leygardagur 11. desember 1982síða 11

Leygardagur 11. desember 1982 segur, og sum ein karmur um innihaldið er prentaður ein inngangur, sum stutt og greitt verður kallaður Sundalagið, og ein útgangur, kallaður: Bygdin. Mín ævintýrheimur í Sundalagnum M. S. Viðstein var havnarmaður og hevur skrivað ein hóp av greinum og hugleiðingum um henda bý og tey fólk, her hava livað, men hann er eisini uppvaksin á småbygd og hevur m.a. í hesum søgusavninum lýst einbýlini og lívið i smábygd- unum. Hann lýsir ein heim, sum »skuldi røkka ovast ax Knúki fyri oman og út á hálvt Sundið fyri niðan...< (Smásegur úr Sundalagnum, s. 60) Etlan hansara við hesi bók er at siga frá tí góða, hann nam í Sundalagnum í tí dámi, hann sá tað við sínum við- kvæmu barnaeygum. Við tryggari hond ferir hann okkum við hesum 12 fråsøgnunum gjøgnum Sundalagið og bygdalegini har. Hann skrivar um børn, ið verða send út á smápláss, tí tey eru faðir- ella móðirleys. Hann skrivar um foreldrini í stórbygdini, sum harta børnini og senda tey ut á små- pláss, tá ið tey ikki makta tey longur. Og á smápláss- unum verður hjartalagið brúkt, sum tað besta pedagog iska amboðið, og søgurnar enda »mangan er tað so góða hjartalagið útinna ha ðar (Småsøgur úr Sundalagnum. s. 16 rðið og hitt størri hitt blida verk enn bædi homluband og hendur i felag A småplåssunum verða tey børn, ið eru eðrvísi enn hini, ikki happað Hann skrivar um dreingin, sum, tá ið hann gerst bóndi, setir ting í roykstovuni og greiðir fólki sínum frá, hvussu hann hevði lagt stevnu sina. >Tað skuldi verða frítt og frælst hjá hverjum at fara og koma her skuldi Í hansara ríki skuldi eingin forfjónaðan; her eingin kenna seg sum træl borgarin kenna seg fjøtradan ella skuldi felagsskapurin råda«, (Småsøgur ur Sundalagn- um), s. 62). Nógv av tí sum M. S. Viðstein hevur skrivað ber sum heild dám av eini natúrligari og persónligari gudstrúgv og samfelagshugsjón. Tú sær. at hann er góður við evnid, hann vidger, og tú fær sjálvur at kenna flovan. meðan tú lesur Talsmaður hjá kvinnuni I ti skemtingarsomu men beisku søguni »Duvaldur fyri óheppum“, skrivar M. S. Vidstein um Dúvald, gongur við stórum dreymum um at gerast stórkeyp sum maður á småplåssi, eins og Skibsted og Restorff og Hansen eru tað suðuri í Havn og Johan Mortensen á Tveroyri og Jergen Bech norðuri í Vági. Men ongan tað er vegin gongst hjá Duvaldi, hann má ásanna. at ikki bert at ganga ví longum brókum yrkadagar« og eiga bát og neyst. Í hesi søguni er tað sum so mangar aðri staðni í prosaskaldskapinum hjá M. 5. Vidstein, konan sum setir mannin upp á pláss. Kvinnulýsingar hansara eru hugvekjandi. Hann hevur sat av eini ella aðrari orsek ikki verður iosað nhug við teimum, sum so nógv um men sum kortini eru har og mynda eina neyðuga heild Ikki bara óargabern, ungar neytakonugentur, gamlar gentur og serir knokkar; men eisini hús og bátar, áir og bylingar alt, sum ikki er ført at verja seg i talu ella i skrift, ger M. S. Viðstein sítt itarsta fyri at verja. Við t.d. kvinnulýsingum sínum hevur hann viljað víst á } tann órætt, sum kvinnuni hevur verið lutaður til. Uttan at gera ov nógv av verður kvinnan lýst sum konubrot hugprúð, hevuðtreyst. djørv, kvik í hugsan og kvik ráðum, og hon, sum kann ala upp stórbygdabarnið uttan at brúka »homluband og harðar hendur«. Men kortini skal hon taka til takkar við at vera neytakona og aðurin ter á olavsøku ella arbeiða hart arbeiði, meðan n gongur »i longum brókum vrkadagar« og spælir handil M. S. Vidstein ikki ut i papp, men lesarin skilur, at her er ein undirtóni sum verdur er at hugsa um. Hetta haldi eg gongur sun ein reyður trådur igjøgnum alt tað, sum M. S. Viðsteir Hann vil vísa á n Sstgur hetta varisliga. Hann sk tað hevur skrivað ikad, sum hevur virð og sum