leygardagur 25. september 1982síða 8

l. partur Skósmiðurin sum uppdagaði at sild svevur Tjóð okkara hevur fostrað nógv listafólk. sum í skaldsegum, yrkingum yg á målningum hava sagt okkum frá stórleikanum g vakurleikanum i fer- oysku náttúruni. Hetta er ein heimur, sum vit kunna síggja og hoyra,“ geva gætur og fegnast um Ein heilt annar ókendur heimur kemur sjáldan til sjóndar listarverkum, eiheldur siggja ella hoyra vit nógv til hansara. Tað er tað ríka djóralív, sum livir strondum okkara, í firðunum og úti á framvið Feroyingurin til fisk, tí hann ivir av at selja fisk. Men sigst kenna alt hvat kenna vit til lívið í havinun hvussu tey ymisku fiska- og skelja } eiga fólk rivid he he ns. Ein teirra er ann 70 ára gamli Jergen M. Olsen úr Vági. Hann hevur halgað lívinum í sjónum alt sítt lív og hevur til nýliga einsa- mallur ligið inni við hesi vitan um okkara náttúr- unnar bern Nú aftaná áralangt stríð og strev hevur hann so givið út eina bók, »Nåttur- unnar børn«, ið umreður ta stóru havsildina, (á 5 stk. pr. kg.), ið leitaði inn á firðirnar at fáa sær feði og at sova. Sosialurin hevur tosað við henda sjáldsama mann, ið nú kann fegnast um, at almenningurin fær innlit í tað arbeiði og ta verð, sum Jergen í meira enn hálva eld hevur granskað og livað í Jergen er lítillátin maður Hóast hann hevur avrik- að eitt arbeiði sum fáur og funnið fram til virði, ið ikki kunnu metast orðum ella peningi, sí í hverki hevur hann gjert líti hóvasták úr sær sjálvum Av tilvild kom Jergen at práta við Kjartan Hoydal, sum dugdi at síggja virðið í arbeiði hansara og bað hann fyri Guds skuld ikki lata hetta arbeiði fara í gloymibók- ina. Á Eiði sum smá- drongur Jergen hevur nærum alla livitíð sína búð í Vági. Hann er føddur á Eiði í 1912, men flutti suður til Vágs bert átta ára gamal — saman við foreldrunum og fýra systkjum — Men hví fluttu tit til Vágs? — Fyri at fáa arbeiði Pápi mín Oli Olsen var føddur i Seldarfirði í 1881 og vaks upp har. Hann flutti til Eiðis í 1896 fyri at læra til skósmið. Tá var Eiði ein stórbygd orsakað av ti nogva útróðrinun a Norðhavinum Men tíðirnar broyttust, heims og aftanå fyrra 1 i r kriggj komu útlendskir græshoppusvermur á eina mark og rótaðu alt upp Norðhavið hevur altíð Eina hjartans tekk til hjúnini Gunver og Kjartan Hoydal fyri dygdargóðan, sakkenan stuðul við amatørkanningum mínum gjøgnum mong ár hjartans tekk til bróður mín Sam Olsen fyri tær mongu næturnar, hann gjøgn- og eina um nógv ár hevur verið við mær at gera náttúrukanningar á Vágsfirði Jergen M. Olsen Leygardagur 25. september 1982 Vit fara nú í tríggjar leygardagar at hava samreðu við granskaran og náttúrufreðingin Jergen Olsen úr Vági. Hann hevur í hesum degum givið út bókina, »Nåttur- unnar børn« Hetta eru stemplini, sum Jergen og ein vinur gjerdu til tekningarnar í bókini. Hetta arbeiði tók Jergen fleiri ár verið eitt gott rygningar- pláss. Í 1920 nógvar sluppir komnar til Vágs, og har var tí nógv at gera. Hugurin hjá pápa leitaði ti tann vegin og hetta árið fluttu vit so til Vágs. voru Til Vágs 12 ára gamal Hvussu