan við dyggum undirvísingartil- fari. Alvartos Jákup Mortensen, skulu vit ikki gevast við hesum tosinum um óreiðiligleika. Jákup Mortensen gav lyfti um, at um nakar hevði hug at mótmæla frásegn hansara, so skuldi hann prógva, at settannar- málið hevði fingið tað við- gerð tað átti. Tann nakar, sum hevði hug at mót- mæla var landsskúlaráðs- limurin Signar Hansen. Í Tíðindablaðnum Sosialin- um 31. august greiðir hann sakliga frá arbeiðs- gongdini í landsskúlaráðn- um og sigur m.a.: >Biðið varð um eina breiða við- gerð, men hetta var nokt- að, so tað er ikki rætt, sum Jákup Mortensen sigur við Dimmalætting. Arbeiðsgongdin hevur verið alt annað enn sak- lig«. Signar Hansen endar við at spyrja Jákup, ið skuldsetir eina fólkavalda skúlanevnd fyri at lukta av politiskum óreiðilig- leika so tað forslær, siga sær hverjum arbeiðslag meirilutans í landsskúla- ráðnum luktar av. Hetta var 31. august og í dag 13. sept. hevur hann enn ikki ent aftur, men gremur seg og kallar í blødunum, um at hann ikki fær vart seg. Jú Jákup Mortensen og Edmund í Garði, tað er ikki torfert at skilja, hví tit kalla og gloyma í staðin Framhald á síðu 7