leygardagur 22. januar 1983síða 4

Samfelagið má taka ábyrgd av at øll fáa arbeiði Broytingin, ið farin er— her hjá okkum fram í okkara samfelag, hevur á mangan hátt sett sterri krev til einstaklingin. Soleiðis at skilja, at samstundis, sum vit hava fingið tað lættari í flestu førum enn undan farin ættarlið, so er sam- felagið soleiðis háttað í dag, at hver dagur setur stór penigalig krev til einstaklingin. Fyri bert fáum árum at siga, bar til at skapa sær sjálvum ein livihátt, ið veik almikið frá nútíð- ini. Soeliðis sum tey um 40—50 ára aldur hugsa, hvussu bygdalívið var. Flestu hús høvdu kúgv, hesn, eplir og so fram vegis, og klæðini vórðu fyri stersta partin virkað heima. Mangan var fátæksligt, og peningur so nær sum ókendur ímillum manna. Arbeiðslagið var heilt eðrvísi, ja ikki at líkna við nútíðina. Menninir vóru burtur, meðan konufólkini = stevaðust heima við torv, hoyggj og mangt annað. Tað er neyvan nakar, ið ynskir gomlu fátæks- ligu tíðina aftur. Vit fingu eitt nýtt samfelag, frá tí gamla fá- tæksliga til tað, sum vit nú hava, og sum vit kalla fyri vælferðarsamfel- agið. Tað er einki breggj, um sagt verður, at væl- ferðin er ein av frukt- unum frá tí javnaðarpoli- tikki, ið rikin ehvur verið kring heimin, og eisini . Framhald av síðu 2 nevndini hevði tað hjá sær og kom við tí burtur úr taskuni eisini kann verða nevnt, at sambært fylgisskjelini til fíggjarlógina verður longu arbeitt við hesum máli uttan nakra heimild frá legtinginum. Hetta kemur týðuliga til sjóndar á síðunum 24, 25 og 26 í fylgisskjølunum. A síðu 24 stendur millum annað: »Uppstilling yvir útreiðslur til útviklings- arbeiði í tíðarskeiðnum frá 01.11.82 til 31.03.83.« Politiskt óreiðuligt Sostatt er sannleikin helst tann, at lógarsmíðið longu var liðugt. áðrenn hetta uppskoti til samtyktar varð framlagt. Arbeitt hevur verið í fleiri mánaðir við hesi samtíðarskatta- skipan — og fyri eina stóra upphædd — alt uttan legtingsins vitan og heimild. Javnaðarpolitikkur er sprottin av arbeiðara- rersluni, henda rørsla, ið breyt upp úr nýggjum, og broytti samfeløgini fullkomiliga, soeliðis sum vit kenna tað. Sigast kann, at samfel- ag okkara er væl útbygt, bæði á tí almenna og á tí privata økinum. Heimini hjá vanliga fólkinum hava nú hent- leikar, ið vóru heilt ókendir fyri bert stuttari tíð síðani. ll henda vælferðin tykist at vera ein tervur fyri oll. Øl] eiga sama rætt til vælferðina, oll eiga sama rætt til lívið. og eingin sleppur undan, ell verða drigin við inn í hesa kapping, um hann vil tað ella ikki. Vælferðin setur stór krev til okkum, vit seta stór krev til samfelagið, men samfelagið setur so sanniliga stór krev til hin einstaka. Hvønn mánað kemur samfelags rokningin, og um hon ikki verður goldin koma rentur oman á rentur Hetta alt ferir við sær, at peningur má koma inn í kassan hjá øllum fólkum. Vit eru ikki ókunnug við, at í løndunum kring okkum er fyri langari tíð ásannað, at um fólk ikki fáa loyvi at arbeiða, so mega tey hava pening á annan hátt, tey hava arbeiðsloysisskipan. Hann ella hon, ið hevur havt, og stødugt Hetta metir umboð javnaðarfloksins at vera politiskt óreiðuligt og heldur tað vera í so grovt, at ein landsstýrismaður ber seg so rangvørgt at, tå hann fær seg til at festa slikt å blad og seta sitt navn undir. Var alt hetta ein framførsla av ti lætt- ara slagnum, høvdu fólk helst stuttleika sær ófert, men tíverri er tað eitt álvarsmál, ið fær hesa ófatuligu viðferð, sum er ein blandingur av