leygardagur 16. oktober 1982síða 11

Leygardagur 16. oktober 1982 Turrleggja vit áirnar fer hetta at hava við sær stórar broytingar á firðunum heldur Jørgen astu av inum fær sínum slag í heim latnar upp í álítandi bio loginum Gunver Hoydal til varðveitslu, sigur Jorgen eru hendurnar á tí Turrlegging av áunum Men hvussu við at útbyggja vatnorkuna við at turrleggja áirnar, spurdu vit Jergen. Hetta er ein spurningur, sum ikki hevur umfatað mínar kanningar. Men sigur hann, at hetta sjálvandi fer at skapa stórar bróytingar á firðunum Airnar fera nevniliga frískt fjallavatn oman í firðirnar. Tann vanliga hugsanin millum manna er, at vatn er bara vatn, nakað sum ein kann drekka, tá ein er tystur, kann nýtast til at vaska sær í, og so kann tað nýtast til framleiðslu av orku. Men vatn er ikki bert vatn. Tað er sjálv lívsins kelda. Verður tað kannað gjølla, vísir tað seg at vera so íðandi fult av gagnligum verum fyri alt lív í firðunum. Otti Alarar eru bangnir fyri, at grundarlagið verður tikið undan hesi vinnu, verða áirnar tiknar frá teimum. Er tað burturvið at hugsa so- leiðis? - Tað er helst ikki burtur- við, tí vatnið í áunum flytir øll hugsandi lívgevandi evni til fiskin á firðunum. Eins og sílini í vetnunum beinleiðis leita til áirnar, skjótt tað gerst áarferi. Vatmið frá áunum forðar eisini fyri dálk ing, so skjótt tað gerst áar- føri, har tåsundir av tonsum renna i firðirnar. Hetta nógva vatnið skapar ein útstreym og syrgir fyri, at vatnútskift ingin er í lagi — Tað er neyðugt, at nekur vetn kring landið, sum frá náttúrunnar hond eru egnaði til laksaaling, eiga at verða friðað, fyri allar tíðir. Hesi vetn mugu liggja soleiðis, at áirnar, sum renna úr teimum, renna beinleiðis í havið og ikki í nakrar dálkaðar firðir, so laksurin kann koma inn- aftur, beinleiðis frá havinum. Tey mugu eisini liggja so- leiðis, at tey til allar tíðir kunnu haldast frí fyri alla náttúrudálking Eisini má meguleiki vera til laksatrappur kunnu tað er neyðugt. Laksayngul eigur tá at verða sleptur í hesi vetn og áir, nekur fylgjandi ár, so vil laksurin sjálvur aftur at rygna og verða ferur fyri at halda stovnin við líka laksur kemur so at ferðast millum havið staðar, so at gerast um Koma Hesin og vatn- gera sítt til at nøra um laksastovnin kring Slíkt er ne fiskastovnurin eru tvey ting. sum eiga at fylgi ið og fer at Feroyar vdugt, ti orku og ti tad eru hesi bædi hjólini ast at, sum reka vinnulivs Ynski At enda spurdu vit Jergen M. Olsen, hvat hansara stersta ynski nú er. Til hetta sigur hann: — Fyrst og fremst at fáa útgivið tað eg havi gjert av kanningum. Síðani at feroy- ingar halda náttúruna reina — annars doyr samfelag okkara. Tað kann koma tann dagur. tá førovingar kki longur kunnu lívbjarga sær í Foroyum vegna dålking. Og hvat hendir tá? Vit verða noyddir at rýma av land inum! Men hvar skulu vit fara? Lat okkum tí nú >taka tarvin í gøtti beinanvegin« og skapa eitt reint umhvervi Tað tekur tíð at beina hesa dálking burtur, men bara vit síggja, at tað gongur framá, so er alt í lagi Vit hava ein meguleika fram um aðrar tjóðir, sum meira og meira eru við at kódna í sínum egna ruski. Vit kunnu tá lata nakrar verur sum aðrir vilja meta sum deli- katessur, endar Jørgen M. Olsen i samreðuni vid Tíð- indabladid Sosialin. Ådrenn vit enda hesa greinarød/ samreðu geva vit orðið til Jergen M.. Olsen. Hann sigur: „3. partur av greinareðini ber yvirskriftina: „Eitt ómetaliga stórt riki- demi enn otroytt« Henda grein varð skrivað í 1973 eftir áheitan frá Ferova Froskmannatidindi, undir heitinum »Havsins Bøndur« Nu skriva vit 1982, og eru nógvar broytingar farnar fram síðan tá Tá eg í 1942—47 kannaði gágguna út í æsir, gjørdi eg eisini kanningar av eðum á ymiskum víkum í Suður- oynni, og sýntist tað tá at vera sera nógv eða á hverji vík. Um tað er so enn, kann eg ikki siga. Men á Vágsfirði, og serliga innalaga á firð- inum, hevur dálkingin dripið alla eðuna. Men tað eru enn nógvar víkar kring landið har dálkingin ikki enn hevur gjørt nógvan skaða. Tað er tí ikki lætt at úttala seg um tær mongdir, ið finnast í dag, fyrr enn hetta er gjølla kannað. Eftir samreðu við mann, sum er væl útbúgvin í nýtslu av froskmannabúna, sigur hann, at tað á grunnum vatni fram við stondunum væl kann lata seg gera — at nýta froskmannabúna at heinta eður og gággur upp úr havs- ins urtagerðum — bert við at Framhald á síðu 15 Tad x r k Wi ur Hovi. sum var kon taktmaður min í Ho hann evgiemn 1 sildatorvurnar, ta tær komu inn a fjerðin Hann eygleidd tær bæði í skyming r lys ing og segði mær fra hesum. Hann er m sitandi á Akureyr landi Eg kom longu at kenna Ditlex Hammer Hovi, ta hann realskulan í Vagi Tad hevur mangan spurningar 4 Eg UPP og nr g tilf y Din s ti a n hevu slik: ilama bit le ið | nning I minun dini. Og tað er ik! ta eg sigi, at hann er millum teir bestu í Førovum. tå | talan er um feroyska | stavseting Tað Ola Emil, fyri at takka, at fjørumadkalarvurnar var soni minum, vóru funnar aftur í sandinum. sum var í ak- variinum Og tað var hann, sum fann fram til, hvussu tær kundu varð- veitast við at dryppa ein dropa av reinum formalin á tær og lata dropan fordampa við lítlum hita og so turka larvuna og innkapsla eisini tær í gjøgnumskygdum tape, har tær so liggja vacuumpakkaðar og altíð kunnu takast fram og leggjast mikroskop undir eitt