leygardagur 22. januar 1983síða 6

tíðindablaðið Fyritaksstjóri og blaðstjóri: Tórfinn Smith (ábyrgd) Blaðfólk: Høgni Djurhuus, Dagny Joensen, Jóhann Mortensen og Jan Møller Lýsingar: Árni Joensen Uppseting: p/f sosialurin. Prent: p/f pressan 1981 Babel og Gabel Fullkomin ruðuleiki í EDV- og keldu- skattaspurninginum oddagrein Á HEYSTIÐ í 1981 legði landsstýrið uppskot til låg um almennar og privatar EDV-skráir fyri tingið. Enda- málið segðist at vera at verja borgaran móti EDV misbrúki. Innihaldið í lógar- uppskotunum var tað stikk mótsetta. T.d. skuldi tað gerast lógligt at skrá- seta politiskan lit, átrúnaða, seksuel viðurskifti, racu o.m.a. ANDSTØDAN tók hart ímóti hesum ódemokratiska og fyri einstaklingin so vandamikla uppskoti. Tað hevur eydnast andstøduni við herðum arbeiði og ómetaligum trýsti at fáa samgonguna til at lúka tær mest óhugnaligu greinirnar burtur úr EDV- lógaruppskotinum hjá Fólkaflokksins Benjamini í Tinganes, Pálli Vang. Kort- ini gekk samgongan ikki so langt, sum andsteðan ynskti og tí hevði and- staðan síni egnu uppskot og álit í lóg- aruppskotinum um almennar skráir. EIN hevuðsspurningurin, har semja ikki fekst, var spurningurin, um lógin eisini skal umfata ríkisstovnar í Føroy- um. Hetta er avgerandi fyri javnaðar- flokkin. Hetta er eisini av avgerandi týdningi fyri trygdina hjá borgarunum — nakað sum eisini er við at ganga upp fyri fleiri og fleiri borgarar, ikki minst í teimum borgarligu flokkunum, sum jú siga seg verja tann einstaka móti tí illavoråna almenna valdinum. ALT HETTA gjørdi, at formaður Fólka- floksins, Jógvan Sundstein, gjørdist »panikksligin«, tá hann sá uppskotið hjá sínum egna partamanni Edmundi í Garði, ið er formaður fyri løgtingsins EDV-nevnd. Jógvan Sundstein sýndi seg sum tann vanligi opportunisturin í hesum sum í gðrum málum og feyk upp á pallin. Har avnoktaði hann upp- skotið hjá Edmundi. Aftan á, at Edmund í Garði soleðis almennt frá tingsins rødarapalli varð eyðmýktur av sínum egna flokksformanni, bjargaði Agnar Nielsen støduni við at krevja málið aftur í EDV-nevndina, haðan tað ikki kemur aftur í bræði. HETTA MÁL, sum førdi til ein båbelsk- an ruðuleika á Tingi hósdagin 20. januar, er enn eitt av ótalaðum dømum um tann hurlivasa, sum valdar í samgonguni. Málið fyllir skjótt eitt ár sum tingmál, og enn rekst einki fyri nakrari loysn. SAMGONGAN ætlaði at lumpa fólkið við EDV-lógini, men tíbetur vóru tað árvakin fólk innan sum uttan tinggátt, sum loftaðu henni á flogi. Síðan hevurh on tøvt í hesum máli og tað man hon fara at gera eina tíð enn, til løgir verða at hurra hetta ódemokrat- iska og skaðiliga uppskot ígjøgnum. EDV-LÓGARUPPSKOTIÐ skuldi rudda vegin fyri ætlan samgongunar at lata føroyska skattgjaldaran upp í hendurnar á peningastovnunum og eini privatari EDV-fyritøku, sum skal síta inni vid øllum upplýsingum um borgararnar. Ti gjørdist ruðuleikin ikki minni tå princippavgerðin um samtíð- arskattin kom til viðgerðar sama dag. Hetta, at lata skattavaldið upp í hend- urnar á privatum, er ikki komið fyri í Føroyum síðan á døgum Gablanna. MEN FYRI borgarligu samgonguna er einki heilagt. Kunnu teir, sum har ráða, tekkjast teimum privatu stórfyri- tøkunum, bankum og peningastovn- um, sum nu skulu hava håls- og hands- rætt yvir føroyinginum, so gera teir tað uttan at himprast. Å TINGFUNDINUM avdukadi