skemti, trøllsligum tølum, óálít- andi upplýsingum og myrkaspæli har hetta høga og aldargamla ting førovinga verður hildið fyri tað turra spott, við tað at álvarsmál verða framlegd og viðgjerd uppá kvamsvís. Hóast hetta, fer javn- aðarflokkurin kortini at viðgerða hetta mál við ti álvara, sum málið hevur uppiborðið, og tí vil umboð javnaðarfloksins vísa á aðra gongda leið — eina leið har dentur verður politisk viðmerk- ing hevur fast arbeiði at fara til, hevur uttan iva tungt við at skilja tey fólk, ið einki hava fyri hendurnar. Arbeiðsstudningur er ein vánalig loysn, er og skal bert vera ein neyð- loysn, og eigur at vera ein neyðloysn. Tað er ólíka betri, at peningurin, ið meguliga skal nýtast til arbeiðs- loysisstudning, at hann í staðin verður nýttur til okkurt arbeiðsskapandi. Har, ið arbeitt verður, skapast altíð eitt virði. Arbeiði skapar eisini menniskjalig virði, tað vil siga, at tá kenna fólk seg at vera til gagn og nyttu í samfelagnum. Hesa kenslu hava vit øll fyri neyðini at kenna av sonnum. Stutt kann sigast, at arbeiðsloysi er ein ólýðandi neyð, ið niðurbrýtur alla sjálvs- virði í menniskjanum. Tað er neyvan nakað, ið elvir so stóra fólka- spillu sum arbeiðsloysi ger. Hvat skulu vit vænta av einum ungdómi, til dømis, ið eingin hevur brúk fyri, einum ung- dómi, ið ikki er brúk fyri í samfelagnum. Tey kunnu lætt koma í and- steðu til alt og ell. Besta trygdin fyri, at ikki lagdur á trygdina, á fíggjarligu fyrimunirnar hjá tí almenna og á at finna ta mest praktisku og best hóskandi loysnina fyri allar partar. Vandi at miðsavna mál- fram- Undir umreðuni av inum vísti segumaður javnaðar- floksins á tann vanda, sum stendst av, at allir EDV upplýsingar verða miðsavnaðir = á einum stovni. Og hetta er gald- andi uttan mun til, um stovnurin er privatur ella almennur. Umboð javnaðar- floksins kann lýsa hendan vanda við einum demi. Lat okkum siga at tveir stovnar koyra á somu EDV tólum og lutvíst hava EDV skipan felags, so kann ein á eðrum stovn- inum, ið hevur atgongd til EDV terminalarnar á hesum stovni, bert við at kenna kodu á hinum stovninum, fáa allar teir Jorgen Thomsen, tingsmaður gerst brúk fyri arbeiðs- loysis studningi í Fer- oyum, er hon, at vit fáa eitt stýri, ið vil taka sær ábyrgdina av, at fólk fáa arbeiði. Tað kann ikki góðtaka, at ikki samfelagið vil taka sær ábyrgdina fyri, at ell fólk fáa hevi tilat nýta síni evni og vilja til arbeiðis. Um feroyingar ikki vera ferir fyri at rista av sær borgarliga stýrislagið, og vit í staðin fáa eitt stýrislag, ið metir arbeiði til øll at vera fyrstu treytina fyri tí fíggjarpolitikki, ið rikin verður. So verða arbeið- arafeløgini væntaridi noydd til at seta fram krøv, og vit fáa tað våna- ligastu og uttan iva tað nógv dýrastu loysnina, og hon eitur arbeiðs- studningur. Jergen Thomsen upplýsingar til vega, ið annars skuldi verið duldir Umboð javnaðarfloksins heldur seg hava varhugan av at longu nú ber til at misbrúka upplýsingar frá landsfólkayvirlitinum. Hvert eki sín data- sentral Sum áður nevnt kann umboð javnaðarfloksins taka undir við hevuðs- reglu 1, 3, 4, 5 og 7 og somuleiðis við hevuðs- reglu 6 soleiðis sum hendan er broytt í álitin- um. Men við tað at hev- uðsregla 2 er av so av- gjørdum og stórum týdn- ingi, má umboð javnaðar- floksins koma til ta niður- steðu, at mæla legting- inum frá at samtykkja uppskotið nú. Umboð javnaðar- floksins vil minna á, at flokkurin undir umreðuni av hesuri máli vísti til álitið frá Informatiéns- bólkinum, har