leygardagur 8. januar 1983síða 4

Nú kunnu ikki fleiri fáa heimahjålp! Pauli og Eilif geva gomlum og sjúkum spariknivin á barkan Borgarliga samgongan sigur eitt í dag og ger eitt annað í morgin. Hon hevur onkuntíð fert fram, at tey gomlu og sjúku skulu sleppa at vera heima sum longst. Við sparing- unum. sum nú eru komnar í gildi verður heimahjálp ikki veitt til onnur enn tey, sum fingu hesa hjálp áðrenn 17. desember 1982. Og tey sum fáa heimahjálp kunnu ikki fáa meiri hjálp, um teimum tervar tað. Vilhelm Johannesen, tingmaður javnaðarfloksins í Norðoyggjum hevur hesa við- merkingina til hetta so álvarsliga málið. Hann skrivar: „Tá vit fyri nøkrum árum síðani fingu heimahjálp- araskipanina, varð hendan mett sum tað stersta framstig fyri okkara gomlu og sjúku, síðani vit í 1959 fingu lógirnar um fólka-, avlamis- og einkju- pensión v.m. Sum tíðin er gingin, er heimahjálpin vorðin betur og betur umtókt, og kemst hetta sjálvandi av, at gomul og sjúk í rættu- liga stóran mun kunnu verða verandi heima hjá sær sjálvum og har fáa vitjan av heimahjálpini nakrar tímar um dagin. Hetta hevur verið ein frálík skipan. Ein skipan, sum øll hava verið fegin um og negd við. Ikki minst øll tey, sum hesi árini hava gjert nýtslu av heimahjálpini, men nú ska! eftir ellum at dema vend koma í Í skrivi dagfest 17 desember kunnger al- mannastovan øllum kommunulæknum og øllum eftirliiskvinnum hjá heimahjálpini at nu skal sparast. Í skrivinum frá almannastovuni verður millum annað sagt: „Nýtslan av heimahjálp í hesum fíggjarári hevur, hóast sparsemi, víst seg at vera væl sterri enn roknað var við á fíggjarlógini. Á uppskotinum til fíggj- arlóg fyri 1983/84, sum nú er lagt fram, er upphædd- in til heimahjålpina skerd vid o.u. 16,5%, og hevur tað vid sær, at roknað verður við tilsamans 6 mió. kr. minni til heima- hjálp enn út frá verandi tervi, sum var roknað við í uppskoti almannastov- unnar til fíggjarlóg. Ut frá hesum hevur al- mannastovan í samráð við heimahjálparaleiðaran gjørt av, at fleiri pleygur ikki kunnu setast, t.v.s. at heimahjálp kann ikki veit- ast til heim, sum íkki frammanundan fáa heima- hjálp, og somuleiðis kann tímatalið ikki verða ekt, har heimahjálp longu verður veitt«. (Undirstrik- ingarnar eru mínar). Hesi voru orðini. Hetta var so jola- og nyggjårs- heilsanin, sum Føroya Landsstyri (sambands- flokkurin, fólkaflokkurin og sjálvstýrisflokkurin) um almannastovuna, sendi út til okkara gomlu og sjúku. Brævið talar fyri seg. Heimahjálp kann íkki veitast til onnur enn tey, sum longu fingu heima- hjálp áðrenn 17. desem- ber, og hesi kunnu heldur ikki fáa hjálp í longri tíð pr. dag, hóast tervur skuldi verið á tí. Hetta er greið tala. Pauli og Eilif hava havt spariknívin á lofti. Og sum vit altíð bóru ótta fyri. Hann rakti tey veik- astu í samfelagnum. Gom- ul og sjúk, sum veruliga hava hjálp fyri neyðini, skulu onga hjálp fáa út- yvir tað, ið longu verður veitt. Og hetta hendir samstundis sum figgj- arlógin fyri 1982/83 inni- helt ein vekstur uppa 25% og fíggjarlógin fyri 1983/84 verður helst eini 20 pst. sterri enn núgald- andi fíggjarlóg. Men einsamallir skulu Vilhelm Johannesen: — Øll borgarliga samgongan stend- ur aftanfyri hesi dáragerð at stinga tey gomlu og sjúku í ryggin Pauli og Eilif nú ikki fáa alla skuldina og alla ábyrgdina. Teir hava sjálvandi hevuðsskuldina og høvudsåbyrgdina við