hósdagur 23. september 1982síða 8

Síða 8 tíðindablaðið SEV — Højgaard & Schultz... Vit prenta restina av greinini hjå Torm6di Dahl um SEV og orku 0.1. Greinin byrjaði í seinasta Sosiali skjótt og uppá seg bíligt, og — at síggja til og sagt við fyrivarni: Har skaði- ligu árinini á umhvervið eru uppá seg lítil. Ein tílík útbygging er „Saksunarkraftverkið) (sjá 2. part í greinareðini). Henda útbygging vil veita umleið 20 mill. kWh um árið, tvs. 50% av tí øll okkara vatnkraftverk veita í dag. Sjálvandi skulu vit projektera og byggja kraftverkid (og øll onnur i framtíðini) sjálvir, tí tað megna vit í dag helst betur enn nakar annar. Urskurður So við og við er tað vorið flest ollum púra greitt, at SEV-skútan nú má broyta kós — ikki 10, 20 ella 30* so sum onkur kanska vil, men 180%. Tað er við hesum sum við svullinum; rótin må eisini dragast út, skal hin sjúki verða frísk- ur aftur. Takið verður tungt, so skurðlæknin má vera sterkur. Tórshavn, september 1982 Tormóður Dahl Viðmerking Tað er einki dulsmál at fíggjarnevndarformaðurin (og formaðurin í SEV-stýr- inum) Ivan Johannesen fyri umleið 1 ári síðani segði frá til formannin í Idnadarfelagnum Gutt- ormur Djurhuus at helt eg ikki uppat at skriva um orku og SEV, so vildu av- leiðingarnir verða at fíggj- arnevndin noktaði at veita stuðul til Idnaðarstovuna. Tað havi eg sum kunn- ugt ikki gjert, og avleið- ingarnar hava eisini verið at fíggjarneyndin nú hevur skorið niður játtan- na til Idnadarstovuna so andi at stovan helst verður at steingja til jólar um eingin haldgóð loysn fast. Ídnaðarstovan fær í dag umleið sama stuðul yvir fíggjarlógina, sum fyri 10 árum síðani, tá hon varð stovnað. Í hesum tíðarskeiði er sum kunn- ugt lenar- og príslegan 3- faldað. Øll skilja, at orka er ein hin týdningarmesti pall- urin undir allari nútímans framleiðslu, og ell vita at hon er dýr. Elorkan í Feroyum er nógv hin dýr- asta í Vesturheiminum. eg vildi tí svíkt mína skyldu sum Idnadarrådgevi, um eg ikki eftir ferimuni royndi at vísa á loysnir, ið minkaðu um útreiðslurnar á hesum eki, ella segði frá, har eg metti at farið varð fram á ein hátt, ið vildi ført til at orkan varð enn dýrari. Tað er t.d. ein sann- roynd at fyri feroysku virkini vildi tað samanum- tikið havt nógva ferðir sterri búskaparligan týdn- ing, at elkostnaðurin lá á umleið somu legu sum í hinum Norðanlondunum enn at t.d. tollurin á ráð- veru til ídnaðin (7%) varð avtikin. Hetta sigi eg ikki fyri at bera í betuflaka fyri toll- lóggávuna, men bert sum eitt demi fyri at lýsa hvussu týdningarmikil el- orkuspurningurin í veru- leikanum kann verða í mun til onnur mál, ið ein ofta heldur vera tey týdn- ingarmestu. At enda hesi orð beinleiðis til tín Ivan Johannesen: Sum limur og formaður í SEV-stýrinum hevur tú tey seinastu 4—5 árini verið við til á hverjum ári at veita milliónupphæddir til ráðgevar í Keypmanna- havn. Tá er einki oført. Ei heldur hevur tú t.d. givið gætur, at SEV kanska kundi spart 5—10 mill. kr. ella meira, um arbeiðini á Sundi vóru boðin út í fría kapping. Onnur demi kundi verið nevnd. Men vónandi veitst tú hver ið skal gjalda hesar mongu milliónir. Tað er feroyski borgarin — gaman í ikki yvir skattarokningina, men elrokningina. Sum fíggjarnevndarfor- maður er tú altíð fúsur at vilja »spara skattaborgar- ans pening« og gott er tað. Men hvussu rímar t.d. afturlætni »figgjarnevnd- arpengapungurin« til Íd- naðarráðgevan í Feroyum við víðopna >SEV-penga- pungin< til ráðgevar í Keypmannahavn? — Og hví letur tú sum fíggjar- nevndarformaður ikki bara t.d. H&S byggja allar skúlar, rektarheim, ellis- heim o.s.fr. eftir rokning, eins tú sum SEV-for- maður ger tað við Sunds- verkið og onnur arbeiðir? Fyri ordans skuld: Hesir viðmerkingar eru ikki Id- naðarráðgevans, men minir persónligu. Tormóður Dahl „Bint frið meðan eg verji teg« Hugleidingar til greinir í Dagblaðnum 14.7., 6.8., 25.8., 1.9. og 8.9. 