týsdagur 16. november 1982síða 5

Nr. 118 — 16. november 1982 nevniliga at tey feroysku byggifelegini í steðugt sterri mun verða sett út av spælinum — við tí máta tað verður projekter- að og bygt uppá í dag. — Men er tað ikki neyð- ugt í åvisum førum at fara av landinum eftir eitt nú lidnum bygningum? — Ein sigur hetta er neyðugt í dag. Men lat okkum bert fara nekur ár aftur í tíðina, tá studenta- skúlin skuldi byggjast. Tá frættist, at eini svensk ele- menthús skuldu setast upp í Hoydelum. Tá fóru meistarafelegini til lands- stýrið og segdu, at tey fóru at leggja forðingar í vegin. Hetta trystid gjørdi, at skúlin varð teknaður í Føroyum og gjørdur av føroyskum feløgum. Og har stendur hann so i dag. Tad vit kunnu læra av hesum er, at tad ber ikki til, at alt skal gerast uppå stytstu tíð, ti skal tað ganga út yvir samfelagið sum so, so er lítið vunnið. — Hvussu metir tú framtíðina til arbeiði? — Fyri tveimum árum síðani vóru menn svart- skygdir. Men so komu ymisk arbeiði í gongd. Nú skal so SEV meguliga undir útbygging, so tað hevur helst brúk fyri nakað væl av fólki. Arbeiðsloysisstuðul Vit spurdu nú formannin í Havnar Handverkarafel- ag, hvat felaigð kann gera fyri teir limir, sum gerast arbeiðsleysir? — Til hetta sigur hann, at felagið einki annað kann gera við tað enn at royna at skaffa monnum arbeiði aftur. Annars hevur felagið ein arbeiðs- loysis- og verkfallsgrunn. Limirnir gjalda 40 kr. í limagjaldi um vikuna, og av hesum fara einar 20 kr. í henda grunn. Hegni Hejgaard sigur, at ongar reglur eru fyri at gjalda úr hesum grunni til arbeiðsleysar handverk- arar og tí hevur heldur ongantíð verið goldið út til hetta endamál. Pening- urin er meira ætlaður til verkfallsendamál. — Men áttu hesar reglur ikki at verið gjerdar? — Tað eru ymsar mein- ingar um tað. Summi halda, at reglur um arbeiðsloysisstuðul mugu ikki vera, tí tað fer at verða misbfukt. Roynt eigur heldur at verða at skaffa monnum arbeiði. Aðrir vilja so vera við, at tað altíð vilja vera nakrir, sum koma í eina ringa steðu, áðrenn ein almenn ella onnur reglugerð um arbeiðsloysisstuðul kemur í gildi. Tí áttu hesir at fingið onkra hjálp. — Hvat heldur tú sjálv- ur? — Eg havi einki ímóti at menn fáa hjálp eitt nú frá felagnu. Men tað kann skapa presedens, um fel- agið skal taka steðu til nær ávísir menn treingja til stuðul. Tað vil vera tengt at, hvat stjórin sigur og teir menn, sum sekja. Her fer helst at verða mismunur gjerdur, um ein vil tað ella ikki. — Men hví gjalda í arbeiðloysisgrunn tá eingin slíkur virkar? — Tað eru nógv ár, síðani hetta kom í lógina. Eg rokni við at teir, sum gjørdu lógina, hava hugs- að um at savna pening fyri eftirtíðina. Ung í læru Hvat skulu meistarar gera tá teimum tervar fólk og tit ikki halda, at teir skulu innflyta útlendskar hand- verkarar? — Tá eiga meistararnir heldur at taka arbeiðs- menn, sum tá kunnu arbeiða saman við hand- verkarum. Vit hava eisini mælt meistarunum til, tá teir mangla fólk, at taka ung í læru, tí so hava teir handverkarar, tá ein tíð er farin. Tað skuldi so hjálpt uppá arbeiðsloysi hjá ung- dóminum og hetta hevði avlastað skúlarnar. Hetta skuldi borið ser- liga væl til innan ávís fak eitt nú timburfakið, men tað er eðrvísi innan t.d. sveisarafakið. Her er skip- anin tann, at vit hava ein