tað at Pauli er leiðari av landsstýrinum og við tað at Eilif er landsstýris- maður í almannamálum. Vit kunnu nevna nakrar av hinum, sum standa aftan fyri hesa jóla- og nyggjårsheilsu: Olaf Olsen, Påll Vang, Tor- bjørn Poulsen, Jógvan Sundstein og Hilmar Kass. Ja, vit kundu nevnt allar teir 20, ið umboða borgarliga alternativi åvikavist í løgtinginum og úti í Tinganesi. Í Dimmalætting fyri hósdagin sigur løgmadur, at hann í reðu síni gamla- árskveld kom við eini sak- ligari samanbering av politikkinum hjá undan- farna landsstýri og poli- tikkinum hjá sitandi landsstýri. Spell at løg- maður »gloymdi« at taka hendan partin av politikk- inum við í samanbering- ina« Vilhelm Johannesen Tá Húsalánsgrunn- urin varð settur á stovn í 1964. varð Hanus við Høgadalså valdur til formann i styrinum og sat i hesum starvi fram til 1979. Nu å nyggjårinum legði Hanus niður yrki sítt í Húsaláns- grunninum, sum hann hevur rekt undir ábyrgd og trú- festi síðan stovning- ina. Hann, ið kennur Hanus, veit, at hann ongatid hevur viljað vaðað longur, enn hann grynti, og hevur hetta eisini eyðkent leiðslu hansara av Húsalánsgrunninum, sum hann fyri- myndarliga saman við góðum kreftum hevur megnad at byggja upp frá ongum, til nú at vera tann næststersti set- húsalánistovnur her á landi. Hanus er ikki tann, sum hevur sett tey stóru krevini til tær vtru arbeidsumstød- urnar. Nevnast kann, at skrivstovuhøli grunnsins i mong år vóru undir væðingini á Feroya Banka, til grunnurin fyri fáum árum síðani flutti í meira tíðarhóskandi holi Jóannesar Paturssonargetu. Orðatakið sigur, at gamal er góður ráðum, og tað er ikki Ábyrgdarmaður leggur frá sær Nr. 3 — 8. januar 1983 at taka seg aftur í, at Hanus, síðan hann bar seg undan at sita í stýrinum í 1979, hevur verið sitandi stýri og nýggja stjór- anum hollur stuðul, tá ivaspurningar hava tikið seg upp. Tí fer tað eisini at kenn- ast sum saknur hjá teimum, sum starvast í Húsaláns- grunninum, nú hann ikki longur hevur sítt dagliga yrki har. Hóast Hanus nú nærkast teimum sjúti, hevur ein ikki varhugan av hesum, tí hann ber sín aldur væl, og arbeiðssamur sum hann er, fer hann at hava nóg mikið at tríva í av tí, stundir ikki vóru til framm- anundan. Og tí verður ynski borið honum um mong góð ár framyvir við tøkk fyri farna tíð Vinur sms ja i nærum hverjum húsi, so hetta mátti verið ein skrift á vegginum fyr hesar harrar, sum segði teimum, at nú er pískandi neyðugt, at hetta málið verður loyst. Hevur skund — Er hetta seinasti megu- leiki at fáa málið loyst í hesum umfarinum? — Ja, eftir hesum leisti, tí eg meti ikki, at privatir menn eina ferð enn fara undir eina slíka húsa- gongd runt um landið alt at útvega pening, um teir nú fáa nevan framman á frá sitandi landsstýri, men málið verður sjálvsagt aftur reist av nýggjum um tvey ár í tí formi, sum javnaðarflokkurin mælti til, um tað fellur nu. Ti eg rokni við, at javnaðar- flokkurin kemur at fyri- skipa leiðslu av eini kom- andi landsstýrissam- gongu, og har verður so hesin spurnningurin loyst- Fyri tingið — Kann tað henda, at málið verður lagt fyri aftur tingið nú fyri at faa fólkaflokkin og sjálv- stýrisflokkin at atkveða fyri? — Hetta hevur javnaðarflokkurin = roynt nakrar ferðir uttan úrslit Kortini er so mikið komið fram m.a. av teimum ini- tiativum, sum ferðslu- málaráðharrin, Olaf Olsen hevur tikið og av teimum uttalilsum, sum