týsdagur 18. januar 1983síða 3

TR Nr. 7 — 18. januar 1983 Kravið um at av- marka rækjuveiðina við Svalbard ikki visindalig grundað Atkveða nóg nógvir tingmenn ímóti sátt- málanum við Noreg, mugu samráð- ingarnar takast upp aftur av nýggjum Noregssáttmáli hevur fingið serligan ga. Vit hava sæð uttalilfi frá for- manninum í felagnum Rækjuskip og fí veiðu- monnum. Teir finnast harðliga at mannagongd- ini. Hverjar viðmerkingar hevur tú til hesar samráð- ingar? — Tað hevur stóran týdning at hava'so góðan sáttmála við Noreg sum gjørligt. Virðið av sått- málanum við Sovjet er munandi treytað av Noregssáttmálanum. Russar og norðmenn hava felags ábyrgd a stórum pørtum av Barentshavinum, og har ber bert til at veida i »for- ståilsi« vid bådar partar. Samrådingarnar mugu ti enda soleiðis, at tað verður eitt samlað úrslit, har háðir partar játta eitt fiskimynstur, sum saman- lagt loyvir at veiða kvot- urnar frægast møguligt. Hetta hevur heppnast toluliga undanfarin ár, og serliga seinnu árini hava hesir báðir sáttmálarnir havt ómetaliga stóran týdning. Vit mettu, at teir fóru at fáa hendan týdning, tí keyptu vit nakað av so- kallaðum pappírstoski og lodnu frá rossum, hóast misnegdin við Sovjetsátt- - serliga tey fyrru var rættuliga stór málan árini hjá summum. „Fiskur kemur altíð aftur, har fiskur hevur verið“, og var lítið til i $ovjetpartinum av Barentshavinum, hevði tað týdning fyri framtíina at eiga fiskirættindi har, og tá fiskur kom aftur, stórar kvotur. Hendan filosofiin royndist rett, hóast sam- bandsmenn og aðrir ikki góðtóku hana. Fiskur kom aftur, og saltfiskaveiðan har eysturi tók set rættuliga upp aftur. Legdu kongin Sitandi landsstýri hevur helst stórar framtíðarvón- ir til hendan partin av foroyskari veiðu síðan teir eru gingnir við til skerj- ingar av rækjuveiðuna við Svalbard, hóast við Svalb- ard er frítt at taka upp nýggjan fiskiskap. Her er farin fram ein politisk telving, sum foroyingar taptu. Okkara menn løgdu kongin beinanvegin, istadin fyri at fara undir at byta upp. Harvið góvu teir hevið frå sær til at hugsa seg um, og meta hvat bleiv eftir, tá uppbýtið varð framt. Kongurin varð lagdur alt ov tíðliga. — Eg skilji, at tú heldur, at skeivt er atborið. Merkir hetta, at tit atkveða ikki fyri Noregs- sáttmálanum? Tað er ein torfør støda, tí talan er um eitt land, sum vit leggja ómetaliga stóran dent á at hava sáttmála við. Misnøgdin við skeivu framferðina kann helst bert sýnast uppá ein mátat, og hann er einasta von um broyting. Atkveða nóg nógvir tingmenn ímóti, mugu samráðingar takast upp aftur av nýggjum. siini Ikki vísindaliga grundað Hvussu metir tú, at tað átti at verið farið fram? Kravið um avmark- ingar í rækjuveiðuni er á ongan hátt vísindaliga grundað, og skuldu vit tí víst á, at tað var Ogjørligt at góðtaka í fyrstu syftu, tí okkara politikkur hevur allastaðni verið, at vit gingu við til avmarkingar- saman við eðrum — tá vís- indamenn kravdu slíkar, men tá skuldu vit hava okkara part av samlaðu ásettu kvotuni. Hetta er í stóran mun eydnast undanfarin ár. Vit skuldu tí boðið okkum til at leggja fram alla okkara vitan um rækjustovnin, og boðið okkum til at sitið saman við norðmonnum, russum, bulgarum, spaniólum og ellum, sum veiða rækjur við Svalbard, fyri at finna fram til hvat hesir stovnar tola. Tað hevur ikki verið vanligt at rinda ein slíkan politiskan prís fyri sátt- málar, sum tann vit hava sæð ferð eftir ferð síðan hetta landsstýrið fekk samráðingarnar um hendi Demini um avmarking í laksaveiðuni, ávísar avmarkingar í norskum sjógvi, lodnan í Eystur- grønlandi, lodnan i Barentshavinum, trol- meskarnar vid Føroyar, sundurbýtið av Islands- kvotuni á Vestur- og Eysturland 0.0. eru dømi um, at politiski prisurin er nógv hækkaður. vit eru ikki blindir fyri, atnorðmenn hava eitt politiskt amboð at trýsta okkum við, heldur íkki blindir