hósdagur 10. februar 1983síða 11

Nr. 17 — 10. februar 1983 era i vanda fyri at venja marknadin vid eina vøru, ið vit als ikki hava ráð at framleiða % Øllum er helst púra eitt, at okkara samfelag ikki hevur ráð til at róðska svartkjaft stór vit skulu it veita tann um negdum, um halda áfram (tilsamans kr kg), ið í veittur til studning 1,15 pr verður dag hesa veru Studningurin eisini sama árin sum »koddin« hann hjålpur tær at sova. Vit koma inn i ein óndan snyril, ið vit neyvan sleppa burtur úr aftur, um vit ikki beinan vegin seta tiltøk í verk fyri at royna at fremja betri rentabilitet av vinnuni í síni heild. Men tað kostar pening, og um tann pen- ingur, ið verður settur av til kanningar og royndir veruliga gevur positiv úrslit, tað stendur og fell- ur aftur við dygdini hjá teimum einskildu menn- iskjunum, ið verða sett at ráða yvir henda pening. Í framkomnum ídnaðar- londum verður roknað við, at virkini mugu seta av 0.u. 10—14% av umsetn- inginum til kanningar og royndir skulu tey standa seg í kappingini. Hevdu vit kunna sett av bert 10% av studnings- upphæddini til fiskivinn- una til sama endamál, so var nógv vunnið. Annas eru fleiri týdn- ingarmiklir „varðar< innan fiskiidnadin skaptir i farna åri varðar, ið vónandi verða standandi sum hugflog fyri komandi tíðir. Vit hava áður nevnt ali- fóðurframleiðsluna (Havs- brún). Ein annar varði er stási- liga nýggja hermetikk- virkið Kovin í Sandavågi. Ein triðji varði er nýggja fiskaturkianleggið hjá Harenga í Getu, ið m.a. framleiðis turran fisk til svenska marknaðin. hevur eisini Jú, vit megna bert vit vilja! Bygdamenning Menning av landbúnaðin- um, so vit verða sum mest sjálvbjargin við teimum landbúnaðarverum, ið vit hava meguleikar at fram- leiða sjålvir, er (saman ivð góðum vega- og ferðasam- Meguleikar skuldu her eisini verið fyri einari ávís- ari framleiðslu av turrum fiski, og klippfiski — ella rættari sagt: turkaðum saltaðan fisk (smærri fisk). Aðrir meguleikar kunnu eisini nevnast — t.d. verur úr garvaðum skinnum, bundnar verur og annar heimaídnaður, skeljafisk- ur, fuglur 0.s.fr Felags fyri flest allar framleiðslur á bygd er tó, at uttan so at vit hava eina selu- og útflutnings- steð (eisini til heima- marknaðin), ið samstundis kann samskipa og dygdar meta verurnar, verða øll bygdarmenningar tiltøk meira og minni til Know how idnadur knýttur at menn- ingarhjálp Fyrstu stigini á hesum áhugaverda eki eru sum kunnugt longu tikin. Enn er tó ov tíðliga at meta um vánirnar her, men fara framtekini at eydnast bert so toluliga, er einki at ivast í, at henda nýggja vinnugrein so við og við verður at stimbra foroyska vinnulívið í síni heild so tað munar Skipa- og båtasmid, vindmyllufram- leidsla, mek. verk- smidjur, fiskireið- skapsidnadur v.m. Lega okkara mitt í Norð- ur-Atlantshavi, náttúru- viðurskiftini, hevuðs- vinnan — alt hetta hevur við sær, at vit á omanfyri- nevndu vinnuøkjum i veruleikanum hava åvisar tydandi fyrimunir fram um nógv onnur lond. Enn tørvar okkum tó tað tydn- ingarmesta: nevniliga at tora at útnytta hesar fyri- munir. Vit mugu halda uppat bert at skeita eftir, hvussu onnur lond loysa/royna at loysa sínar trupulleikar, annaðhvert tað nú er á tí tekniska ella á tí bú- skaparliga ekinum. Lógir Newtons, Archemedes', Lenz', Einsteins o.s.fr. eru sum kunnugt ikki bert galdandi fyri »Teknol- ogisk Institut“ og út- lendskar ráðgevar, men eisini fyri Feroyar, og okk- ara virkisbúskapur eru nú einaferð okkara, og tað mugu vit taka avleið- ingarnar av og loysa sjálv- ir (lønarlag, effektivitetur 0.s.fr.). Tá so mikið er sagt eigur at verða skoytt uppí, at sjálvsálitið