1982 x 1 er tal »Før helt vist oyar standa ikki ovarliga a nøkrum lista vvir bumbumál hjá Sovjett« »Skuldi hetta hent, er bert neyðugt við nekrum bumbum ella rakettum (og bert yvir Mjørkadali)«. Ovastirnir hjá leiguher- monnum Natos i Føroyum hava sjålvir sagt tað við Dagblaðið. Tað er púra víst. Eg undrist bert eitt sindur yvir, hver munur man vera á at doyggja í fyrstu ella aðru skotriðu, ella hver munur man vera at verða dripin av atom- vápni ella vanligari góðari gamlari sprongileðing. Herovastarnir koma læru- sveinum teirra til hjálpar, ið royna at sissa føroy- ingin: Ongin grund er at skipa fyri friðararbeiði, tí steðin í Mjerkadali, marinusteðin í Havn og loran C á Eiði tæna (næst- an) bara friðarligum og sivilum endamálum. Alt tos um Feroyar sum meguligt álopsmál, og stríðið fyri at fáa hervald- ið av klettunum er burtur- ;Á I tit vi0. lakk fyri, at UI avsannað påstandirnar i føroysku blødunum um ovurhonds stóra hernadar- liga tydningin, id Føroyar hava fyri Nato. Tá sprellimenn Natos úr Mjerkadali og av marinu- steðini eru lidnir at leggja sprellimanninum á Dag- blaðnum hesi orðini í munnin, vakna teir við, og hóma andsegnina: Um Feroyar ongan her naðar- ligan leiklut hava, hví eru so tær heil- og hálvher- naðarligu installatiónirnar her? Teir skunda sær tí at leggja aftrat, at sjálvandi kunnu tær vera hentar, hava eitt nú um satellitt- navigatiónin ella flúgv- andi radarsteðirnar ikki rigga eftir ætlan. Og, leggja teir aftrat, gott er at hava steðir í landi, tí meguliga verður neyðugt at herseta oyggjarnar. Um Legtingið sigur ja Tað, sum hesir krígsser- freðingar siga, er, at mili- teru installatiónirnar automatiskt gera Feroyar til álopsmál, uttan at Fer- oyar hava nakran stór- vegis hernaðarligan týdn- ing fyri Nato í dag: Leik- lutur Feroya er útspældur av satellittum og flog- ferum. Eisini fáa vit at vita, at ætlanir eru um at herseta okkum um neyð- ugt, tó, sjálvandi treytað av, at Feroya Legting sigur ja. Eg loyvi mær bert at ivast í hesum sein- asta, tí, sum ellum kunn- ugt, hevur eitt samt Leg- ting fleiri ferðir viðtikið, at hervaldið skal av land- inum. Uttan nakað er hent. Tverturímóti. Mjerkadalssteðin verður (er?) nútíðargjerd, uttan at Legtingið er eftirspurt, og krigsserfrødingar sleppa 6åtaladir — væl stuðlaðir av fortalarum úr politisku flokkunum — at propagandera fyri krigs- hugsan og -ætlanum. At Utvarp Føroya ber bod leiguhermanna vidari uttan viðmerkingar, økir bert um effektina av krígs- propagandaini. Samreðurnar við ovast- arnar hjá leiguhermonn- unum í Feroyum eru áhugaverdar. Tað er gott, at fólkaflokkurin og mál- gagn tess (sum hevur dómarans stempul fyri ikki at bera falskan vitnis- burð) so manniliga vísa steðu sína. Meiri forvitnis- ligt er tó at kanna nærri, hvussu krigsserfrød- ingarnir og lærusveinar teirra vilja hava okkum at hugsa um viðurskiftini millum eystur og vestur, terrorbalansuna og leiklut Feroya í hesum viðfangi. Tað, sum teir m.a. vilja hava okkum at halda, er 1. At Sovjett/ Warzawa- samgongan við vissu etlar at leggja vestur heimin undir seg, spurn- ingurin er bert nær? 2. Nato er bert ein verju skipan, tó kann hon, undir trýsti frá russum. noydd (treyðugt) at skjóta við skørpum. 