fyri, at teir kunnu oyðileggja okkum sovjet- såttmålan á sama hátt, sum EEC — eftir lands- stýrisins frásegn í fjør oyðilegði, eina sáttmál- anum óviðkomandi veiðu, laksaveiðuna. Vit nokta heldur ikki, at tað at enda kundi verið neyðugt at gjert ein sáttmála við Noreg, sum partvis goymdi óvið- komandi avmarkingar í sær. Men áðrenn ein boygdi seg fyri hesum, átti eitt munandi sterri arbeiði verið gjørt fyri at fingið eitt frægari úrslit. Fleiri umfer Fór ein 1 fyrstu syftu heim og tók samráðingar up við rækjumenn og við teir, sum varða av saltfiska- veiðuni, kundu fyrimunir og vansar betri verið av- vegaðir áðrenn annað samráðingarumfar Nógv tilfar um rækju- ævintýrið í november og desember hevði verið tøkt Fekkst heldur ikki sátt máli hesa ferð, so mátti ein enn einaferð tala við vinnuna o.s.fr. Kenni meg vísan í, at við hesi mannagongd varð ikki talan um fimm skip, men um øll niggju, og um eitt slikt samband millum norska veidu vid Svalbard, eisini Prát við Atla Við spildurnýggju vitanini um Svalbard- rækjurnar inni í myndini hevdi helst borið til at skotið allar veruligar avmarkingar eini tvey ár fram. Men tað tykist, sum um okkara menn lítið hava vitað um, hvat er farið fram við Svalbard. Norðmenn hava helst ikki vitað tað, síðan teir reistu eitt ágrundað krav Lagt til rættis: Jan Miller at vit vuksu okkum skipa tal so hvert norska talið vaks. Við spildur nýggju vitanini um Svalbards- rækjurnar inni í myndini hevði borið til at skotið allar verunligar av markingar eini tvey ár fram. Ment að tykist, sum helst okkara menn lítið hava vitað um hvat fram er farið við Svalbard Norðmenn hava helst heldur ikki vitað tað,s íðan teir reistu eitt so ógrund- að krav Í eðrum lagi høvdu okkara veiðumenn kent seg sannførdar um, at teir hevdu verið við í leiki fyri frægasta úrslitinum, sálvt um onkur avmarkingin at enda mátti góðtakast „Fortidens synder« Enn eina ferð vóru teir sera >forhippaðir uppå« at sýna, at tað ber til at gera sáttmála eftir einum sam ráðingarumfari eftir einum degi. Ein veikleiki hjá hesum landsstýrinum hevur alla tíðina verið, at tað er alt umráðandi at sýna, at samráðingar ikki nýtast at taka tíð. Mýking a sjónar- miðum er ikki neyðug. treiskni heldur ikki. Tað ræður um at handla skjótt, so má heldur okkurt liggja eftir. Tað er eins og danska orðatakið: >Hvor der handles, der spildes«, stendur å ovasta bredda. Vit áttu at góðtikið neyðug samráðingar umfer, men politiskt er tað ikki lætt hjá summum samgongumonnum, sum góðtóku at »Dimma«, und anfarin ár speirak við, at tásitandi landsstýri hevði so nógvar >torvheiðaferð- ir« hvert samrådingarum far Her hevna »fortidens synder« Dimmusynd- irnar seg á sitandi landsstýri, sum í fyrraárið alt ov tíðliga gjerdi sátt mála við EEC (hann kom í gildi sept. 1981), sum ífjer gjørdi ov skjótt av við Noreg og EEC og i ár var so bræsið, at tað kutaði og fór frá reiðskapinum, hóast líkindi vóru at draga nakað enn Nýggjar samráðingar — Tú hevur luttikið í sam- ráðingum við norðmenn og kennir teirra samráð- ingarhátt. Er ikki ov seint at fara aftur til teirra og siga, at vit vilja hava ein annan sáttmála? Tað er torført at fáa samráðingar av nýggjun Politiskt metir gongan tað hel hersknan bita og praktiskt er tað darvað av, at saltfiskatrolararnir og lodnuskipini eru farin í Barentshavið Ber teimum ikki til at veiða uppá sovjettiska kvotu, verður tað teimum dýrt Kortini meti eg, at tað kundi Feldi logtingið sáttmálan. verið gjørligt varð einki annað at gera enn at taka upp sam ráðingar av nýggjum. Tey skip, sum við landsstyris ins loyvi eru farin, mugu so fáa serliga loysn (evt endurgjald) Vit standa veikari við- víkjandi rækjunum eftir at samráðingarmenn okk ara hava góðtikið avmark- ingar Men tó so, fall sáttmál norðmenn, at nakað álvarsligt var gaiið, kendu, at avgerðin var Framhald á síðu 12 mn, so sou