maskinskúla. Fyri at sleppa á skúlan, skal ein hava verið í læru á eini smiðju. Vanliga standa menn fýra ár í læru, áðrenn teir fara á maskin- skúla. Nú er tað so, at lærir ein til sveisara, sum tekur tvey ár, og so er í smiðjuni ella dreyguverk- staði í eitt hálvt ár, er hetta nóg mikið til at sleppa á maskinskúla. So eingin ella fáir vera ver- andi á arbeiðsplássinum. — Hvat kunnu vit so gera við hetta? — Eg veit tað ikki. Ein kann neyvan nokta fólki at fáa meiri lærdóm. — Ein hoyrir av og á meistarar siga, at tað er ov dýrt at hava lærlingar. Hvat heldur tú um tað? — Eg haldi ikki, at tað er dýrt hjá meistarum at hava lærlingar. Í nógvum forum kann verða talan um bíliga arbeiðsmegi. Alt arbeiði er ikki líka krevj- andi. Innan nógv fak fær meistarin fulla nýttu av lærlinginum eftir bert stuttari tíð. — Nevndarlimir í Lær- lingafelagnum segdu í samreðu í Sosialinum her- fyri m.a. at lærutíðin er ov long. Hvat heldur tú um tað? — Tað er rætt, at tað eru nógv, sum halda, at fýra ára lærutíðin er ov long. Tað er gamalt her hjá okkum, at lærutíðin innan ell fak, er 4 ár. Sjálvur haldi eg, at lærutíðin átti at verið minkað. Reglugerð fyri spesialarbeiðarar — Hvat heldur tú um at útbúgva spesialarbeiðarar í Feroyum? — Eg veit, at summir handverkarar eru ímóti ti. Meðan aðrir so halda, at tað er rætt t.d. at hava skeið í forskalling, so hesir kunnu avlasta timbur- menninar. Hetta kundi sjálvsagt verið gott í eini tíð, har nógv arbeiði er, men hvat so tann dagin, tá arbeiði minkar! Tá eigur timburmaðurin sjálvandi, at hann hevur rætt til arbeiði, og so verða hinir uppsagdir. Sjálvur haldi eg, tað er tiltrongt við eini reglugerð fyri spesialarbeiðarar, serstakliga útlendingar, sum koma til landið. Ein slík reglugerð kemur skjótt. Hon fer at siga nakað um, hverji rættindi spesialarbeiðarar = skulu hava í felagnum. Hegni Hejgaard sigur víðari, at upprunaliga var Handverkarafelagið stovn- að uppá at bert fólk við sveinabrævi eru limir. Spesialarbeiðarar har- afturímóti hava í nógvum forum lært í fáar vikur, so skulu teir hava somu rætt- indi í felagnum, so er grundarlagið tikið undan tí. Reglugerðin fyri spesial- arbeiðarar skal gerast, uttan at hon fer at diskri- minera ov nógv, men eg eri bangin fyri, at vit eru noyddir at diskriminera eitt sindur Siga feroyingum upp fyrst Høgni Højgaard heldur annars, at tað eisini er ein hjá einum fer- ippgåva oyskum byggiharra, at meta um, antin tað er moralskt rætt at taka út- lendingar ella ikki. Tað er hann, sum ger av, hver skal vera í arbeiði. — Tá hesir menn so eru limir í einum feroyskum felag, og vit fáa arbeiðs- loysi, tá ber ikki til at pilka útlendingarnar burturúr. — Eg eri bangin fyri, at nógvir arbeiðsgevarar vilja siga føroyingum upp fyrst. Tá fleiri hundrað mans gjerdust arbeids- loysir í Grenlandi herfyri, tá vóru tåa bert nakrir heilt fáir danir, sum miistu arbeði, meðan teir flestu vóru grenlendingar. Verð- ur ikki rætt atborið her hjá okkum, kann sama sega endurtaka seg her, um vit fáa arbeiðsloysi. Víðari sigur formaðurin í handverkarafelagnum, at ein hevur sæð og hoyrt so nógv. Tað vísir seg á nógvum úttalilsum, at før- oyingar nytta ikki til nakað. Utlendskir hand- verkarar arbeiða nógv skjótari osfr. Byggimeist- arar siga, bart ut at før- Framhald á síðu 12 Enn er nógv