týsdagur 4. januar 1983síða 2

Síða 2 Fólkaflokkurin og sjálvstýrisfl tíðindablaðið Nr. 1 4. januar 1983 okkurin undir sambandoki í 2 år: Kunnu als ikki virka eftir egnu sannføring Eru stórar broytingar hendar í politikkinum og arbeiðslagnum síðani javnaðarflokkurin var í landsstýrið, og nú vit hava havt eitt borgarligt landsstýrið í tvey ár? Nú tvey ár eru runnin av hesum valskeiði og »borgarliga alternativið< sostatt hevur gingið hálv- an teinin er kanska vert at steðga á og gera upp - sammeta politisku gongd- ina í letuni við tann út- vikling sum var Bell undanfarnu an javnaðarflokkurin sat samgongu Eftir mínum tykki eru 14 árini, með rættiliga stórar broyt- ingar hendar í politikk- inum og í arbeiðslagnum og tíverri ikki til tað betra. Vánaligt sam- gongulag Øllum kunnugt hevur samgongulagið verið vaánaligt og hetta eyðkent úrslitini, og oftast kann ein siga tey tørvandi úrslitini. Osemj- ur er tað, sum hevur verið at frætta um frá hesi sam- ógvuliga hevur arbeiðið og gongu og kjak um, hverji mál onga skuldu finna. Tað ber næstan til at siga, at meðan vanligt hevur verið í politiskum samarbeiði at talað verður mm i ri} mál ei 4 OTIr £ um, hveri mal ein eigur at loysn loysa, hvønn útvikling ein eigur at nja. so er eyð- kenni hjá hesi samgongu vorðið at talað verður um, hverji mál ein ikki skal loysa, og hvenn útvikling ein ikki skal fremja — hvat ein kann steðga, hvat ein skal blokera hver hjá eðrum. Henda gongd ella rætt- ari tervandi gongd í útvik- linginum ihesum samfel- agnum er eisini farin at kennast á sera nógvum ekjum Tað vísir seg, at tað ber til at tala hjólini mæla víð- ari eina nokk so drúgva tíð grundað á tað, sum var framt frammanundan og á ta konsolidering, sum varð gjørd framman- undan. Men so við og við fer at merkjast at steðgur kemur í, og hetta sæst ser- liga týðuliga viðvíkjandi okkara hevuðsvinnu, fiskivinnuni, har ílegur á sjósíðuni stórt sæð ikki hava verið framdar í eini trý ár, tá ein tekur undan tær iløgur, sum vórðu lagdar til rættis í svart kjaftaútbyggingin al undanfarna landsstyri Tad innflutningsbann fyri skip, sum sett varð 1 gildi undir undanfarna landsstýri til tess at ein kundi fóta sær og stinga nýggja kós út í kortið, tað er vorðið eitt permanent bann, og nekur nýggj kós er ikki sett. Hetta darvar sjálvsagt ómetaligt, tí harvið verður ikki samljóð millum ílegur framdar á virkissíðuni á landi og tað, sum skal tryggja hesum virkjum ráveru Suðringur, Rankin... Her hevði verið skilagott um arbeitt hevði verið nakað skjótari og í hvussu so er, at iløgur av tí slagn- um, sum undanfarna sam- gonga var farin undir at fremja vid byggingini av skipum sum Suðringi og Rankanum, at tær høvdu hildið á, soleiðis, at vit i hvussu so er á tí djúpa vatninum fingu troytt teir nýggju meguleikar, sum eru avdúkaðir har, hesi skip byrjaðu at veiða. Vit hava tí eina skeiva gongd, har talið av smærri og meðalstórum síðani sæð skipum til tann sama toska-, hýsu- og upsa- stovn alsamt veksur, í og við, at eldri skip verða umlegd ír aðrari vinnu og nutimansgjørd til hesa veiðu og eru hesir stovnar harvið komnir undir eitt serliga hart trýst. Hevði ístaðin = miðvíst verið arbeitt fram ímóti at útvega orku til teir givnu meguleikar, sum framm- anundan ikki vórðu troyttir, hevði