hósdagur 3. februar 1983síða 10

Nr. 14 — 3. februar 1983 EBBE ruser 17 5 , Hopen 15 %Sørkapp 20 25 Territorialsjógvur og fiskiverjusona — Feroyingar kunnu fiska innafyri 4. fjórðinga fiskimarkið við Svalbard uttan nakra ávísa avmarking. Sum eitt av londunum, sum hevur skrivað undir Svalbardtraktatina, hava Feroyar óskerdan rætt til fiskiríki- dømi á hesum eki. Tó mugu vanligar fiskiveiðureglur haldast. Hetta segði sýslumaðurin á Sval- bard í eini samreðu í sjånvarpinum sunnukveldið. Hann vísti eisini á, at ekið millum 4 og 200 fjórðingar verður av norðmonnum mett at vera norskt eki. Sambært hetta úttalilsi frá sýslu- manninum á Svalbard kunnu feroysk rækjuskip fiska rækjur uttan nakra skerjing innan fyri 4. fjórðinga mark- ið við Svalbard. Uttanfyri hetta mark kunnu vit bert fiska við í mesta lagi 9 skipum og við 5 skipum sam- stundis. Henda avtalan er tó enn ikki góðkent av legtinginum. Sosialurin hevur kannað, hvat stendur í sáttmálanum, sum Noreg og Føroyar komu ásamt um í fjør. I uppskotinum til samtyktar, um skipan millum Feroyar og Noreg um sínámillum fiskirættindi í 1983, sum er lagt fram í legtinginum, stendur í føroyska tekstinum m.a., at føroyska rækjuveidan vid Svalbard (undirstrik- ingin er bladmansins) skal avmark- ast… Men i protokollini frå samråd- ingunum stendur »det færøske reje- fiskeri i fiskeværnsonen ved Sval- bard begrænses. (undirstrik. blaðm). Og »Fiskeværnsonen« er frå 4 út á 200 fjórðingar. Tvs. at føroysk skip nú aftaná, at nýggja avtalan millum Noreg og Fer- oyar er gjørd, kunnu fiska uttan nakra avmarking á økinum úr 0 og út á 4 fjórðingar kring Svalbard, men hava avmarkað seg millum 4 og 200 fjórðingar. jan Landsstýrið hevur meguliga tulkað Noregssáttmálan skeivt: Føroysk skip kunnu fiska óavmarkað innanfyri 4 fjórð- ingar við Svalbard Territorialsjógvurin kring Svalabrd og eisini kring Bjarnoynna og Hopen — frá 0 út á 4 fjórðingar — er frítt eki at fiska í, uttan nakra sum helst avmarking. Ber tskulu skipini h alda seg til vanligu reglu- gerdirnar um fiskiveidu. Hetta framgongur i norska tekstinum av teirri avtalu, sum er gjørd millum Noreg og Føroyar. Í norska tekstinum til avtaluna. sum er tann bindandi, stendur, at foroyska rækjuveiðan verður avmark- að í fiskiverjusonuni, sum er økid uttanfyri 4 fjórðingar, og sum so ikki umfatað av Svalbardtraktatini. Men í fer- oysku umsetingini, teirri, sum er løgd til grund fyri sáttmálanum fyri tingið og vinnuna, stendur, at talan er um alla fiski- veiði við Svalbard. Árni Olafsson: — Hasa finessuna havi eg ikki hugsað um Sosialurin hevur sett Arna Olafsson, skrivstovustjóra í landsstýrinum, sum luttók í samráðingunum við norð menn, nakrar spurningar samband við hesar samráð- ingar, við at avmarka talið á rækju- skipum sum kunnu veiða við Svalbard. Arni norðmenn grunnin líka norður um Svalbard. Svalbard hevur ongan landgrunn, men liggur á tí norska-landgrunn inum. Sambært Svalbardtraktat- ina hava londini, sum hava skrivað undir hesa traktat loyvi at bora eftir olju, at bróta kol og hvert av sínum Traktatin fevnir um allanSvalbardoyggjabólkin og sjålvt territorialekið, sum er frá 0 út á 4 fjórðingar. Bjarn- oyggin og Hopen eru eisini roknað uppí. Norðmenn siga, at tað, sum liggur uttanfyri 4 fjórðingar er norskt búskaparligt eki, og her hava teir allan avgerð- arrættin. Men hetta hava onnur lond ikki góðtikið. Tey siga, at tað er náttúrligt av teimum at halda, at ekið millum 4 og 200 fjórðingar er frítt at fiska í. Hesi lond siga, at fiskarisonan (4—200 fjórð- ingar) er eitt framhald av territorialøkinum (0—4 fjórð- ingar). Tí vilja tey vera við, at somu rættindi og skyldur, sum eru galdandi inni á terri- torialekinum mugu vera galdandi í fiskarísonuni tí hon er eitt framhald av tí fyrra har førovingar gingu Olafsson sigur. at kanna sær land sum so €1sin1 Árni Olafsson sigur hesum sambandi, at fleiri lond kunnu tulka eina traktat ymiskt, men í seinasta umfari er tað so altjóða dómstólurin Haag, síðsta rðið Eg rokni við, at eitt sjón- sum hevur armið sum hetta kann halda rfyri dómstólinum í Haag Jura og politikkur — Men tað sjónarmiðið hava føroysku samráðingarmenn- inir so ikki havt — tit góvu jú norðmonnum viðhald við tað, at teir fingu inn í sáttmálan, at veiðuorka føroyinga við Svalbard skal skerjast. — Nei, vit hava ikki góð- tikið teirra sjónarmið