týsdagur 19. oktober 1982síða 4

—-———-- Altjóða viðurkenning. | El-prisurin verður dupult so høgur 13.10.1982 varð yoðað frá, at Fann menn | Minisiry ví Industry á Malta hevði latið L/f Feroya Fiskaselu viðurkenning.na International Trade Trophy Phoenicia 1982. Tað er stjórin á Malta ið stendur aítanfyr tiltakið neðan Sn nevnt av 28 internatio nalum handiismonnun tekur sjálva avgerdina Viðurkenningin verður T t Ok skap t i Á sk S teiðurstek rða M Vid KI ra 5 i vr ð eru m.a. veru g nyskapanir vøkstur framleidsh og útfluttningi og vá Føroya Fiskasølu ) emumi eisini hjálp av hverjum slagi til figgjarligt sjålvbjargni i menningarlondum Håtidarhaldid i sam- bandi við handanina verður um miðjan november Birgir Danielsen stjóri á L/f Feroya Fiskasølu, ið fer til Malta at taka imót! vidurkenningina So [| 8 at tað er honum ein stor gieði, vegna Førova iskaselu at hava fingið hesa viður kør 1 r y k i 3 heiði ið rjørt fvr taa I kasøluna a | } Iskenda. og tar } 3 at Vi nú ! 1 t | heimsins ieiðand nan fiskaut fluttning Hetta heiðurstekin fær pláss millum fleiri viðurkenningar tann feroyski fiskurin hevur fingið gjøgnum aðrar arini Gerist limir í Sinnisbata Tann 24. mai 1982 varð felagið SINNISBATI stovnað. Endamál felagsins er at beta um umsteðurnar hjá sinnisbrekaðum fólki í Føroyum. Tørvurin å slikum felag er stórur og átrokandi eru tey mál, sum felagið vil arbeiða við. Nevnast kann upplýs- ing um sinnisbrek, soleiðis at tey, sum eru ella hava verið sinnissjúk, fáa somu semdir í samfelagnum og ímillum manna sum onnur. Bern við sinnisligum trupulleikum hava vána- ligar umstødur her å landi. Umrådandi er at fåa bøtt um hesi vidurskifti — eitt mál felagið vil taka upp til viðgerðar. Eg tekni meg sum lim: |] pensionist einstakan hjún Setið kross við. Navn: f. pensionistar: kr. 30 f. einstakar f. hjún Hevdu vit haft tilboð um vardar íbúðir til sinn- isbrekað, vóru fleiri sjúkrahúsinnleggingar spardar, og mong kundu fingið eina meira menniskjaverduga tilveru og hevdu klárað seg væl betur í samfelagnum Felagið vil arbeiða fyri at fáa slíkar íbúðir til vega. At stuðla fyribyrgjandi tiltøkum, sum kunnu virka sålarheilsufremj- andi, er eisini uppgåva fel- agsins. Hetta arbeiði krevur pening. Jú fleiri limir jú sterkari verður felagið. Vit heita tí á tykkum um at gerast limir. Hetta gerst við at senda okkum niðanfyri standandi lepa. — — — — — — — — 0|—€— —J—J — — —— — | — — — — <— 8 Limagjald : kr. 100 Bustadur: Sendið lepan til: Sinnisbata, Postgiro 53813, 3800 Torshavn | | | I | | | I | | I | t I | I | | | | I I Tormsdur Dahi svarar fyrispurningar im Nr ri Hi 6 19. oktuber 1982 fyri »mnyggju« vatnorkuna! I Dimmalætting 30.09 setir »Spurin« mær nakrar spurn ingar um orku. Eg endurtaki spurningarnar áðrenn svar ini 1. Um vatnorkan verður út bygd sum SEV ætlar, hvar áleið verður kWh mikið min nhnægr yYrisurin og hvussu áleið. verður Sk V-roknir enn I dag íkr. 500 pr. manað)? 