hósdagur 21. oktober 1982síða 7

Nr. 107 — 21. oktober 1982 Enn eru ongi djór funnin ið hava meðvit og minnast, hvat er hent, og duga at ímynda sær, hvat eigur at henda. Menniskjan hevur tað fram- um djórini, at hon hevur meðvit og fatan av sini egnu segu . , Tosið um óskerda , e . fria kapping hoyrir "SSD" m tær friu óskerdu marknaðar- . . c , , , kreftirnar og liberalismuna så eg ikki heima í nútíðar- sm , smáum og stórum djórum. Urslitið samfelagnum men á Er grundarlag fyri einum bókaforlag í Ferovum? var, at tá ein tíð var umliðin, vóru bert tey sterstu og sterkastu dýrini eftir, hini vóru ell etin ella deyð. Hetta var ein mynd av liberalismuni þ Lars Jespersen, Bóka Grundar selumaður lagið er avgjørt til stað Í ar fyri slíkum forlag men bert skal tað vera soleiðis, at fólk um framt hetta forlag eisini kunnu taka seg saman um slíkt fyritaksemi, um t.d. tey hava serlig sjónarmið. sum åvist forlag ikki vil góðtaka Tað sum serliga vænt ar i føroyskum bókaút gávu er, at reklamera fyri bókum, sum vera givnar út. Vit eru ikki greið vvir hvussu stóran tydning tað hevur, at fólk vera gjørd varug við tær bekur sum eru á feroyska marknaðnum Bergljót D. Hentze, Bokavørur: Bert fyri árið 1981 vóru heili 90 | forløg og bókaútgev- | arar í Feroyum, so her | er avgjørt grundarlag | fyri einum bókaforlag Jens Pauli Heinesen, rithevundur: Sum yngri vóru vit fleiri, sum arbeiddu fyri at fáa sett eitt landsforlag á stovn, men hetta fekk onga undirteku Tad er ófert at hav egið forlag, men nógv folk seta seg ikki føran fyri at geva bøkur ut Her kundi eitt landsfor- lag tikið sær av hand ritum og bókaútgávu Av tí at bókaútgáva er eitt slag av ídnað, so kundi Menningargrunn- urin, ldnadargrunnurin og vinnulívið saman við tí almenna stuðla slíkum forlag, so sum teir gera í eðrum londum. Hetta gevur eisini arbeiði til prentsmiðjur, bókbindaravirkir, bóka- handlar 0.0. I tíð og urtid verður havt a munni hvussu heppin kapping er millun burðshugaðu í t.d fyritøkur og verur, ið verða sendar á ralu« marknadin. Um ongin kapping hevå isman knýtt at kapitalismuni, tå hon verid, vildu vørurnar ikki verid so festi røtur i fyrru øld dygdarg6dar, og tænastustigið vildi menniskjafatan: um ein ikki trýstur fram í kapping við onnur, so inni ar vil úrslitið verða 1. leti, m ari framferð mannafatan Sjálvt hugskotið um ta fríu kapp- ingina er sprottið úr tí politisku filo sofi, ið nevnd verður liberalisma framvegis Hetta hugtak verður e1sin sjónarmið Í dag: Axel Skoubo, skúlastjóri kreftirnar progva simi vidagitin! beryktaður fyri teori sína um. at menniskjans uppruni er frá apunum. Í sær sjálvum er tað onki prógv. eiheldur sera brúka djóraheimin sum fyrimynd, tá tú skalt kunna teg um mannaheimin brúkt um tey frisinnadu og fram USA »tev libe Men upprunaliga var libera sterk uppå tær friu marknadarkreft lækka. og fólk vildu ikki fingið nog rnar og tær óskerdu góða tænastu í handlinum sum nú Hetta er í veruleikanum ein depur verður Tær veiku máttu falla, meðan tær meira lívs sterku vvirlivdu. Tær sterku høvdu ikki bert »rættin« til at yvirliva, men tað var so at siga ein natúrlóg beiðshugur og kanska eisini odåmlig Fyri at Oivad er tað nakað eyðkent fyri ta hugsan, ið ligg ur aftanfyri, at hon er depur hugsan sína brúktu/brúka fyrisprákarnir hjá libe ralismuni m.a. gamla Darwin, ið bleiv óskerdu marknaðarkreft- einum forngripasavni su menniskjum er, at dyrini ikki kunnu verja seg ímóti hesi log, men menn- iskjan kann um hon vil við sínum meðviti og sinum ngarevnum nskapa s:tt umhver Y okkara leiðum hava vit heitar alsmenr hesun ð nevnis ilisma, og Er tað f t me førovsk AT eggja teir na heilt få grið &] na 5 irbeiðsmeg at fr € i okkur SS gong steðg okk eg hvussu stort vælsignilsi t nlandasig ig og óðar tlend ótálmaða kapping er fyri okkum øl Men tað legna við hesum er. at tá Er 7 kilabe ak somu heitu liberalistisku. vidhvørt sparipeningi og ums lánin nevndir borgarligir. taisn erk { ólk ent 2 gg skulu frem ibera 1, gevi bankar og sparikassa teir sjålvun g sart I gin skilabet fre kenni, at tos teirra OSKt Kap] stovnsrøkt av fiskas x £ ing ikki hoyrir heima í einum nutíða remja bygdamenning e rå samfelag, men heldur å einum fort stór flakavirkir uppkeypa allan trol gripasavni. Men hví tvíhalda teir SO araflotan, meðan virkir í útjaðarar Trugvin var økonomisku