hósdagur 23. september 1982síða 7

Nr. 95 — 23. september 1982 Á — Skal eitt kjarn- orkukraftverk loysa feroyska orkuterv- in? Johannesen, skrivstovumadur: — Nei, eg eri hart ímóti, Sofus at vit fáa kjarn- orkuverk her. Royndir og kann- ingar í útlandinum vísa, at tílík eru sera vandamikil. Og sjálvt um tey sigast at vera trygg fyri umhverv- ið, kann tað vera skjótt, at óhapp hendir, og tá er ikki lukkuligt at vera fyri! Tað má vera eitt ófrávíkiligt krav frá føroyingum, at øll kjarnorka verður hildin langt higani frá. Best um eingin kjarnorka verður nýtt nakrastaðni í heiminum. Johannes Thomsen: — Tad haldi eg als ikki. Vit eiga at troyta aðrar orku- hættir, áðrenn vit fara at hugsa um kjarnorku. Tað skuldi verið ov mikið av vatni at fingið mun- andi av orku burtur úr. So at tosa um kjarnorku nú í 80-un- um haldi eg vera burturvið. ij Ola Gordon Beck, i umboðsmaður: — i Hatta er so burtur- } við, at tað er ikki svar | vert. í {= Á isku viðmerkingina 223 Midvis planlegging við almennari lutt- øku má vera grund- arlagið undir vinnu- útbyggingini sjónarmið Hugtok sum miðvís planlegging, »menningarstova« og kommunal og almenn stuðlan og luttoka ganga aftur í teimum sjey Sjónarmið- unum, Sosialurin heitti á nakrar persónar um at skriva um vinnuna í dag og komandi úr einum meira politiskum sjónarvinkli. Jóhann Mortensen, blaðmaður, sum stjórnar Sjónarmiðnum, ger ein saman- drátt úr nokrum av hugsanunum, sum komu fram. I 1970 gav Javn- aðarflokkurin ein bókling út um ídnaðin í sjeytiárunum. Sjónarmið- ini kundu kanska inspirerað til at gjort ein nýggjan bókling um hesa vinnulivsgreinina? I sjey fylgjandi Hósdags-Sosialum hava sjey javnaðarmenn í Sjónar- miðnum viðgjert feroyska vinnu og ídnað. Teir hava gjert sínar hugleið- ingar um fortreytir fyri ídnaðinum, fíggingarspurningin og meguleik- arnar, umsteðurnar í síni heild, ognarviðurskiftini og meguleikarnar hjá feroyska ídnaðinum í framtíðini. Blaðið fór undir hetta orðaskifti av tveimum orsekum. Í fylgiskjølunum tillegmansreðuna á ólavseku sást, at iløgurnar i vinnuna minkaðu munandi í fjør og at útlitið fyri næstu árini ikki eru tey bestu. Og partvíst av at Dimmalætting í eini oddagrein skuldsetti javnaðarhugsanina fyri ikki at vilja stuðla undangongu- monnum, og at henda hugsanin metti einstaklings avrek sum samfelags- liga figgindaligt í óteljandi dømum. Við hesi skuldseting til grund, legði Jákup Lindenskov, sum sjálvur var landsstýrismaður í ídnaðarmálum ell sjeytiårini fyri. Hann vísti á, at hesi árini fekk landsstýrið í lag teir grunn- ar og ta lóggávuna — Menningar- grunnurin og Ídnaðargrunnin og lóg- ina um veðhald til smærri ídnaðar- grunnin og játtanina til ídnaðar- fremjandi endamál — sum hevur verið fortreytin fyri vinnulívsút- byggingini hesi síðstu árini. Vilhelm Johannesen, eisini fyrrver- andi landsstýrismaður í ídnaðarmál- um, vísti á, at boð vóru eftir tí al- menna, nú útlit eru fyri minkandi ílegum í ídnaðin, samstundis sum tervurin á nýggjum arbeiðsplássum er vaks- andi. Norðoya-tingmaðurin vísti á, at treytin fyri eini skynsamari útbygg- ing er tann ætlaða >menningarstov- an«, sum sambært ídnaðarálitinum skal vera ráðgevi hjá politisku mynd- ugleikunum, grunnunum, feløgum og einstaklingum, ið hava ætlan um at reka ídna av einum ella øårum slag. Eftir metan Vilhelms skal hesin stovnurin serstakliga kanna megu- leikarnar fyri ídnaði í teimum pertum av landinum, har tervur er á arbeiðs- skapandi virksemi. Legtingsmaðurin Jørgen Thomsen vildi vera við, at skulu smáplássini hava meguleika at koma við í út- byggingini av arbeiðsplássum, má landið, hitt almenna, hava meguleika at seta munandi meira av partapen- ingi í. Sjálvur mælti hann til, at annar av grunnunum setti eini 20—25 pst. í, meðan landskassin setti síni 20 pst. í. Hetta vildi ekt munandi um meguleikarnar, vildi Eysturoyar-tingmaðurin vera við. Annars fýltist Jergen á, at lands- stýrið bæði sendi Nónhamar og Teistan til útlandið at umvæla, tá feroyskar skipasmidjur saktans kundu gjert hesi arbeiði, og kom til niðursteðuna: — Hetta má takast sum ein undirmeting av feroyskum handverkarum og av feroyskum handverki. Hvat kunnu vit vænta, tá landsins myndugleikar gera so? Valevnið hjá Javnaðarflokkinum í Getu, Niklas Magnussen, maskin- meistari, viðgjerdi frystigoymslu- viðurskfti og hegguslokkin. Somu- leiðis kom hann inn á aling og gåggu- veiði. Niklas vísti á, at tá talan er um at veiða gággu til matna, standa vit yvir fyri nøkrum heilt nýggjum, og