hjá okkara virkisleiðarum nú tykist at vera í skjótari menning ta rettu leiðina fram — og skuldi sostatt eisini fram- tíðarvánirnar fyri hesar vinnugreinir verið lýsandi. Tekstilídnaðurin Henda ídnaðargrein hevur í farna ári yvirhevur staðið seg minni gott. 3—5 virkir eru heilt hildin uppat og onnur ivast í at gevast, tí kappingin er ov herð. Nú er her talan um smærri virkir so landsbú- skaparliga tapið er kanska ikki tað heilt stóra hóast tapið fyri tey, ið hava verið óheppin helst er meira enn tungt nokk. Tað er okkar metan, at hvat hesari vinnugrein viðvíkir, so eiga okkara grunnar hereftir at vera sera varnir við at veita lán Vit mugu fáa millum 150 til 200 nýggj arbeiðspláss um árið vísir kanning og stuðul til nýggj virkir innan ekið. Frælsi er eitt, men vit skulu heldur ikki taka lívið av hverjum eðrum. Elektronikk- idnadurin Eingin onnur idnadargrein hevur uppå seg havt so stóran vøkstur seinastu 2—3 árini, sum júst elek- tronikkídnaðurin, og alt bendir á, at hesin vekstur vil halda áfram. Við einum framhaldandi neyvum samstarvi við mekanisku verksmiðjurnar skuldi vegurin her ligið víðopin fyri nýggjar spennandi framleiðslur. Okkum tervar um 200 arbeiðspláss um árið innan fram- leiðandi vinnulívið Hegu orkuprísirnir, uppá seg stóra rentuhækkanin og lækkandi keypiorka eru Vinnueki Verandi fiskiidnadur Góðsking av svartkjafti, hoggusl. v.m. Havbúnaður Idnadur knýttur av landbúnaðinum Know-how ídnaður — menningarhjálp Fiskireiðskapsídnaður Byggiídnaður nakrar av orsekunum til, at føroyski idnadurin — og tá fremst hann, ið er grundaðu rá heimamark- naðin — í dag hevur ávísar likviditetstrupulleikar. Skulu vit hava sama býtið innan tey ymisku vinnuøkini sum higartil (og einki bendir móti, at vit ikki skulu hava tað), skal helmingurin av fólk- inum í vinnu arbeiða innan tað framleiðandi vinnulívið. Við einum fólkavekstri uppá 1,2% um árið, verðut tí kravið til nýggj ar- beiðspláss innan ídnað, handverk og tænastu- ídnað o.u. 150—200 um árið, ella 2.000 fram til 1992. Ídnaðarfelagið' -stovan hevur gjert eina metan av einum meguligum býti av hesum neyðugu arbeiðs- plássum og metanin er áhugaverd, tess meira sum tað er vinnan sjálv, ið her vísir á nýggjar fram- taksleiðis. Metanin er henda: Nýggj arbeiðspláss fram til 1992 250 550 150 100 200 150 100 Med. ídnaður, skipasmíð, framleiðsla á av vindmyllum v.m. Tekstilídnaður 200 50 Heimaídnaður — bygdamenningar- tiltøk v.m. Onnur framleiðsla Tilsamans Veruskrá Stuðlað a grunninum og lÍdnaðar- grunninum gav Idnadar- felagið í 1982 út eina vøru- Menningar 100 150 2.000 skrá á feroyskum, donsk- um og enskum máli. Henda fyrsta roynd var kanska ikki hin hepnasta, men tó ikki verri enn at vit meta at hon kann nýtast sum grundarlag undir einari nyggjari skrá í ætlanin er at geva út í 1983. Keypsstevnur | Feroysk framleiðsla hevur í farna ári verið sýnd fram á keypsstevnu í Keyp- mannahavn ítekstilídnað- urin) og í Aberdeen (fiski- vinnustevna). Framsyningin i Aber- deen verður at luttak- arunum yvirhevur mett sum tann »besta« teir hig- artil hava luttikið í. M.a. kann nevnast at Marinplast bátarnir gjerd- ist »heimskendir«. (3 bátar eru í hesum degum á veg til India). Samanumtikið Í mun til ídnaðin í okkara grannalondum kann ikki sigast annað enn, at okkara stendur seg tolu- liga væl. Ein orsøk er eyð- sæð, at tað nú í mong ár hevur verið friður á arbeiðsmarknaðinum (ongi verkfall) og kanska ikki minst, at tað enn finnist ein hópur av fólki i Før- oyum, sum freðist yvir arbeiðið, verður sagt í frá- greiðingini til aðalfundin í Føroya Ídnaðarfelag. Stór framtið er í elektronikidnaðinum