er ne yð 1gt 1 tilveruni Deiliga Havnin Umframt tað. eg her havi tikið fram, og sur bókum eftir M. S. Viðstein. er eftir at ne trimum tann partin av skaldskapi hansara, sum liggur g í blødum, jólabókum og tidarritum, og er hesin ikki sé lítil. Við hesum minnisstubbunum hevur M. S. Við avmyndað Havnina, meðan hon enn tók dik á seg leypa inn í ta nýggju tíðina. Hann lýsir lívið í Ha um hetia mundid og skrivar um fiskafólkið > Trød«, um eitt hitt ståsiligasta gildið prinsar ldið 11 i 1 nini ur fh 4 Ha } i tt sum i] X spældi við í eina tid. Or J, tá ið hýr ! > piag M. S. iðstei alla seg seinasta t gomlu spælimonnunum, ið William Heines« he skrivað um Í ha tid hildið tað veri áhugi Veri á : DVI He Inest # M. S rámandi hevur krivad um á føroyskum. Hann skrivar um persónar og mangt, mangt annað. Hann lýsir ein bý í eini tíð, »tå ið hin prosaiski gerandisdagurin við sínum striði og str ir gjørdi um seg bæði á fiskaplassum og aðrastaðni: soleiðis sum høvundurin sjálvur tekur til Hugleiðingarnar hjá M. S. Viðstein eru ikki merktar av persónligum reypi um tað, sum høvundurin hevu verið uppi í, hevur sæð ella hoyrt, — tverturímóti! liga leggja vit merki til. at tað er tann gloggi eygleið- min, tann sostalt umhugsni frásegumaðurin og tað við kvæma skaldið, sum skrivar hann sær alt fyri sær sær tað fara og forfarast. Og tað var eisini í síðstu let at tann arbeiðssami blaðmaðurin, M. S. Y iðstein, fór undir at framkalla hesar havnarmvr Martin Næs Bók við horvnum havnarmyndum — Maurentius Viðstein Undir asfalti ger meg. Hann var Stubbarnir hava staðið í maðurin, sum gav SS jólableðum í fimti- og men kortini varðveitti seksti árunum. — Teir eru so væl skriv- aðir, at tað er harmiligt, at teir bert hava staðið í jólableðum, sum nú eru útseld og fá hava hevi til hugsjónir sínar. Tað er hetta, sum hug- tekur meg. Tí eg haldi, at í dag hava vit kanska alt ov nógv demi um tað ovugta: tann | hugsjónarleysa at fáa fatur í, sigur Martin mannin, sum ongantíð næs. gevur seg. 0, Martin sigur, at hann Hetta eru orðini hjá cinans hevur tikið við tað Martini Næs. Tað er onki at ivast í, at Martini dámar væl hugsjónar- mannin, sum í gjár hevði blivið 90 ár, hevði hann livað. Martin hevur nú klárt handritið til bók við 12 autentiska, Maurentius skrivaði um Havnina og fólkið í henni. Ikki tað fiktiva. Martin, sum sjálvur er feddur og uppvaksin í Vági, sigur, at stubbarnir hjá Maurentiusi eru góðir hugleiðingar- og endur- þjá fólki, eisini havnar- minningarstubbum hjá fólki, sum vil læra at Maurentiusi um gomlu kenna gomlu Havnina. ge H á — Hann skrivar um orvnar Havnarmyndir nógv av ti, åer Í skal bókin eita. A undir asfalt og betong. M.a. skrivaði hann um Glaðsheyggj og fýltist á, at hann slapp at liggja stubbarnir nú koma í bók. Vit geva Martini Næs orðið aftur: soleiðis í órekt, greiðir Martin frá. Hann herði ti uttan iva fegnast um, at Tørshavnar byråd nú — Maurentius var ikki hevur avgjørt at gera undirborin við heiðri ella Glaðsheyggj til = eitt gávum. Men sjálvur var hann altíð tann, sum kveikti neistan og flevaði við sínum ylheita og vælgerandi penni. sokallað grønt oki. Kveikti og flevaði Annars kunna vit eisini í hugleiðingunum og endur- minningunum hoyra um forkunnug steð sum Alar- hol, á Brúgv, Djúpastein, Ryggjaportrið, Gráustovu og Grananeystið. Og um seguligar havnarmenn sum Tomm, Jóa Pól, Jard- is, Polla Vilhelm og Ola Hest. Tað, Maurentius Við- stein skrivaði um Havn- ina, er tíverri ikki so kent sum serliga tað, William Heinesen hevur greitt okkum frá um hendan løgna høvudsstadin. Tad må ti sigast at vera i tøkum tíma, at hd Maurentius (Mynd William Hein- esen i Jolastjørnuni 1962) D———————————— |->— ———————————f—"»—…l—n"———l——-——- ff —[ [[[[[[[[[ —[[[[ ff ff ff fff[fffff—