leygardagur 18. desember 1982síða 18

Síða 18 Vilhelm Johannesen, logtingsmaður: — Varðveitið likningar- nevndirnar — veitið teimum vegleiðing frá desentralu skattaumsitingini Meðan samgongan hevur vidgjørt samtíðarskattin i nærum tvey ár, fekk andstødan ÁTiikt bert ein dag at umhugsa seg í. Sosialurin prentar her fyrra partin av reðuni, framsegu- maður Javnaðarfloksins í skattamálum, Vilhelm Johannesen, helt, tá uppskotið hjá landsstýrinum um kelduskatt var til 1. viðgerð týsdagin t iðmerkingunum gging av skattaskipa- > il imtidarskati, rður sagt, at hugsanin seta i verk samtíð- £ er hetta Fitt Uppskot X kattasKlpan vár a 1 r F é 3 lík sÅ sto a} danir tyri sløk im síðani fingu KEiIdusKatllask.pa nmgar ti Ing + Í } ti 1n var at liva við hjá ti ein- staka skattgjaldaranum í n larK keldu fjara teroyskar! SKattaskipar at rtur fyri eina tíð Seinni hava vit fingið varhugan av, at millum danir hevur ónegdin við kelduskattaskipanina ver- ið stødugt minkandi. og tå danir eru vorðnir meira nøgdir sum tíðin er gingin, so kemst hetta sjálvandi av, at talan fyri ein part hevur verið um byrjunar- trupulleikar og barnasjúk- ur, sum tað hevur eyðnast teimum at vinna á, við tí úrslitið, at í dag eru danir sum heild negdir við teirra kelduskattaskipan. Í javnaðarflokkinum tóku vit spurningin um eina samtíðarskatta- skipan uppaftur av álvara miðskeiðis í sjeytiárunum. Vit mettu, at ein av hav- uðstreytunum fyri eini einfaldari samtíðarskatta- skipan, sum vildi vera ódýr. løtt og einfeld at umsita hjá tí almennu skattaumsitingini og sum vildi vera einfeld og lett at liva við hjá tí einstaka skattgjaldaranum, var, at vit fyrst av ellum fingu lagt allar teir mongu frá- drattirnar um til ein fastan frádrátt. Hetta var so gjert við skattalógar- broytingunum í 1978 Undantarna broytingarnar samgonga metti 1978 sum eitt stig á leiðini til eina samtidarskatta skipan og hevði sett sær fyri. at sjálv samtíðar- skattaskipanin skuldi verða tann næsti reforn urin á skattalogarøkinum men sum øllum kunnugt fingu vit val i urtid og eitt 1vtt landsstyri varð skipað tá valskeiðið. sun seinast í 1978 var Hóast lands- tykist ongi byrjaði hálvrunnið styrisskifti brovting at vera samtíðar- vikjandi. Sitandi sam gonga er eisini fyri eini samtidarskattaskipan. So statt hevur hugsanin un eina samtidarskatta skipan Á ) ner a ting breiða undirtøku Tað er helst breið semja at ein slík skipan er til fyrimun bæði fyri landið og kommunurnar, eins og fyri tann en skattgjaldaran. Í feroy samfelagnum er tað ávísur og lutfals stórur partur av følkinum, sum hevur ójavna inntøku frá eini tíð til aðra frá einum ári til annað. Her hugsi eg um sum óbeinleiðis fáa sína urtøku frá fiskivinnuni t.v.s. av ti arbeiði, sum fiskivinnan skapar í fiski- ídnaðinum uppi á landi. Her vita vit av royndum, at talan kann vera um bæði góð og minni góð ár til úrteku. Mangur er helst komin illa fyri, tá hann eitt vánaligt inn- løguår stóð við skatta- rokningini fyri tað góða innleguárið, sum hevði framman undan. Ein samtíðarskattaskip- an ferir sjálvandi við sær, at tann stóri skatturin verður goldin samstundis við at inntøkan er góð, meðan skatturin av sær sjálvum vil falla, tá talan er um eitt verri innløgu år. Onkur vil sjálvandi siga, at fyri tey, sum hava eina fasta og javna inntøku, kann tað næstan vera líka mikið. Hetta er tó ikki heilt rætt. Samtíðarskatt- kann nevniliga eisini personar. verið urin K verða ein fyrimunur hjá tí í tilfellið 1 bólkinum. T.d if inntøkan yraddiiga 1, kar oll ÁR rt: minkar ella fellur burtur orsakað av sjuku ella likn- andi. Í slíkum føri verður skattarokning tt st við. Skatturin vil beinan vegin laga seg eftir teimum broyttu innteku- viðurskiftunum H fur t Fr serð % øtu at hugsanin um eina Sam idarskattaskipan e 1 i øllun at dem: hevur hreiða Drei0a undirtoku her á hetta kann eg endurtaka og undirstrika men helst eru vit ógvuliga máli, nú steða t til. hvussu samtíðarskatta Qjavnir á skal take hendan skipanin skal Eftir uppskotinum vit hava til umreðu í dag taka undir við. at landsstýrið, umsitast sum skal løgtingid nú hevuðsregl settar upp ! tyrireikar eftir nøkrur um, sum eru uppskotinum logaruppskot at leggja fyri løgtingid um umlegg- ing av landsskatti og kommunuskatt til sam- tidarskatt frå 1. januar 1984 Í teimum generellu vid- merkingunum til hetta uppskoti verður sagt (við formansins loyvi): Aðrenn uppskotið (her snýr tað seg um lógaruppskotið) verður lagt fyri tingið, verður hildið beinast, at tingmenn fáa høvi til at taka stødu til nakrar høv- udstættir i uppskotinum eins og til ta skipan, sum