kendist tað hjá einum smádreingi at flyta úr einum enda av land- inum í annan? Ég var 8 og beiggi mín Oli Emil 10 ár, tá vit fluttu, og hevdu vit longu tá fingið nógvar vinir á Eiði, umframt tey mongu vekru spæliplássini, har vit dagliga spældu. Vit dugdu ikki rættiliga at skilja tá, hví vit skuldu flyta og rýma frá ellum hesum Pápi royndi at ugga okkum. Segði, at vit skuldu ikki vera bangnir, tí í Vági var gott at búgva Eg minnist so tydiliga, at hann segåi vid okkum »Nu skulu tit bådir ikki vera keddir, ti suduri i Vågi er einki brim sum å Eiði. Har er ein stórur, reinur og vakur sandur, har tit kunnu ganga skó- leysir og spæla«. Men fyri okkum smádreingir var tað tungligt at flyta av Eiði. Serliga vóru tað tvey spælipláss, sum eg ongan- tíð kundi gloyma, tí tað var vanligt at fara oman á Hamar at floyta eðuskelj- ar og mangt annað, og so var tað at fara oman á Vatnið, ið liggur stutt frá Mølini. Vatnið var tå púr- asta reint, fritt fyri alla dålking og fult av livi, og var hetta spæliplássið fyri allan ungdómin, har smábernini stuttleikaðu sær við at gera sær hyljar og fanga kombikk, sum tey so koyrdu í hesar hylj- arnar, meðan tey eldru bernini svimja lærdu seg at Undangongufólk á Eiði Ég vil í hesum viðfangi nýta hevið til at takka bygdarráðinum á Eiði so manga gangir fyri, at teir eru undangongumenn á hesum eki, og at teir eru farnir í hernað móti allari dálking av okkara fyrr so reina umhvervi Tað er stuttligt at hoyra, at tað um stutta tíð aftur kann væntast, at síl kunnu koma í Vatnið har og fara at trívast, og at ungdómurin á Eiði aftur kann koma at nýta Vatnið sum svimjihyl og stutt leika sær har sum í goml- um degum, tá náttúru dálking var ókend Vónandi fara fleiri bygdaráð at taka hetta uppruddingartiltak, sum eiðismenn ganga á odda fyri, til eftirtektar Tá Jergen var 14 ára gamal, fór hann úr skúl- anum og fór í læru sum skósmiður hjá pápanum Sum ungur var tað annars dreymur hansara at gerast fiskifreðingur ella náttúrugranskari. Men tað kundi ikki verða talan um víðari skúlagongd av tí, at hann tá var sjúkur í báðum eygunum og var ikki lagdur undir skurð fyri hetta brek, fyrr enn hann var 23 ára gamal Og eftir hesa skurðvið gerð, sum eydnaðist væl sá hann tá heimin á fyrsta sinni í einum nýggjum ljósi Kundi hann ikki gerast náttúrugranskari á bóklig um veg, so kundi eingin forða honum í at gera nátt úrukanningar fyri egnu rokning, tí hann sá toluliga gott í skýming, men gekk og hålvblundadi, tá tað var ljóst og enn verri var, tá tað var sterk sól Tá hann hevði fingið hesa skurðviðgerð, var hann 23 ára gamal, og hevði hann hverki ráð ella tíð at fáa sær hægri út- búgving. Stutt eftir, at hann var farin úr skúlanum, gjerd- ist pápin álvarsliga sjúk ur. Hann fekk seg tá aftur og royndi at arbeiða á skó smiðjuni, men dustið, sum altíð var í skósmiðjuni, var ringt fyri heilsuna, og gjørdist hann bert sjúkari. sum tíðin leið Elsti bróðurin gjerdist sjúkur einans 12 ára gamal. Fekk sovisjúkuna og gjerdis avlamingur, sum sat í rullistóli, til hann andaðist 18 ára gamal. OR: ES er UD pp