3. Skuldi tað versta hent, er ongin neyð. Nato verjir okkum og lovar, at verða ongi vápn ella herfólk verða sett í land, uttan at Føroya Legting játtar hesum. Revarar og politi Til tað fyrsta er at siga, at hugsunarhátturin aftan fyri hendan álopshungur hjá Sovjett meiri minnir á, tå børn spæla røvarar og politi, enn veruliga [ vitan. Røvararnir (russar) sum teir óndu, og politiið (Nato/USA) sum teir góðu. Hetta er milt sagt ein banalisering av seguligu, politisku og búskaparligu steðuni í heiminum, sum hevur skapt Nato og Warszawasamgonguna, og gevur slíkur framferðar- háttur ikki lesarunum meguleika at meta um virðið í pástandinum. Fyri tað næsta, so hevur sjálv- ur Ronald Reagan mana mytuna um íikki-álops- lyndið hjá Nato/USA í jørdina vid ætlanum um at náa málið: First strike effect (týna figgindan, áðrenn hann fær svarað aftur) í álopi á Sovjett/ Warszawasamgonguna. Til tað triðja er at siga, at tá ynski okkara, og poli- tiska samtyktin um at fáa hervaldið av landinum í friðartíð ikki verða fylgd, er tað enn minni hugsandi, at tað skuldi hent í einari krígssteðu. Greinirnar, ið sipað verður til omanfyri, hava sostatt lítið og onki upp á seg sum upplýsandi tilfar. Ongin kelda verður ávíst, so lesarin kann gera sínar egnu metingar, leiguher- ovastar verða ferdir sum sannleiksvitni (og blanda seg samstundis í feroysk politisk viðurskifti), uttan at eitt einasta spurnartek- in verður sett við tað, teir siga, hóast upplýs- ingarnar hjá teimum eru himmalrópandi naivir og mótsigandi. Guð viti, um nakar trýr mær, tá eg sigi, at eg frá sjálvari sendi- stovuni hjá Sovjett í Dan- mark havi fingið at vita, at um kríggj skuldi brost- ið á, verður av russum Nr. 95 — 23. september 1982 onki skot loyst av innan fyri 200 fjórðinga markið hjá Feroyum. Fjaldi óttin Tað, sum greinir av hasum slag og líknandi hava sum endamál, er at káva útyvir, at vit eiga at rokna við at vera álopsmál, ikki bert um krígsinitiativið . skuldi komið eystanifrå, men tí at vit hava installa- tiónir á klettunum, sum eru partar av verju/ álops- skipanini/ Nato« og harvið bindingar til eina av her- naðarsamgongunum. Eitt annað endamál er at leggja fót fyri royndunum at skapa eitt ekt medvit millum fólk, um tey økon- omisku, politisku og hugsunarligu viðurskift- ini, sum eru gróðrarbotn- urin fyri kríggi, fólkahatri og fasismu. Eitt fólk, sum ikki hevur eina holla vitan um hesi viðurskifti, sum ikki hevur eina holla vitan um samtíðar- og segulig viðurskifti, er lætt at stýra politiskt. Tað, sum greinir sum hasar í fólkafloksmálgagn- inum eisini royna, er at birta undir tann fjalda óttan hjá fólki, og við skrivingini at leggja ávísar persónar fyri hatur, tað veri seg kommunistar, svert, konufólk og friðar- dýr. Og harvið náa málið: at fjala útyvir, hvaðani hóttanin móti lívinum stavar, avleiða tankarnar frá at ogna sær veruligari vitan, og sostatt fyri- byrgja, at vit fáa deyðs- fellurnar, Nato og loran C av landinum. Heri Kragesteen Firoyo Bjór | Tórshavn tf. 13434 | Leirvík tif. 43038 | Klaksvík tif. 55454 | Tveroyri tif. 71025 | A blend of INDIAN, CEYLON & OTHER CHOICE TEAS nå 125 og 250 gr. Thames gevur mest fyri peningin >FLORA< Hoydalsvegur 8 Tórshavn Telefon 16044 sendir um alt landið bukettir - plantir kransar og brudarbukettir Å Glyvrar: Jåkup Ja- cobsen nr. 47065 Sandavåg: Finn Joen- sen nr. 32465 Sandur: Magnus Jo- hannesen nr. 61015 Vág: Eyðfinn Mørk nr. 7 3278 á á F me —