skal galda fyri årid 1983, sum verður hitt seinasta undir núgaldandi skatta- lóg. Tessvegna hjálagda uppskot til samtyktar. citat enda. Eg skal lata vera við at siga, at uppskotið, sum vit hava til umreðu í dag, er lagt fram uppá kvamsvís, men eg loyvi mær at ivast stórliga í, um hetta gevur okkum í andsteðuni nakað veruligt hevi til at taka steðu viðvíkjandi nøkrum hevuðstættum í tí lógar- uppskotinum, sum verður lagt fyri tingið seinni. Or- sekin til mín stóra iva er í fyrsta lagi tann, at meðan samgongan, landsstýrið og umsitingin uttan íhald hava arbeitt við hesum stóra máli í samfullar 24 fingu vit í andsteðuni bert ein dag Málið varð framlagt seint mana! , 90 seinnapartin mánadagin mikumorgunin og longu kl. 10 skuldi umreðan byrja. Hetta vil siga, at indstøduflokkarnir illa nokk hava fingið tíð til at seta seg inn í málið og enn inni hava vit fingið tíð til at gera tær kanningar sum eru neyðugar fyri at faa eina viðgerð av malir um og eina stødutakan flokkunum. Í ødrum lag er orsekin til mín stóra iva tann, at í málinum resta upplýsingar, sum t.d. hvat hesin umsitingarformurin kemur at kosta. Hvat ska! tað almenna gjalda pen ingastovnunum? Hvat kemur hesin umsitingar formurin at kosta annars" Hetta eru elementerir upplýsingar hjá einum og hvørjum, sum skal taki stødu, men hesar upplys ingar hava vit ikki fingið higartil. Ut frá hesum loyvi eg mær at ivast i, um ætlanin veruliga er at geva okkum høvi til at taka stødu til tær sjey høvudsreglurnar i uppskotinum, soleiðis sum sagt verður í við- merkingunum frá lands- stýrinum. Harra formaður! Fyrsta hevuðsreglan i upp- skotinum sigur, at fyri- bilsskattur fellur til gjald- ingar so hvørt og sam- stundis, sum A-innteka er fallin til gjaldingar. Undir heitið A-inntøka koma lønir, eftirlønir, fólka- og avlamispensión, sjúkra- dagpeningur, hýrur og tílíkt. Javnaðarflokkurin hevur sjalvandi onki ímóti hesi fyrstu hevuðsregluni. Hon kann helst ikki verða ødrvisi um vit skulu hava eina samtíðarskatta- skipan yvirhevur. Í næstu hevuðsreglu verður sagt, at A-inntekur. áðrenn tær verða goldnar, skulu flyt- ast um stovn, sum er góð- kendur av landsstýrinun til afturhald av skatti. Hesa reglu vil eg venda aftur til seinni. I triðju verður havuðsre fastlagt, at fyri bilsskattur verður rokn- aður eftir kumulativari skipan og vil hetta siga, at hg skattautrokn ein ver ing fer fram hverja ferð Á utgoldin innteka verður Slík skipan sun henda! vil avmarka talið av eftir reguleringum og tað er positivt eftir okkar: tykki. Fjórða høvudsregla slær fast, at afturhildni: fyribilsskatturin eisini er grundaður á upplýsingar í eimi forskotsskraseting um m.a ætlaðar B-inn- tekur og skattligan frá- dratt. Undir heitið B-inn tekur koma inntekur av egnum virkið hjá vinnu- rekandi, inntekur av land- búnaða, skattskyldugar rentur, innteka av húsa- leigu og tílíkt. Til hendan partin er helst heldur onki at viðmerkja tá hetta er ein náttúrligur partur av eini samtíðarskatta- skipan. Fimta høvudsreglan sigur, at endalig ålikning fer fram, tå almanakka- årid er uti. Grundarlagid undir endaligu ålikningini eru teir i skattaskråunum savnadu > upplysingarnir um A-inntekur og teir sjálvgivnu upplýsingarnir um B-inntøkur og skatt- ligar frádráttir. Hjá rokn- skapar- ella bókhalds- skyldugum verða inn- sendir roknskapir lagdir sum grund fyri álíkning- ini. Hetta er eisini ein Nr. 132 — 18. desember 1982 nåtturligur partur av partur sum vit onga viðmerking hava til. Sætta høvuds- reglan umfatar álíkning ina úti kommununum Her verður mælt til eina skipanini — ein nyskipan, sum hevur til leggja kommunur saman í fyr sitingarligar eindir. og ai velja eina likningarnevn« fyri hverja fyrisitingarliga eind. Javnaðarflokkurin metir hugtakið um fyrisit endamåls at ingar eindir sum ein decentralisering al skattaumsitingini og hesum kann javn- aðarflokkurin taka undir við. Hinvegin dugur flokkurin ikki at síggja nakra orsek til at velja felags líkningarnevndir fyri hvort av teimum fyri- sitingarligu økjunum. Her halda vit tad vera rættari at lata kommunurnar varðveita verandi skipan soleiðis at tær kunnu fáa tekniska hjálp frá teirri decentralu skattaumsit- ingini. Viðvíkjandi yvirgangs- reglunum í sambandi við umleggingina, sum verða umreddar í høvudsreglu sjey, er tað greitt, at slíkar reglur mugu til. Vit fara kortini at taka fyrivarni viðvíkjandi telunum,sum nevnd eru í viðmerking- unum til hevuðsreglu 7 punkt c. Ivist i um tølini 30.000 kr. fyri leysar per- sonar og 50.000 kr. fyri hjun ikki eru i hægra lagi. Men hetta kunnu vit altid tosa um i nevndini.