ivamálini eru nógv um hetta tiltakið, og at nógvar royndir mugu gerast, hvussu gágga kann fiskast á so ratio- nellan sum gjerligt, um tilvirkan á landi og marknaðarfering. Um stuðul skrivaði Niklas, at slík- ar royndir mugu stuðlast á besta hátt, tí royndirnar eru kostnaðar- miklar. — Skal nekur nýskapan vera framd, má tað almenna taka undir og stuðla. Tað er royndur lutur, at í felag kunnu vera tikin tek og uppgávur loystar, sum einstakling- urin ikki evnar. Tað má av hverjum ári nýtast nakað av peningi. sum lítið sæst aftur til í fyrstu syftu, men sum í fleiri forum stimbrar, soleiðis at úr royndum skapast 'lenandi vinna, skrivaði Niklas í niðursteðuni. Bygdaráðsformaðurin í Miðvági, Hans Jergensen, viðgjerdi ognar- viðurskifti í vinnulívinum. Eftir met- ingini hjá Hansi er tað best, um tey ið arbeiða á einum virki eiga tað saman við kommunu og landi, og at eingin stórur privateigari er við, so tað slepst undan at privat áhugamál koma fram um tervin hjá bygdini, fólkinum. Og í niðursteðu síni segði Hans m.a.: — Vit mugu ansa eftir, at vit ikki koma í gamla samfelagsmynstrið aftur, har teir fáu, sterku »vinnulivs- menninir« stýrdu búsetninginum Vit skulu í staðin lata tað vera høv- uðssetning okkara, at heimbygdin skal yvirliva, tí vit vilja tað. Vit taka sjálvi stigið og ábyrgdina. Vit halda upp á sanna nærdemokratiið, har fólkið alt umsitur peningin. Vit góð- taka ikki, at peningurin skal flyta fólkið, har tað gagnar honum best. Martin Djurhuus, skrivari, kom inn á spurningin, um tað ikki er rætt at beina serligu fyrimunirnar hjá fiskivinnuni — stuðulin — eisini á aðrar vinnugreinir. — Feroyar hava upplivað stóra framgongd við at byggja búskapin á spesialisering í fiskivinnuni. Vans- arnir av hesi spesialisering eru sjónskir. Búskapurin er viðbrekin og úrvalið av starvsmeguleikum av- markað. — Ynski um ein minni viðbreknan búskap kann fera við sær, at tað er klókt at beina ein part av framleiðslu- kreftunum inn í aðrar vinnur, hóast hesar ikki geva eins stóra miðal- innteku sum hevuðsvinnan, skrivaði Marin. Eisini vísti hann á, at fyri samfel- agsbúskapin er tað ein fyrimunur, at hitt almenna ávirkar avgerðir vinnulívsins, tá ið hesar annars hevdu verið tiknar á einum ófull- komnum samfelagsbúskaparligum grundarlagi. Seinasta Sjónarmiðið skrivaði Jan Miller, blaðmaður á Sosialinum Hann kom inn á nýskapaninar í hesi broytingartíð, og vísti m.a. á, at ein meiri miðvís planlegging og erligheit má vera grundarlagið undir eini út- bygging av vinnulívinum Í samband við planlegging metti hann, at hesir spurningar mugu svar- ast, áðrenn farið verður undir eina nýggja framleiðslu: hvat krevst av ílegum, hvussu stórur er marknað- urin, hvat gevur framleiðslan av arbeiði, og hvussu verður fíggjarliga grundarlagið undir ætlaðu fram- leiðsluni. Hver skal taka sær av hesi plan- legging. Jú, Jan helt, at stundin er komin at stovna ætlaðu »menningar- stovuna«, sum skal hava til uppgåvu at samskipa alla idnadarutbygging å landi. Eitt er, sum Jan skrivadi, at fram- leida vørur, annad er at skulu tær hava nakran tjans i kappingini við tær innfluttu verurnar av sama slag. so mugu feroyingar eisini keypa foroyskt — Her mugu virkini gera sær greitt, at foroysku verurnar ikki selj- ast av berum tjóðskaparhuga. Okk ara verur mugu vera kappingarferar bæði í prísi og góðsku, vísti Jan á Her er gjørdur ein stuttur saman- dráttur burtur úr tí, sum kom fram í Sjónarmiðunum um, hvussu vi skilabesta hátt fjálga um og ut byggja ídnaðin og vinnuna í heila tikið og hvussu hon skal umsitast Nógv annað kundi verið tikið fram og viðgjert. Men kanska koma tank- arnir hjá hesum sjey Sjónarmið skrivarunum politisku myndugleik unum, einstaklingum og flokkun góðar og kveikja onkran góðan neista. Tað sum ikki kann standa má falla — Hetta var gamla slagorðið hjá sambandsflokkinum og serstakliga fólkaflokkinum. Í dag hevur sjålvstyrisflokkurin gjort tað til sitt slagorð Vilhelm Johanne- sen, løgtingsmadur, hevur skrivað polit- ;-” Fyri stuttum hevði lands- stýrismaðurin hjá sjálv- liga stýrisflokkinum eina grein Tingakrossi. sera harmur um, at hans- borgarliga Hann var ara egna liberala borgar- landsstyri, alternativið, eins og undanfarna lands- stýri, stuðlar vinnuni í alt ov stóran mun. sokallað -A Landsstyrismadurin Tå skrivadi um vandan fyri eini sosialisering av vinnu- lívinum og um almenna politisk viðmerk- ing uppílegging í vinnu ein hevði lisið greinina hjá landsst manninum, kundi eir Framhald á si0u ;Ú