løgtingsformadurin, so hart kroystur av Vilhelm Johannesen og Atla Dam sum kanska ongantíð í sínum politiska lívi, at peningastovnarnir skulu hava renturnar av skattapen- inginum hjá okkum, meðan hesin peningur bíðar eftir at verða avgreidd- ur. HETTA ER ALTERNATIVIÐ IÐ ER! Samkering af registre Sosialinum er send henda viðmerkingin, sum vit lata prenta, tí hetta evnid er ógvuliga aktuelt í Før- oyum í letuni: Statsrevisorerne har ytret ønske om, at gøre et forsøg med samkøring af registre omfatten- de bistand og skat med det formål at afsløre bedragerier. Det kan da lyde meget for- nuftigt at tage dette effek- tive middel i brug for at Friedman og Føroyar Av og å hevur chefideo- logur fólkafloksins í Dag- blaðnúm róst Milton Friedman og búskapar- teorium hansara til skýggja. Tað er ongin ivi um, at fólkaflokkurin og sam- gongan gera hesar teoriir Friedmans til sínar egnu. Tað hevur blaðskriving Paula Ellefsens eisini óbeinleiðis sýnt. Teoriir Friedmans, sum eru hugsanir A. Smith's í eini nyggjari útgávu, ganga í stuttum út uppa, at tað skal vera óskerd kapping, og tað almenna í minst meguligan mun eigur at blanda seg uppí vinnulívið. Við at tað almenna heldur seg burturi, bæði við ílegum og ávirkan, regulerar vinnulívið seg sjálvt, meinar Friedman. Og tað skapar arbeiði og arbeiðs- pláss. Undir leiðslu Reagans í Amerika og leiðslu Thatc- Nr. 9 — 22. januar 1983 hers í Onglandi, hava hesar teoriir staðið sína roynd. Tær hava fert til stersta vinnuloysi nakrantíð — kreppurnar undantiknar. Eyguni verða bert vend ímóti tjóðarroknskapinum, ser- liga handilsjavnanum, meðan socialu fylgjurnar fáa eina lága prioritering — og tær eru nógvar. Í Feroyum roynir henda Samgongan at føra sama politikk, sjálvt um tað av innlýsandi orsekum illa ber til. Tí um búskapar- teoriir Friedmans vóru nýttar her yvir eitt longri áramál, var onki feroyskt vinnulív til. Hver hevði klárað at fíggjað skipakeypini? Hver hevði gjørt ílegur í flakavirkir úti um bygdirnar, sum ikki forrentaðu seg fyrr enn eftir einum tíggju árum? Og hver hevði gjert ílegur í skip, um figgjar- liga ábyrgdin bert var eigaranna? Svarið er 55 ongin. Um ikki tað almenna eisini hevði stungið út í kortið, veitt fíggjarliga hjálp og trygd, var onki føroyskt vinnuliv í dag. Hetta, at tað almenna stuðlar og tekur initiativ, har tað privata íkki rekkur, er ein aðaltáttur í fíggjarpolitikki javnaðar- floksins. Hesin politikkur hevur gjørt og ger tað meguligt at fremja ein bygdamenningarpolitikk í verki, sjálvt um langt er á mál og nógv verður at fremja. , Henda kós, sum javnað- arflokkurin hevur stungið út í kortið, fer at verða kósin í feroyskum politikki framyvir, avbrot- in í stutta tíð av ymiskum onkisigandi øsingartiltøk- um, sum nekrum politisk- um statistum terva fyri at flóta omaná politiskt, ja tað, teir standa fyri, onki annað er. jfd. Dámlig ognartøka? Í greinini um raðhúsa- bygging í Klaksvík í Sosi- alinum 5. januar verður nevndur meguleikin, at kommunan fer at ognar- taka eitt ávíst lendi til byggingina. Vildi blaðið gjørt so væl at kanna hendan spurningin: Er lógarheimild hjá eini kommunu at ognartaka lendi til sethúsabygging og er tað áður gjert í Fer- oyum? Í tí nú góðkendu býarætlanini er oki sett av til húsabygging. — Við hesum málinum annars er tað sum við medaljuni, ið eisini hevur eina rangu. Tá ið undan- farna