3leid W K prisurit ur risaverkætlar fingið lån ur Nordiska anken (NIB) og »ankir »60 investerings helst verður uad nesin og lløgugrunnurin mili grunnurin«), ið verða at figgja góðan helmingin av ilegunum. Restin ma so fåast Helst verður tað eitt uttanlandslán ella jan frá H&S Rentan í NIB er í dag o.u 15—16% tiroknad kurstap) og til vega á annan hátt Ílegugrunninum o.u. 9 Fyri tey írestandi lánini kunnu vit samanumtikið neyvan rokna við betri trevt um enn fyri NIB-lánið Nu er tað so, at flestu framkomnu løndunun er tað ásett ein sonevnd »real ! teimum renta«, ið er tann lægsta rent an, sum verður at rokna við. fyri at ein ílega skal kunna sigast at ráðilig fyri samfelagið Henda »politiska« renta er tó ógvuliga ymisk úr einum landi í annað — úr 3—4% og upp í 12—14%. Búskapar- freðingar eru tó ósamdir sína- millum um, hvussu rætt tað er at nýta hesa »gjørdu« rentu í mun til veruligu rent una fyri tann kapital, id er tekur til endamálið Orkuráðið skýtur upp at vit skulu rokna við 5—6 rentu, og at ilegurnar verða avskrivaðar yvir 40—50 ár Slík lán kunnugt eingin í dag, men á pappír inum gevur hetta samanum- tikið ein ikki heilt órímiligan kostnað fyri vatnorkuna Tað er bert tað at siga, at tú tá fært 2 elrokningar. Eina frá SEV og eina frá líkningarvaldinum (ella um- vegis um avgjald ella toll), tí onkustaðni má peningurin koma frá til at gjalda tað sum lánini veruliga kosta Og í seinasta enda er tað lima- kommunurnar, ið hava ábyrgdina av, at lánini verða afturgoldin. Eitt einfalt roknistykki sær soleiðis út: Kostnaðurin fyri kraft- verkini við neyðugum nýggj- um linjum: 1,2 milliardir kr. Lán: 1,2 milliardir kr. Með- alrenta 14%, avdráttur: 20 ár. Arligi kapitalkostnadurin (annuitet): 182 mill. kr. Rakstur, viðlíkahald, fyri- siting v.m.: 30 mill. kr. Arligu útreiðslur tils »loyvd« vera fær sum 212 mill. kr. Framleidsla pr. år 122 mill. kWh Hóast kjakið um SEV, elprisir og orkumal yvirhevur oftani mangan iil gongur hart fyri seg« gaman og álvara Tormoður Dahi. verkfrødingur og Hjaligrim Winther. SEV-stjóri frøda seg her um. at vindmyllan í Vagum verður set í í gongd so metast + í menn eisini Motorurin til Sundsverkið verður settur upp í hesum degum Orkumissur í linjum v. m. (13%) 16 mill. kWh Eftir 106 mill. kWh Meðalgjald 106 í 212 =2kr. pr. kWh VIð eðrum orðum verða vit fyri »nyggju« vatnorkuna at gjalda gott og væl tað dup- ulta av tí vit í dag gjalda Orkuráðið kemur í veruleik- anum til sama úrslit, bert við tí muni, at ráðið við at nýta 5—6% p.a. og 40—50 ára avdráttartíð fyri lánini flytir umleið helmingin av kostnaðinum yvir á lands- kassan (ella kommun- urnar) t.v.s. skattaborgaran. nýtist einki »rangt« at vera i tí, bert tú og eg fáa at vita, at vit í veru- leikanum skulu gjalda helm- ingin av elkostnaðinum úr vinstra lumma og hin helm- ingin úr hegra lumma Tygum koma v.e.o. at gjalda umleið kr. 1.000,— pr mánað fyri elorkuna. Ur hvussu nógvum »lummum« tygum koma at gjalda hesa upphædd kann helst eingin svara tygum í dag. Í sjálvum sær 2 og 3. Er nakað virki í Før- oyum í dag, sum er nóg stórt til at tað loysir seg at fram- leiða elorkuna sjálvt? Um so er, verður tað so mikið, at tað lættir um hjá SEV. og kann tað hugsast, at tað eisini lættir um ovbyrjaðar millum- bygdalinjur? Hesum spurninginum havi eg greitt frá fleiri ferðir áður — m.a. í »Orkubøkini«, ið Id- naðarfelagið/ -stovan gav út i 1979 og nú seinast í 4. parti av greinareð mini um risa- verkætlan H&S/SEV's. Sagt samanumtikid: Fyri tey flestu av okkara flaka- virkjum og fyri aðrar størri fyritøkur vil tað løna seg stak væl at framleida elorkuna sjålvi. Aggregatini eru uppå seg ódýr, tey krevja lítið pláss og