fyritøkurnar samfelag korini hjá bilhandlar skilaligt at álíkavæl i orð og tal um hesa for oldaðu samfelagshugsan bert at hav nakrar ómetaliga dýrar leivdir eftir Er tað kanska fyri at beta um livi fólkinum í Feroyum. tá tæna Dagblaðið í meira enn eitt ár hevur grátið um bilselurnar í Førovum og roynt at leggja trýst á landsstýrið um at gera eina serliga tolllóg fyri Er tað fyri at beta um livikorini hjá feroyingum, tá man burtur av ger seg til talsmann fyri ein innflutnings politikk, ið ofta er um at taka grund arlagið undan einum spírandi fer- oyskum idnadi uppliva. Er ikki yr erindi fyri avisar bólkar av um verða kevd í byrjan av tervand politiskari fatan og gravkendari liDe ralismu hangandi uppi i sær. Eg hugsi ikki Hesir spurningar og dømi skuldu spurningurin verður svaraður uttan „verið nógmikið til at vist so, at vit taka nøkur dømi frá dagsins liggur aftanfyri allan henda eri listiska« ágangir t d d rá og menna øllumn samfelagnum og tess ibugvun heldur viljin til at tæna og ganga fólkinum. Hesir bólkar eru ikki lør móttakarar, fiskimenn og verkafólk megin, har tilverugrundarlagið Hesir bólkar eru tey, ið stand lenin hjá ellum teimum hvers tilvera er sela av egnari arbeiðsmegi Nýggju lógaruppskotini spara ov lítið: Borgarliga stjórnin vil fremja sparingar å sosiala økinum Tå Anker Jørgensen, 10. september, legði frå sær sum forsætisrådharri, var hetta av ti, at minniluta- stjórn hansara onga undir- teku fekk fyri tí umfat- andi innteku- og sparingaruppskoti og uppleggi, sum stjórnin hevði lagt fram. Hetta var sparipolitikk- urin, sum javnaðarstjórn- in vildi fremja, men fekk sum sagt ikki undirtøku fyri frá hinum flokkunum. Sparast skuldi eftir hesum uppleggi 10 mia. kr. á statsútreiðslunum, samstundis sum samráð- ingar skuldu takast upp við fakfelagsrersluna við tí endamáli at fremja ein lenarpolitik, sum skuldi fremja kappingarferið, og samstundis skuldi lenar- politisk viðmerk- ing lagið verða lagað hareftir. Hetta uppskot varð lagað soleiðis, at ikki tey veikaru í samfelagnum mest skuldu rakast, tey arbeiðsleysu, tey sjúku og eftirlenarfólk. Men undirteka fekst ikki — tí fingu vit aðra borgarliga stjórn. Leygar- dagin stóð nýggja stjórn- in styrkisroynd sína. Sum í sær bar, at annar av stuðulsflokkunum hjá stjórnini varð sprongdur. Munurin á borgarligu stjórnini og fráfarnu javn- aðarstjórnini ER IKKI TANN, at henda stjórnin vil spara, og at javnaðar- stjórnin ikki vildi spara. Tað er tverturímóti. Fráfarni forsætisráð- harrin, Anker Jergensen, sigur tað soleiðis sunnu- dagin í Aktuelt: „Jeg er sikker pá at den danske befolkning ud- mærket kan vurdere den alvorlige ekonomiske situation. Folk ved godt — i hvert fald de fleste — at der ikke er lette løsninger, men ved også, at der ikke et eller andet sted findes nye og ukendte metoder, der i en handevending specielt kan klare Dan- marks vanskeligheder. Vi kan jo blot se på verden cmkring os. Alle steder slås man med krisen. I vestens demokratiske verden er der dårlige ek- sempler på, at man søger at løse krisen med super- konservative metoder. Det skaber forarmelse og øger modsætningerne. Det er det, som Poul Schlúters og Henning Christoffersens regering har kopieret for meget. Det duer ikke. I østens kommunistiske lande har man ligeså store problemer, men fordi man ikke har åbne samfund med en fri presse — kom- mer vanskelighederne og modsætningerne ikke frem til overfladen. Og hvis de gør, er det, som vi oplever det i Polen. Det duer heller ikke. Danmark skal se krisen lige i øjnene og gøre det nødvendige. Men det skal ske i samarbejde og for- dragelighed og med klar social holdning DET SOM VI KAL- DER DEN SKANDINA VISKE MODEL? MÁ OGSÅ NU STA SIN PRØVE DET KAN VÆRE SVÆRT I PRAK SIS. MEN DET ER DET DER ER OPGAVEN DER HELE TIDEN HAR VÆRET LEDE TRAD FOR DET DANS- KE SOSTALDEMO KRATI Firkløverregeringen trækker klart den forkerte vej« Farna vika var í nógvar mátar strævin í Fólkating- inum. Uppskotini hjá stjórnini vóru fleiri ferðir broytt og »samlada« spar- ingin, sum skuldi telja 20 mia. kr. eftir upprunaupp- skotinum, endaði við 15 mia. kr. eftir tí fíggjar- málaráðharrin Henning Christoffersen segåi, tå ordaskiftid var endad og uppskotini samtykt broytt. — Restina, segåi hann, skulu vit nú finna fram til, at spara eftir eðrum vegi, Framhald á síðu 8