nidurstødan Nr. 9 — 22. januar 1983 Jákup Lindenskov svarer Ma rtint Kúrberg. | Ivist ikki í at | sølan i ølklubb- unum er ólóglig Fyrrverandi landsstýrismaðurin í »rus- drekkamålum« sigur, at hann fleiri ferðir heitti á fútan um at kanna viðurskiftini við ølklubbunum Eru ølklubbarnir lógligir? Hesin spurningurin er ofta settur. og kanska líka ofta svaraður — av ymisk- um — og á ymiskan hátt Í einum av feroysku blødunum tekur Martin Kurberg hendan spurning uppaftur. Hann spyr Jákup Lindenskov: Er tað lógligt í hesum ymisku klubbunum at selja sterkt øl, snapsar? Í rúsdrekkalógini stendur greitt, at tað er ólógligt við allari selu og útskeinking av rúsandi logi. Øl] vinna av rús- drekka er sostatt sambært rúsdrekkalógini bannað, sigur Jákup Lindenskov. - At sela av sterkum í klubbum er ólóglig havi eg ongantíð ivast í. Sum landsstýrismaður heitti eg mangar ferðir á fútan um at kanna oølklubbarnar, men eg fekk frá honum bert undanferslur. Eg haldi, at myndugleikarnir hevdu lyndið til at seta kikarin fyri blinda eygað. Tað er demoraliserandi, at vanligt praksis als ikki svarar til eina galdandi lóg. So leingi ein lóg er galdandi skal hon haldast Tad kann ikki vera beint, at ein broytir lógina, ti hon ikki verður hildin Er núverandi rúsdrekka- lóg tíðarhóskandi ? Nei! Tað haldi eg ikki Eg legði sjálvur uppskot fram um at broyta rús- drekkalógina Í 1973. Herta uppskot fall við eini fólkaatkveðu. Hetta vísti, at Feroya fólk ikki vildi broyta rúsdrekkalógina. Um tað var meiriluti í fólk- inum at broyta eina lóg sum rúsdrekkalógina, so átti hon sjálvsagt at verið broytt. Um rúsdrekkalógin 1973 varð samtykt, og lóg- in broytt samsvarandi, sluppu vit m.a. undan fjákutu brennivínslýsing- unum í føroysku blød- unum, sum eru ólógligar samb. føroyska lóggávu. Men hesar hevur Føroya Rættur góðtikið! — So er — men fyri mær sá út, sum um alkohol- kapitalurin hevði meira at siga, enn tað at verja tey sum líða undir skaðiligu avleiðingunum, sum koma av alkoholmisbrúki, sigur Jákup Lindenskov. — Orsekin til, at vit hava eina lóg, er at verja móti hesum vanda. Serliga skulu vit verja uppvaksandi ættarliðið. Hetta er eins nógv ein miljølog sum nakað annað. Men hervið er ikki sagt, at vit ikki kundu og eiga at gera hóskandi lóg- arbroytingar. Sum sagt: ikki tí lógin nú ikki verður hildin, men tí ávísar broyt- ingar hevdu tænt sakini betri, m.a. tá vit hugsa um tað nógv ektu ferðingina millum londini, endar Jákup Lindenskov. var, at tað almenna stig- víst byggir upp sína egnu EDV skipan, har hvert eki innan tað almenna hevur egnar datasentralar, sum hver sær einans hýsa teim upplýsingum, ið tervur er á fyri at loysa eina ávísa almenna uppgávu, eitt nú innkrevjing av skatti. Lítið kannað Sum nevnt hevur skatta- nevndin bert havt ein fund um hetta tydningarmikla mål. Hesin vardi i fimm korter og gav als ikki høvi til at kanna teysjónarmið um annan innkrevjingar- hátt og aðra EDV skipan, sum javnaðarflokkurin vísti á undir 1. viðgerð. Hesi sjónarmið eru stuttum neynd í hesum minnilutaåliti. Ut frá hesum setur umboð javn aðarfloksins fram soljóð- andi uppskot til sam- tyktar: »Løgtingid samtykkir at målid verdur sent skatta- nevndini til víðari viðgerð har m.a. verða kannaðar slíkar loysnir, sum tær, ið javnaðarflokkurin hevur víst á, og sum eru grund- aðar á tey tilmæli, sum finnast í frágreiðing frá Informatiónsbólkinum sum varð latin lanússtýr- inum í februar 1979«. / / | Kasta ikki kavabløk eftir bílum