tey passa seg sjálvi (automatisk). Raksturin og vidlikahaldid er annars eins og vid einum vanligum skips- aggregati, og tað megna sum kunnugt teir flestu av okkara maskinmonnum. Tann nógvi avlopshitin frá aggregatunum kann nýtast til turking av fiski (nær byrja vit at vakna á hesum eki?), til framleiðslu av ísi og kulda, til dampframleiðslu (t.d á sjúkrahúsum) og so sjálvandi til ell vanlig upphitingar- endamál Trúgv mær: Byrjar eitt virki í dag, so fylgja 15 eftir og knappliga verða hesi virkir at framleiða líka nógva elorku — o.u. 20 mill. kWh sum ætlaða útbyggingin av vatnorkuni í Norður-Streym- oy er mett at geva Og tá havi eg íkki tikið við tað, sum SEV sparir vegna munandi minni tapi í nógvum av teimum í dag ovbyrjaðu linj- unum og tann nógv størri tryggleika vit fáa í elbýtis- skipanini í síni heild. Til tey virkir, ið umhugsa at kanna hetta mál nærri, loyvi eg mær at skoyta uppí Rennið ikki dyrnar niður hjá »teknologiskum instituttum« og ødrum utlendskum »eks- pertum« um hjålp at kanna málið, ti tå byrja >millión- irnar« at rulla beinanvegin. Vendið tykkum í staðin fyri beinleiðis til 3—4 kendar fyri- tekur. ið sjálvar framleiða smærri elaggregat við hita- vekslarum (t.d. skipsaggre- gat) og bið um teirra uppskot til loysn av málinum. Tit fáa tá beinanvegin sendand bæði uppskot við tekningum kostnaðarmetanir og rakstr arætlanir ókeypis Og tað tydningarmesta: Tit kunni líta á. at tey uppskot tit fáa alottast eru tey longst fram komnu innan eki, av tí ein føldu orsøk, at kappingin marknaðinum krevur tað just idag meira enn nakrantið áður rku ai x í. Eigur Ísland nakra ta aðrun pg NVuUSSU ir umhvers har vvir i mar Norðu vr 10vember legði orkustjóri nun rkuráðsievnu. ið ráðið skipað tjør og sun anda eg luttók í Íslands Jacob Bjarnsson fram hesi »orkutøl« fyri Ís land Vatnorka Samlaða vatnorkan. ið kan útbyggjast uppa seg ódýrt og har skaðiligu árinini á um hvervið eru uttan størri tydn ing, er mett til: 50 milliardir kWh pr. ár (50 TWh'ár). Av hesar: nøgd er í dag utbygt 3 milliardir kWh Íslendingar sostatt ódýra vatnorku »å govmslu« ið svarar til 300 ferðir okkara elorkutørv hava Geotermisk orka Tekniskt ber til at fram- leiða o.u. 3.500 EJ hitaorku um árið, sum svarar til 80 milliardir tons av olju. Hetta er umleið 2000 ferðir so nógv sum øll norska oljufram- leiðslan. Okkara oljunýtsla er o.u. 150.000 tons um árið, harav vit nýta umleið 80.000 tons til upphitingarendamál Við eðrum orðum kundu vit nøkta okkara hitaorkutørv i I million ár við ti orku, ið tað er tekniskt meguliga at fram- leiða uppá eitt ár í Íslandi. Sum skilst: Island hevur onga orkuneyð og allur okk- ara elorkutervur er sum ein dropi í íslendska orkuhav- inum Umhvervið Ofta hevur hesin spurning- ur verið settur: >Tit (FNU) ið vilja hava elorku úr Íslandi fyri at varðveita feroysku náttúruna hví tá oyða ís- lendsku nåtturuna?«. Eg vil svara við hesum upplýsingum: Samlaða vídd Íslands er 103.000 km“ av hesari vídd er: 1. Dyrkað lendi 1% 2. Beiti-lendi 20% 3. Vetn 2% 4. Lavaøkir 11% 5. Jøklar 12% 6. Sandøkir 4% 7. Onnur oydimørk 50% Vid eðrum orðum: 3/4 av Ís- landi er oydimørk. Yvirhøvur er tað einans hesi økir, ið verða »økologiskt« rakt av vatnorkuútbygging. Meira nýtist mær vónandi ikki at siga um hetta. Tórshavn hin 12.10.1982 Tormóður Dahl