um, at fiskiøki3 við Svalbard er norskt. Her eigur ein at skilja millum jura og politikk. Vit hava hart og týðuliga sagt við norðmenn, at vit meta ikki, at teir hava nekur krev uppá svalbardekið. Men nakað annað er, at teir siga, at um líður í einum góðum samarbeiði, so vilja teir hava tað við í avtaluni, at vit skulu fyrihalda okkum so ella so í svalbardekinum. — Eru demi um líknandi aðrastaðni? — Vit hava verið úti fyri paralellum taktikki frá canadiskari síðu. Teir hava sagt, at gera lond, sum fiska við m.a. Flemish Cap ikki so og so, fáa tey onga fiskari- avtalu við Canada. Og hetta er meguliga ein av orsek- unum til, at vit framvegis hava eina slíka avtalu við Canada biðið sína veiðu Norðmenn hava t.d paniólar avmarka Svalbardekinum, men tað ringu spaniólar ikki við til. Tí seldur eingin fiskariavtala nillum hesi bæði londir EEC gjørt handil fsson r eism eiðuna hjá EEC-lond ler hevur E( Svalbard « gt ja (lí á steðga sim! valbard sum handli, har báðir partar geva g taka Eg kann leggja aftrat, at norðmenn leggja stóran dent at eru lond ikki sam- arbeiðshugað, so endar alt anark! fiskariverjusonuni vid Svalbard um norðmenn sum sitt sjónarmi hava krav uppá eitt bú- skaparligt eki frá fýra fjórð- ingum og úteftir, so hava teir reint legalt ikki gjert annað seta eina fiskariverju- Sjálvt fera at enn at sonu — og ein slík er í sam- svar við Svalbardtraktatina Hetta merkir, at norsk fiska- ílóggáva er galdandi, men tó kki á diskriminerandi stødi Nú er tað so, at eingi vis- indalig prógv liggja fyri, at t.d. rækjustovnurin við Sval- bard er hóttur. Hvussu kunnu norðmenn tá krevja avmarkingar? Sum sagt, norðmenn kunnu ikki diskriminera nakran sambært Svalbardav aluna. Men teir kunnu t.d seta eitt fyribils TAC. Hetta er hent aðrastaðni, har tað hevur verið eitt fiskarí, sum bráddliga er ekt í stóran mun. Og hetta er íkki diskriminerandi. Territorialøki og fiskari- verjusona — Fiskaríverjusonan kring Svalbard, gongur hon ikki frå 4 og út á 200 fjórðingar? — Formelt kann ein siga, at hon gongur frå territorial- sjógvi og úteftir. Tað ger hon eisini í Føroyum. — Sambært Svalbard- traktatina hava øll skip loyvi at fiska í territorialsjógvi! — Ja, tað er heilt givið. Øll lond uttan Noreg vilja vera við, at sami rættur er gald- andi bæði innanfyri og uttan- fyri 4. fjórðingar. — Men nú hava vit bundið okkum til avmarkingar uttanfyri 4 fjórðingar. Kunnu vit so eftir landsstýrisins tykki fiska óavmarkað innan- fyri 4 fjórðingar? — Nei, tann frívilluga bind ingin, sum er gjerd í avtaluni við Noreg, má gjalda fyri alt Svalbardekið, bæði torialsjógv og fiskaríverju terri sonuna Er tað heilt vist? Nú havi eg ikki avtalu tekstin hjá mær (Arni Olafss n var staddur á flogveltinum Vágum, tá Sosialurin ringdi laðm.) Í uppskotinum til avtal una, sum er lagt fyri tingið stendur í feroyska tekstinum førovskt fiskiveiða við Sval- tað protokollini bard«, meðan norska tekstinum stendur feroy ska fiskiveiði í fiskaríverjusonuni-. Ér tað ikki so, at protokoliin er tann bindandi? 4 Protokoilin er tann DingQ- andi. Eg má annars við- ganga, at hasa finessuna hav g ikki hugsad um Iméti andanum Men kann tå ikki eitt óav makað tal av føroyskum skipum fara inn um 4 fjórð- inga markið við Svalbard at veiða? — Eg vildi í x hvussu so er ðar grund å lda, at tta anum áttmálar M gin vid markingir hen t týðuliga verið øll eki, har tað kann fiskast við Svalbard Men neguliga er eitt juridiskt glopp har. Ég dugi ikki at svara Ci nu Men hetta hevur so ikki verið ætlanin. Vit hava upp- fatað tað norska kravið, solieðis at tað í mesta lagi kunnu vera fimm skip við Svalbard samstundis uttan mun til um tað er inni í terri torialsjógvi ella úti í fiskarí- verjusonuni. Soleiðis hava norðmenn givið eisini uppfat- að tað. — Nú' hava føroyingar so skrivað undir uppá at av- marka seg við Svalbard. Men hava norðmenn eisini gjert tað? — Teir hava ikki givið nekur ávís lyfti burtursæð frá, at teir hava sagt, at teir bera ótta fyri stovninum av rækjum. Teir hava jú konsessiónslóggávu fyri rækjutrolarar, og teir hava ikki viljað givið nýggja konsessiónir. Teir hava upplýst, at teir í 1982 hava fiskað 5000 tons av rækjum við 6—7 skipum. Hvussu við teimum smærru bátunum, ið eisini fiska rækjur, verða teir als ikki roknaðir uppí norska rækjuflotan? Eg má vidganga, at eg eri ikki heilt vísir í Mi