bygging í Havn 4 EF 445481 5 #17) A sek 8 DD N — Jóannes Dalsgaard, logtingsmaður: Flokkurin ikki broytt áskoðan men ásannar at landsstýrið ferir ongan arbeiðsskapandi politikk — Hóast Javnaðarflokk- urin hevur lagi uppskot fram á Tingi um at ein nevnd skal gera uppskot um almenna arbeiðsávís- ing og arbeiðsloysisstuðul hevur hann kortini ikki broytt áskoðan í vinnu- politikki = sínum, sigur Jóannes Dalsgaard, fram- segurmaður i arbeiðs- marknaðarmálum. Tað eru fleiri, sum hava spurt, um flokkurin hevur broytt áskoðan, tí áður hevur flokkurin verið ivingarsamur í spurning- inum um eina arbeiðs- loysisskipan. Sosialurin hevur spurt Jóannes Dals- gaard: — Flokkurin hevur enn sum áður ta áskoðan, at besta arbeiðsloysistrygd- in er at føra ein arbeiðs- skapandi politikk bæði á Tingi og í kommunum. Jóannes Dalsgaard vísir á, at flokkurin er ikki farin burtur frá sjónarmiði sínum, men uppskotið er ein ásannan av, at tað sær ikki ljóst út fyri einum ar- beiðsskapandi politikki, so leingi borgarliga sam- gongan situr í Tinganesi. Landsfundar- samtyktir Harafturat hevur lands- fundurin, sum er hægsta vald floksins, tvey tey seinastu árini í fundar- samtyktini sagt: Í 1981 »Landsfundurin metir, at tað er neyðugt at seta á stovn arbeiðsloysistrygg- ing og landsumfatandi arbeidsåvising«. og í år: »Landsfundurin åleggur tingbólkinum saman við floksins arbeidsnevnd at gera uppskot til log um føroyskan arbeiðsloysis- studul at leggja fyri Ting- ið á ólavseku-. Eisini vísir Jóannes Dalsgaard á Virkis- skránna hjá flokkinum. Um henda spurningin sigur hon m.a.: >Flokkurin leggur dent á, at øll verða tryggjað móti innteku- missi vegna óarbeiðsferi, av sjúku, vanlukku ella arbeidsloysi«. Annars sigur Jóannes Dalsgaard, at flokkurin er greiður yvir, at tað kann vera torfert at definera arbeidsloysi í Føroyum við tí vinnumynstri, vit hava. — Eisini er flokkurin greiður yvir, at tað ikki uttan víðari er meguligt at seta á stovn sama slag av arbeiðsloysistrygging, sum til demis er galdandi í Danmark. — Eisini er flokkurin greiður yvir, at tað ikki uttan víðari er meguligt at seta á stovn sama slag av arbeiðsloysistrygging, sum til demis er galdandi í Danmark. Broyting av forsorg- arlógini blokerað — Men nakað má gerast, ti í løtuni er stødan tann, at einasti meguleiki, tey arbeiðsleysu hava, er styrkveiting eftir forsorg- arlógini. Ætlanin er at broyta hesa lógina og gera hana meira tíðarhóskandi, men meirilutin av landsstýr- inum hevur blokerað hana. tí talan er eisini um styrk til arbeiðsleys. Men henda lógin kann kortini ikki sammetast við veru- ligan arbeiðsloysisstuðul, sigur Jóannes Dalsgaard. Javnaðarflokkurin hev- ur skotið upp, at nevndin sum skal kanna arbeiðs- loysisspurningin og koma við uppskotunum, skal setast saman av umboðum fyri fakrersluna og fyrisitingina. Áheitan frá F. A. Fakfeløg — t.d. Føroya Arbeiðarafelag — heitti í vár á Tingið um at fáa kannað allan spurningin í samband við arbeiðsloysi. Somuleiðis heitti FA á Tingið um at umhugsa al- menna arbeiðsávísing og arbeiðsloysisstuðul. Orsekin til, at FA sendi hesi skrivini var hon, at arbeiðsloysi gjerdi vart við seg ymsastaðir í land- inum. Og í seinastuni eru fleiri arbeiðsfólk í Havn send heim. Uppskotið skuldi koma til 1. viðgerð seint seinra- partin í gjár. jo-mo