hósdagur 30. september 1982síða 7

Nr. 98 — 30. september 1982 Framhald av síðu 1 meira í Feroyum, soleiðis, at betri prísur fæst fyri tær. Og tað kann ikki sigast annað enn, at hesar fyrstu lidnu verurnar, sum eru gjerdar úti í kekinum á Feroya Fiskaselu, hava eydnast væl. Føroyska pressan var i vikuni bjóð- að til borðs á Fiskaseluni, har tíðindafólkini royndu fleiri rættir. Her var toskur í osta- sós, champignonsós og persillusós, toskur við kryddlagi omaná, fiska- kekur o.s.fr. Pakkað í kókiposar ella alumini- umsbakkar. Klárt at leggja á pannuna ella koyra í pottin. Nú liggja so nakrir 100.000 pakkar í keli- diskunum hjá IRMA. Pakningarnir eru framúr vælegnaðir og snotuligir. Soleiðis at keyparin treyð- ugt fer framvið uttan at hyggja nærri. Hver pakki ella eskja er ætlað til tvey fólk og kostar niðanfyri 20 kr. Tær royndirnar, sum eru sendar til Danmarkar higartil, hava fingið sera góða mótteku av teimum fólkunum, sum hava roynt tær. Meðan verurnar verða gjerdar í kokinum á Fiska- seluni av fyrstan tíð og royndar har, so verða tær hópframleiddar ávikavist á Bakkafrost og á Kósa- virkinum. Nú skulu so fyrstu úrslitini úr Dan- mark vísa, um munandi sterri framleiðsla skal fara í gongd. Samstundis arbeiða tey á Fiskaseluni við at finna fram til nýggjar rættir. Eitt nú fiskapannukekur. Hetta er nakað, sum tey meta, fer at hava stóran á- huga i einstøkum keypara- londum. Sum ein liður í hesum verumenningararbeiði hev- ur Fiskaselan tikið Stig til at seta ein arbeiðsbólk við umboðum frá Fiskaseluni, Fedafisk í Hirtshals og Chaldur í Grimsby. Tað er Seren Christiansen, úr Havn, sum skal samskipa arbeiði í hesum bólkinum. Hann sigur við Sosialin, at nú er ætlanin av álvara at satsa uppá verumenn- ing. Fyrstu úrslitini fyri- liggja longu, og tey eru sera positiv. Hann leggur aftrat, at Fiskaselan hev- ur fingið ein sera kringan bretskan kokk at standa fyri arbeiðinum at gera nýggjar rættir. Teir hava enn bert havt góðar royndir av hesum breta- num. Sum: nakað heilt nýtt fer Feroya Fiskasela miðjan november at luttaka við lidnum fiskarættum á eini stórari matvøruframsyn- ing í Paris. Hon ber heitið »Sial« og skal Fiskasølan umframt teir lidnu døg- urðarættirnar eisini hava roykt síl og laks, rogn og annað við. jan Sparararnir spældu av við 206 milliónir sjónarmið Í dag: Tórhallur Paturs- son, búskaparfreð- ingur Hvert ár tá bankarnir hava aðalfund, lesa vit um, hvussu nógv teir hava givið spararunum. Eftir roknskapunum fingu spararnir 181 milliónir krónur í fjør. Men spararin fær ikki tað sama fyri pen- ingin í ár, sum hann fekk í fjør. Tann veruliga steðan er tann, at spararnir taptu 206 milliónir krónur, ella 8 prosent av tí innsetta pening- inum. Lánarin vann 62 milliónir, ella 2,5 prosent av tí lánta peninginum. Og bankarnir vunnu sær 144 milli- ónir krónur av hesum, umframt vinningin av donskum virðisbrevum. Hetta kemur fram so: Spararin Innistandandi var .........................2.230 Mkr Fyri at varðveita peningavirði skal innsetarin hava 15 prosent av hesum ...................334 Mkr men hann fekk bert .........................181 Mkr tá landskassin hevði tikið sínar 11 Mkr, so her var eitt tap uppá ........................153 Mkr Hetta er eitt tap upp á 7 prosent, men tapið verður sterrr, meira um hetta seinni! Lánarin: Lånini voru rss rss rss ss ss2.183 Mkr Virðið á tí, sum lánarin hevur keypt fyri henda pening, er eftir einum ári í dagsins peningi ...2.510 Mkr men tó er ikki vinningurin hjá lánarunum.....327 Mkr tí hann skal gjalda rentur og tær vóru........330 Mkr frá rentuni kann lánarin draga rentufrádráttin. Rentufrádrátturin var 139 Mkr, men lánarin fær ikki frádráttin fyrr enn árið eftir, tí verður rentufrádrátturin diskonteraður við 0.85, virðið á rentufrádráttinum er tí ..............118 Mkr So nú hevur lånarin ein vinning uppå .........115 Mkr Skatturin: Landskassin hevur eisini eitt tap av hesum. Rentuskatt- urin, sum ikki er ein rentuskattur, men eitt 1/2 prosents- gjald av innistandandi peningi, gav landskassanum ............-0200 0000000011 Mkr Rentufrådråtturin gav eitt tap ...............118 Mkr So samlaða tapið hjá landskassanum varð .... 