helst sæð eðrvísi út í løtuni, har eitt permanent og fullkomiligt bann tykist vera einastu ráðini til at taka hjá sit- andi samgongu. At teir hava komið sær sjálvum í hesa steðu og vinnulívi okkara er eitt av teimum stóru vandamål- unum í letuni, men tað er nokk vert at viðgera henda spurning fyri seg í einum eðrum práti, ti hesin spurningur er jú ser- liga tydningarmikil og fjøltåttadur. Hann fevnir bædi um iløgupolitikk, um figgjarpolitikk, um stud- ulspolitikk og so mangt annað. sins stýri. uttanlandsskuldina, stuðulslóggávurnar, skattaskipan, mál. ynskir framd. Tað er nokk eisini ser- liga neyðugt at viðgera henda spurning fyri seg, tí skal ein við dømum vísa á tann vina- og kenningar- politikk, sum menn eru farnir at reka á hesum økinum, so er betri at gera hetta heilt konkret við at viðgera tær einsteku ílog- urnar, sum kortini eru framdar hesa tíðina. Langt ímillum orð og gerðir Hvussu samsvara orð og gerðir hjá hesum lands- stýrinum? — Tað, sum mest hevur eyðkent gongdina hesi tvey árini er, at tað er so sera langt ímillum orð og gerðir. Longri enn ein er vanur við 1 føroyskum politiskum lívi. Øll tey mál henda samgonga segði seg hava sett sær, tey eru eins og gloymd, nú og ein fremur gerðir, ið eru heilt eðrvísi, enn ein segði seg ætla at gera. Tað Vit fara at enda prátini við fyrrverandi løgmann við at seta honum spurningar um, hvat javnaðarflokkurin vil, hverja samgongu hann kundi hugsa sær í einum nýggjum landstýri, um Atli Dam ynskir at gerast løgmadur aftur og um ávís prinsipmál, sum flokkurin Lagt til rættis: Jan Miller Tíðindablaðið Sosialurin byrjar í dag eina greinareð, sum vit nevna „Prát við Atla«. Vit fara i blaðnum teir komandi týsdagnar og leygardagarnar at práta við Atla Dam, legtingsmann og formann javnaðarfloksins um ymsar samfelagsspurningar. Vit leggja fyri í dag við eini generellari umrødu av gongdini í feroyska samfelagnum hesi seinastu tvey árini, meðan borgarlig samgonga hevur myndað lands- Seinni fara vit at viðgera fleiri serstøk mal og málseki meira gjølla sum t.d.: búskaparpolitikkin, lenarpolitikkin, fiskivinnupolitikkin, kenningarpolitikkin, skattalóggávuna, EDV og keldu orkumál, mannasiglingina og farmasiglingina og mong onnur fakfelagsmál, vina- og uttanlands ferða- hevur ongantíð verið minni samsvar ímillum tað, sum veruliga hendir, og tað, sum ein segði skuldi henda: hetta sýnir seg á fiski- veidiøkinum, viðvíkjandi fiskiveiðusáttmálum við útlond, hetta sýnir seg serliga á tí búskaparliga ekinum, har uttanlanda låntøkan ongantíð hevur verið sterri, hetta sýnir seg í fíggjarlógini, sum er bólgnað skjótari enn nakrantíð fyrr í føroyskari politiskari søgu, hetta sýnir seg í ílegupolitikk- inum, har stendur nærmast er komin í, og har tann sparing ein segði seg vilja fremja nærmast er ein kvamsvís sparing, harvið peningurin nærmast dettur burtur ímillum fingrarnar á monnum heldur enn at verða nýttur til ávís sterri projekt. Hetta vísir seg eisini í almenna brúkinum, ið er vorðið nógvar, nógvar ferðir sterri enn fyrr, uttan at kortini borgar kennir. at tann tænasta honum verður veitt er til- svarandi Lenirnar Landsstýrissamgongan segði seg beinanvegin vilja fremja lenar- afturhald, og tað hevur henda samgongan eisini vist í verki! Samstundis