Hilmar Kass vegna Sjålvstyris- flokkin hevur sett fram i tinginum, at varð henda ólukkuliga grein 13 ikki til, so hevði málið longu verið loyst. So hevði upp- skotið frá javnaðarflokk- inum meguliga í broyttum líki verið samtykt, og vit høvdu longu fyri einum ella tveimum árum síðani havt eitt stórt skip sigl- andi. Um tað er nekur nytta hjá javnaðarflokkinum at reisa málið nú í tinginum, dugi eg ikki at siga. Tingið er ikki ætlað at koma saman fyri 27. januar, og tá er helst ov seint at framleingja Teistaleigu- málið, og tá hava vit spælt okkum hesar nógvu mill. kr. av hondum. Eisini vildi tað verið vandi fyri, at fólkaflokk- urin og sjálvstýrisflokk- urin tóku eitt slíkt initia- tiv frá javnaðarflokkinum sum eina roynd at vinna teimum neisur, at volda teimum eyka trupulleikar í samvinnuni við sam- bandsflokkin, so eg veit ikki, um vit fara at reisa hetta málið aftur í løtuni. — Hinvegin vildi eg mett, at tað var skilagott av fólkaflokkinum og sjálvstýrisflokkinum nú at gjørt sína steðu upp og sagt løgmanni frá, at tað er ótolandi, at grein 13 skal verða nýtt í einum slíkum máli sum hesum. Tað má onkuntíð bera ti at grein 13 verður nýtt við øvugtum fortekni soleiðis. at tá hesir báðir flokkar vilja hava málið loyst, so kunnu teir við eini evugtari grein 13 huga ikki góðtaka. at sam bandsflokkurin blokerar Ti vildi eg mælt teimum til at fingið hetta málið fram í tingið beinavegin áðrenn hálvan januar, so- leiðis at tá hetta mál var samtykt við einum breið- um meirluta í tinginum, so mátti sambandsflokkurin gera upp við seg sjálvan, um hetta skuldi vera eitt grein 13 mál og hverjar avleiðingarnar skuldu verið tá hetta mál, sum hann ikki gongur inn fyri, kortini verður sam- tykt í tinginum. Ég meti, at initiativid til hetta eigur at koma frá fólka- flokkinum og sjálvstýris- flokkinum heldur enn frá javnaðarflokkinum. Persónliga meti eg, at løgmadur helst tá hevði bakkað. Tá hann sá. at tað ber ikki til run Vu heilt at renna i vaksnun monnum og at sær komn um politikarum hevð vitið helst runnið fyri hann Hottan! — Meinar tu at ffl. og sjfl eiga at bruka hetta sum eina hóttan moti sam- starvinum við sambfl.? - Um ikki hóttan so at nýta hetta mál sum eina roynd at finna fram til, hvussu langt sambands- flokkurin ætlar at ganga í misnýtsluni av grein 13. Ti gera teir ikki tað fyrr ella seinni í onkrum tíðandi máli, so koma teir at ganga í hafti hesi tvey árini sum eftir eru av val- skeiðnum og a heystar- degnum í 1984 koma teir helst at liggja niður- bundnir sum seyður við rætt. Eg kann undirbyggja hetta eg havi sagt — um neyðturvuligheitina av, aí grein 13 verður sett á eina álvarsliga roynd við einum dømi aftrat. Mær « sagt, samgongan nu í eitt hålvt ár hevur samráðs! um ein pakka, sum so hvert tað leið út á heystið, fekk navnið jólapakkin og sum síðani bleiv jolatrøll Hesin jólapakki, sum skjótt fevnir um 40 til 45 mál hevur verið á borð: inum mangar, mangar ferðir, men einki av hesum málum eru loyst uttan eitt, ið varð loyst tveir mánaðir ov seint. nevni- liga vetrarferðaætlanin hjá Smyrli. Tá ið vit eru komin harút í, at sjálvt ikki vána- liga sóknarstýrið, tí ødrvisi tykist hetta lands- stýri ikki at virka — kann loysa nakað umsitingar- ligt mál, so er neyðugt at nakað álvarsligt hendir, sum annaðhvert »roytir arbeiðslagið ella gevur veljarunum hevi til at velja sær onnur umboð.