107 Mkr Nú er tað so, at landskassin ber einki tap. Hevur lands- kassin eitt tap, ja so mega skattaborgararnir gjalda. Hvussu nógv sparararnir skulu gjalda av hesum og hvussu nógv lánararnir skulu gjalda, tað vita vit ikki. So vit siga bert at teir gjalda hver sína helvt av lands- kassa tapinum. So nú verður steðan hendan: Tapið hjá spararunum.......................153 Mkr afturat hesum skal so helvtin av landskassa tapinum leggjast ........-.---. ei... ...53 Mkr Samanlagt verður so tapið hjá spararunum ...206 Mkr Í prosentum av innistandandi peningi er hetta tapið 8 prosent. Á sama hátt sum tapið hjá spararunum veksur, so minkar eisini vinningurin hjá lánarunum. Vinningurin hjá lánarunum ..................115 Mkr frá hesum verður so helvtin av landskassa tapinum tíkin frá ...................... 98 Mkr Samanlagt verður so vinningurin hjá lánarunum ....... ere ert ss ile62 Mkr Her hava vit so fingiå eitt tap uppå 206 Mkr, ein vinn- ing uppå 62 Mkr, munurin er vinningurin hjå bankunum ....................... 00 Hetta er tå bert ein partur av vinninginum hjå bank- unum, men tað er ein onnur sega. Danmark — einki trotabugv! Nu borgarlig stjórn er skipað í Danmark eru reddir frammi, ið vilja gera hetta til nakað heilt einastandandi. Sagt verður, at Danmark er vorðið eitt »falittbugv«. Øll liva yvir evni. Hetta tos og henda skriving sum tann borgarliga pressan uppísaman trúttar niður í fólk, hevur ført við sær, at Danmark veruliga hevur fingið tverleikar í útland- inum — av hesi niður- gongstalu. Sagt verður — eisini í okkara borgarligu pressu, at javnaðarstjórnin einki gjerdi fyri at rætta eina skeiva fíggjarsteðu. Veru- leikin er tverturímóti. Útvið 10% arbeiðsleys í Danmark. Uppií hesum tali er so íroknaður hver einasti mistur arbeiðstími og eisini ell, sum koma aftrat sum arbeiðsfer. Jákup Lindenskov hevur skrivað polit- isku viðmerkingina politisk viðmerk- ing økinum verður meira enn Tann sera strammi poli- tikkurin sum kann bera í sær munandi niðurskurð á sosialu veitingunum kemur at fera við sær upp- megnað at skaffa arbeiði til fleiri enn bert tey, sum koma sum nýggj arbeiðs- megi hvert ár aftrat, og hetta í krepputíðum og Síðstu 10 márini hevur talið av teinum nýaftrat komnu arbeiðsforu verið 1 1/2 ferðir sterri í Danmark enn í hinum europeisku londunum. Arbeiðsloysið í Ong- landi telur 14%. Í Belgiu og Italiu nekulunda tað sama, meðan Grikkaland liggur munandi hægri í ar- beiðsloysisprosentum. Í USA og Kanada eru tey veruligu arbeiðsloysis- tølini knappliga niðanfyri tey bretsku. Uppaftur verri er, at arbeiðsloysið í hesum londum fer at vaksa við 20% og kemur hetta at føra við sær, at arbeiðsloysið í OECD 35 milljónir menniskju í 1983. Hóast tað ikki er nakað at rósa sær av, so eru flestu av hinum europe- isku londunum í líknandi stødu sum Danmark hvat viðvíkur almennu fíggjar- støduni. Í 1982 roknast Sveríki, Háland, Belgia og Japan at liggja við sama undirskoti sum Danmark. Danmark er sjálvsagt einki trotabúgv. Ídnað- urin er kappingarferur við onnur lond, serviceidnað- urin er millum heimsins fremstu, sosialu veiting- arnar millum heimsins bestu. Danmark hevur eisini hevur Danmark aftur størri figgjarligar fingið eina eftirlenar- vanlukkur skipan og umhvervislóg- Tað fer neyvan at gávu í hesum krepputíðum. Men Danmark hevur álvarsamar fíggjarligar trupulleikar, eins og onnur lond. TAnn hega rentan — sum teir nýkonservativu figgjarfrødingarnir, sum fleiri stjørnir bruka, hava fingið igjøgnum, fremur ekt arbeiðsloysi. Hetta er tað sum drepur alla ný- ílegu. Hetta ger gjaldssteðuna sera trupla fyri lond sum hava lán, skuld uttan- lands. Hetta ger undir- skotið á fíggjarlógunum vaksandi. Og hesa steðu er Danmark í. eydnast at fáa arbeiðara- rersluna til at vera við til einans at skera niður veit- ingarnar til tey veikastu liðini i samfelagnum, meðan háinntekurnar, teir skattafríu, verða spardir. Harafturímóti vil javn- aðarflokkurin samarbeiða tá talan er um at styrkja um framleiðsluna, við rímuligum inntekulóggáv- um, sum kunnu temja av- leiðingarnar av hárentu- politikkinum. Tí tað er hesin sum mest av ellum ræður um at temja.