eru tollur og skattir hækkað! Teir segdu seg vilja fremja lønarafturhald, og má tað verða eydnast, ikki er talan um afturhald, men um real- lenarniðurgongd sam- stundis sum tollur og skattir eru hækkað. Tað kann vera skilagott at sýna varsemi í lenar- sigast al men soleidis at lønar- hækkingum, men tå id politikkurin verður so harðrendur, at talan verður um beinleiðis aftur- gongd, er tað nakað. sum borgarin hevur ógvuliga torført við at laga tilveru sína til. Grein 13 Tá sitandi landsstýrið tók við var ein sonevnd grein 13 tikin við í sam- gongusáttmálan. Henda grein sigur nakað um, at ein flokkur kann blokera eitt mál, um hetta hevur principiellan týdning. Hevur ikki júst henda grein 13 verið ein forðan fyri, at loysa nógv átroðkandi samfelagsmál? — Tað, sum eisini hevur sermerkt arbeiði hjá hesi samgongu, er, at skila- góðar loysnir, sum ikki eru fostraðar í einum åvis- um heila, tær skulu ikki nýtast i nøkrum forum. Tað verður tikið til heilt »kunstigar« loysnir, istadin fyri at nyta tad, id liggur beint fyri, sum er skilagott, og sum meiriluti kundi fingist fyri i løgting- inum bæði innan steðuflokkar og gonguflokkar. nevnda fleiri demi um uppskot, sum javnaðar- flokkurin hevur lagt fram um loysnir á ekjum sum samgongan hevur havt til viðgerðar, men sum eru feld, hóast meiriluti varð fyri teimum. Her hugsi eg serliga um uppskotið um skilabetur til fiskivinn- una, sum hevði ein breiðan meiriluta í tinginum. Ég and- sam- Ein kann hugsi um stuðulslóg gávuna til skipabygging serliga viðvíkjandi farma skipabygging, har ein loysn. ið kostaði ein tíggjundapart kanska av teirri loysn samgongan valdi, varð feld, hóast meiriluti var fyri henni í tinginum. Í heila takið so er tað mest betonkiliga fyri fer oyska borgaran og fyri demokratiid i Førovum hin sonevnda grein 13 i samgongusåttmålanum, sum fordar fyri, at demo kratiski viljin hjá einum meiriluta i følkinum meiriluta í tinginum, sleppur at virka, tí tað er serliga ein flokkur, og ein maður sum hava eins og tikið sær einarætt til, at teir skulu smíða allar loysnirnar, og har tað ikki er meguligt, har skal so eingin loysn vera Imóti síni sann- fering — Er veruleikin ikki tann, at henda grein 13 tvingar menn at virka beinleiðis ímóti síni sannfering? — Tað er eitt tað álvars- ligasta, sum er hent í fer- oyskum politikki, at henda grein 13 forðar fyri at demokratiið = kann arbeiða. Hon er beint í stríð við ta hevuðsreglu, sum er galdandi fyri val til logtingið, nevniliga at ein hevur skyldu til at virka sambært sína sannføring — og einki annað. Hon grein 13 — tvingar menn í samgonguni til at virka beinleiðis ímóti síni sann- fering. Henda grein, sum jú sigur, at einhver av flokkunum kann til eina og hverja tíð blokera eitt hvert mál, sum hann metir hava prinsipiellan týdning. Tað ger jú, at so mong mál mugu leggjast til viks ella finna loysnir, sum ikki samsvara meiri- lutanum, men einum åvis- um manni í einum flokki. Henda greinin er iva- leyst sett í samgongusátt- málan eftir kravi frá sam- bandsflokkinum, og hava hinir flokkarnir helst góð- tikið hann, tí teir hugsaðu, at hon bert skuldi nýtast í heilt ávísum forum viðvíkjandi teimum allar týdningarmestu málunum í samvinnu við danir so sum yvirteku, undir- grundsmál, broytingar í