býráð onga avgerð tók, kom tað helst av tí, at hetta málið er reist, tí ein privatpersónur, ein arki- tektur í Klaksvík, gongur kykur eftir at sleppa at byggja íbúðir. Hvat er tá hentari fyri hann enn at kommunan fær til vega grundeki til ognar- tekuprís? Eini tvey ár hevur hann reklamerað fyri hesi ætlan — í bloðum og á framsýningum. Men býráðsskrivarin upplýsti nú fyri Sosialinum, at býráðið ikki hevur fingið ein einasta fyrispurning frá áhugaðum keyparum, og taðskilur hvert einasta tilkomið fólk í Klaksvík. Ætlaða byggilendið er soleiðis skikkað, at tú skalt niðan í fjøllini til tess at finna eitt líknandi brattlendi. Leiðsluni í býráðnum vildi eg givið tey ráð: Vælsignaðir menn, áðrenn tit fullkomiliga niðurbinda skattaborgaran í Klaksvík við at fara undir byggi- búgving av hesum lend- inum, eiga tit at ráðfera tykkum við aðrar byggi- kenar enn teir, ið kenna til bygging bert á tekniborð- stigi. Polli. afsløre folk, som mis- bruger systemet. For det er bedrageri, og det skal straffes. Sá langt kan stort set alle være med, men det man her ger er at man endevender hele befolk- ningen blot fordi man har mistanke om, at der er nogen imellem, som máske udnytter systemet. Spørgsmálet er derfor om det er en rimelig frem- gangsmáde, og dernæst má man sperge sig selv, hvad bliver det næste, og hvem skal garantere bor- gerne, at der ikke sker krænkelser af privatlivets fred? Mange blev utrygge ved personnummerets ind- forelse og denne utryghed forte til vedtagelse af en registerlov og oprettelse af et registertilsyn, hvir formál det er at sikre, at der ikke sker misbrug af data fra de registre, som omhandler oplysninger, der kan henføres til perso- ner. Når Registertilsynets direktør derfor udtaler til pressen at den slags sam- køringer kommer vi til at se mere til i fremtiden, så bliver nervøsiteten ikke ligefrem mindre. Naturligvis skal em- bedsmænd i skattevæse- net have mulighed for at anmelde bedragerier, når det opdages. Det kan der slet ikke være tvivl om. Alt andet ville være kræn- kende for retsbevidst- heden. Men derfra til at give los for samkøring af registre på en blot og bar mistanke om, at der nok er nogen imellem, som ikke har rent mel i posen, er der et stort spring. Det er en uhyre farlig vej at be- træde, fordi den slags har en tendens til at accelerere og man når meget hurtigt til et punkt, hvor ingen kan standse det. Spørgsmålet er nu, hvor man skal sætte grænsen, og hvem der skal sætte den. Det er min personlige opfattelse, at grænsen kun kan være et sted, og det er der, hvor al samkør- ing er forbudt. Når et register oprettes skal dets formål og anven- delse beskrives, og anven- delse af persondata herfra til alle andre formål, må derefter betragtes som misbrug, og bør altså ikke være tilladt. Hvis der derefter skal sættes andre grænser i en bestemt situation, må man forlange at der skal ligge en særlig lov til grund for ændringen, også hvis det drejer sig om tilladelse til samkøring. Det skal være politiker- ne, der sætter grænserne for borgernes fred — ikke embedsmændene. Dette er en meget fir- kantet holdning, og den går noget videre end den gældende registerlov, men spørgsmålet er, om ikke netop det aktuelle ønske om samkøring og de udtal- elser, der er fremkommet i den anledning bør danne baggrund for overvejelser om en stramning af samme lov.